Điểm nổi bật trong phiên giải trình là đại biểu hỏi rõ, hỏi thẳng; còn người đại diện cơ quan chức năng có trách nhiệm giải trình thì trả lời đúng trọng tâm câu hỏi. Những nội dung chưa giải quyết xong thì người có trách nhiệm xác định rõ biện pháp và mốc thời gian hoàn thành. Thường trực HĐND tiếp tục giám sát kết quả và mốc thời gian thực hiện. Trên thực tế, việc chọn được vấn đề trúng, sát, đáp ứng nguyện vọng của cử tri đối với hoạt động giải trình do thường trực HĐND các cấp tổ chức là rất quan trọng.

Quang cảnh phiên giải trình do Thường trực Hội đồng nhân dân TP Hà Nội tổ chức ngày 5-6 vừa qua. Ảnh: dangcongsan.vn.

Trong hoạt động giám sát của thường trực HĐND thì phiên chất vấn và phiên giải trình luôn nhận được sự quan tâm, kỳ vọng của dư luận. Tại phiên giải trình, việc tổ chức giải trình, nội dung, kế hoạch tổ chức giải trình và người được yêu cầu giải trình do thường trực HĐND quyết định. Cơ quan, đơn vị, người được yêu cầu giải trình phải làm rõ các kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc, có lộ trình giải quyết. Theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND thì căn cứ vào chương trình giám sát, thường trực HĐND yêu cầu thành viên của UBND, chánh án tòa án nhân dân, viện trưởng viện kiểm sát nhân dân cùng cấp giải trình và cá nhân có liên quan tham gia giải trình vấn đề mà thường trực HĐND quan tâm.

Có thể khẳng định hiệu quả tích cực của hoạt động giải trình đã được chứng minh trên thực tế. Nhiều bất cập, tồn tại được yêu cầu giải trình; qua quá trình giải quyết đã tháo gỡ kịp thời và được cử tri đánh giá cao. Nhiều “lời hứa” của người có trách nhiệm đã được thực hiện bởi phương châm giám sát của các đại biểu HĐND là “truy trách nhiệm, bám tới cùng”.

Từ thực tiễn rút ra, để có phiên giải trình tốt, điều cốt yếu là phải chọn được vấn đề tốt. Đây phải là vấn đề mà dư luận ở chính địa phương đó quan tâm, thiết thực với họ. Đó là vấn đề “nóng”, còn nhiều tồn tại, bất cập mà cử tri mong muốn được giải quyết. Làm rõ những vấn đề này là trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn, đơn vị, ngành. Từ thực tế cho thấy, vấn đề ở địa phương phải rất thiết thực, cụ thể, như: Vi phạm trật tự xây dựng; tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; tình trạng loạn thu phí, thu quỹ; ô nhiễm môi trường; nước sạch; an toàn thực phẩm; giải quyết khiếu nại, tố cáo; quản lý bảo tồn các di tích…

Bài toán đặt ra là làm sao để chọn được vấn đề yêu cầu giải trình đáp ứng mong đợi của cử tri? Điều này đòi hỏi chính các đại biểu HĐND phải thực sự vì công việc, vì nhân dân, đi sâu đi sát, lắng nghe, tìm hiểu mới thấy được những bức xúc của dư luận, phải đặt mình vào vị trí người dân mới hiểu hết tâm tư, suy nghĩ của họ. Để đáp ứng được công việc, đại biểu cần dành tối đa thời gian, tâm huyết. Nếu chịu khó quan sát, tổng hợp, các đại biểu sẽ có nhiều nguồn tư liệu để xây dựng vấn đề cho mình, từ đó đề xuất, tham mưu trúng, đúng cho thường trực HĐND. Vấn đề được chọn chính là kết quả quá trình khảo sát, giám sát, đi thực tế; đó là qua nghiên cứu tài liệu, chất vấn tại các kỳ họp, lắng nghe ý kiến cử tri, phản ánh của dư luận; đó là quá trình tiếp nhận, ghi nhận giải quyết kiến nghị, phản ảnh, khiếu nại, tố cáo; qua thông tin truyền thông, báo chí; qua sự nhạy cảm, tinh tế bằng chính cảm quan của đại biểu.

Với sự tích cực đổi mới, hoạt động của HĐND các cấp ngày càng nhận được sự quan tâm của dư luận. Riêng với các phiên giải trình do thường trực HĐND tổ chức đã thể hiện rõ vai trò giám sát, giúp cho công tác quản lý nhà nước ngày càng tốt hơn; nhiều bất cập, vướng mắc trong phát triển kinh tế-xã hội, trong đời sống nhân dân được tháo gỡ, góp phần thúc đẩy sự phát triển, tạo niềm tin của nhân dân.

NGUYỄN TUẤN