Ảnh minh họa/Hoàng Hà

QĐND Online - Trong những ngày qua, có một tin “báo động” đối với hoạt động xuất khẩu nông sản của nước ta, đó là nông sản Việt Nam sẽ bị cấm nhập khẩu vào thị trường liên minh châu Âu (EU), nếu tiếp tục có lô hàng chứa chất gây hại xuất khẩu sang thị trường này.

Theo thông tin từ Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), tính từ đầu năm đến nay, đã có 3 lô hàng nông sản xuất khẩu sang EU bị phát hiện không đảm bảo chất lượng. Vì thế, chỉ cần chúng ta xuất thêm 2 lô hàng tương tự, nông sản Việt Nam sẽ phải nói lời “vĩnh biệt” với thị trường đầy tiềm năng nhưng cũng rất khó tính này.

Với điều kiện tự nhiên ưu đãi, Việt Nam là nước có tiềm năng, thế mạnh về các mặt hàng nông-lâm-thủy-hải sản. Và trong những năm qua, có những mặt hàng nông sản của nước ta đã khẳng định được chất lượng, uy tín và tạo được chỗ đứng khá vững chắc trên thị trường quốc tế, trong đó có thị trường EU. Để có được kết quả ấy, không ít khó khăn, thách thức, thậm chí cả rào cản đã đặt ra đối với hàng hóa của nước ta. Và vì thế, một khi chữ “Tín” đã bị đánh mất, con đường quay lại vị trí vốn có hẳn sẽ vô cùng gian nan.

Cũng theo theo thông tin từ Cục Bảo vệ thực vật, lô hàng rau xanh không đảm bảo chất lượng xuất khẩu sang EU gần đây nhất (trong tháng 3 vừa qua), có hiện tượng sâu đục lá. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng hàng không đảm bảo chất lượng vẫn được xuất khẩu “vô tư” sang thị trường EU. Có lẽ trước hết phải nhìn nhận từ trách nhiệm nghề nghiệp, đạo đức kinh doanh của nhà sản xuất. Chất lượng hàng hóa như thế nào, hẳn người sản xuất phải biết rõ hơn ai hết. Vậy nhưng, hàng hóa kém chất lượng vẫn được “đẩy” đến tay nhà thu mua xuất khẩu. Phải chăng, kiểu làm ăn manh mún, “tiểu nông”, “đầu voi đuôi chuột” vẫn còn tồn tại trong tư duy của nhà sản xuất, nên mới dẫn đến tình trạng trên.

Tiếp đó, cũng cần xem xét trách nhiệm của nhà thu mua xuất khẩu. Những cam kết về tiêu chuẩn chất lượng nông sản với đối tác nước ngoài, hẳn nhà thu mua xuất khẩu phải nắm rất rõ. Vậy thì nông sản kém chất lượng vẫn có thể “xuất ngoại” là do đâu? Phải chăng nhà thu mua xuất khẩu không đủ khả năng kiểm duyệt chất lượng sản phẩm? Hay cái lợi trước mắt đã làm họ quên mất chữ “Tín”?

Phải chăng còn có một nguyên nhân nữa, đó là công tác kiểm định chất lượng hàng hóa của các cơ quan hữu quan còn chưa được làm “đến nơi đến chốn”?

Từ sự việc nông sản kém chất lượng của chúng ta bị EU “tuýt còi”, có thể ví một vài doanh nghiệp xuất khẩu nông sản đã “tham bát bỏ mâm”. Bởi, thực phẩm không đảm bảo chất lượng được xuất đi…trót lọt, cái lợi trước mắt (có thể là rất nhỏ) chỉ chạy vào túi một vài doanh nghiệp. Nhưng khi nông sản Việt Nam phải nói lời “vĩnh biệt” với thị trường EU, chắc hẳn hệ lụy có thể nhìn thấy rất rõ-đó là cả ngành nông sản Việt Nam sẽ chịu cảnh lao đao.

Thiết nghĩ, để hạn chế, tiến tới chấm dứt tình trạng xuất khẩu nông sản kém chất lượng, cùng với tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà thu mua xuất khẩu nông sản, thì việc cần làm ngay lúc này là phải tăng cường xây dựng hàng rào kiểm dịch để quản lý chặt chẽ hoạt động kiểm dịch các mặt hàng nông sản. Khi phát hiện đối tượng kiểm dịch thực vật đúng như EU đã thông báo, thì dứt khoát không cấp phép cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Có một tín hiệu đáng mừng là ngay sau cảnh báo của EU, Cục Bảo vệ thực vật đã lập tức thành lập đoàn thanh tra, tiến hành kiểm tra lại toàn bộ quá trình kiểm dịch thực vật đối với nông sản xuất khẩu; đồng thời yêu cầu tất cả các lô hàng rau quả sau khi kiểm tra xong, phải có ý kiến của lãnh đạo Cục Bảo vệ thực vật mới cấp giấy chứng nhận kiểm dịch cho xuất khẩu sang EU. Ngoài ra, Cục Bảo vệ thực vật cũng đang soạn thảo một dự thảo thông tư về các điều kiện xuất khẩu rau quả sang thị trường EU.  

15 mặt hàng rau, quả đã bị Cục Bảo vệ thực vật ngừng cấp phép xuất khẩu, sau khi tiến hành kiểm tra. Con số trên đã nói lên quyết tâm cũng như cam kết của cơ quan chức năng trong việc ngăn chặn xuất khẩu hàng nông sản kém chất lượng, để giữ chữ “Tín” đối với khách hàng; đồng thời, đây cũng là động thái nhằm ngăn chặn việc “tham bát bỏ mâm” của những doanh nghiệp hám lợi trước mắt mà quên đi trách nhiệm đối với cộng đồng.

Phạm Hoàng Hà