QĐND - Sự việc 3 học sinh ở Đắc Nông rủ nhau tìm đến cái chết cùng một số trường hợp khác liên quan đến trẻ vị thành niên tự tử trở thành tâm điểm của dư luận. Đây cũng là chủ đề được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm thời gian qua. Trước những lý do rất đơn giản như vụ 3 nữ sinh ở Đắc Nông là “sợ thầy phê bình vì làm mất sổ đầu bài của lớp” hay một vài trường hợp khác học bị điểm kém, mắc lỗi sợ bố mẹ mắng mỏ, hay áp lực kỳ thi... có ý kiến cho rằng sức ép từ phía gia đình, xã hội là nguyên nhân dẫn đến sự dại dột của các em...

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Nói như vậy không sai nhưng còn phiến diện, một chiều. Quan tâm đến vấn đề này, các cơ quan, tổ chức... đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo. Theo phân tích của các chuyên gia, nguyên nhân trực tiếp dẫn tới việc các em có hành động dại dột nằm phần nhiều ở chính các em. Vị thành niên là tuổi “vừa là trẻ con, vừa là người lớn”, lứa tuổi mà tâm, sinh lý thay đổi nhanh, chưa ổn định. Cùng với những thay đổi sinh học, vị thành niên bắt đầu mở rộng các mối quan hệ xã hội. Các em thích thể hiện mình là người lớn nhưng lại thiếu kỹ năng quản lý, chế ngự cảm xúc, chưa thể tự định hướng, kiểm soát suy nghĩ, hành động.

Bên cạnh đó, sự tiếp thu, ảnh hưởng của lối sống hiện đại ở tuổi các em cũng rất nhanh nhạy. Nhiều vấn đề của cuộc sống xã hội, nhất là những hiện tượng tiêu cực tác động trực tiếp đến suy nghĩ, lối sống và hành động, phẩm chất đạo đức của trẻ. Một chuyên gia tâm lý khi trò chuyện với tác giả bài viết này bày tỏ quan điểm: “Vị thành niên là lứa tuổi có nhu cầu tâm lý xã hội rất lớn, khi không được đáp ứng, giải tỏa rất dễ bị tổn thương, bế tắc. Nếu không định hướng, chia sẻ kịp thời sẽ dẫn đến stress, kích động, không làm chủ bản thân và điều không hay rất dễ xảy ra”. Trong những hoàn cảnh ấy các em rất cần sự đồng cảm từ cha mẹ, chỗ dựa tinh thần từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Theo khảo sát của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam, nước ta hiện có hơn 26 triệu trẻ vị thành niên, còn độ tuổi từ 10 đến 24 chiếm gần 1/3 dân số. Độ tuổi này là giai đoạn vô cùng quan trọng, định hướng vào đời của cả thế hệ, quyết định đến “tương lai gần” của đất nước. Vị thành niên tự tử, cả gia đình, nhà trường và xã hội đều chịu hậu quả. Ở gia đình, lớp học tâm lý, tính cách của trẻ thường bộc lộ rõ nhất. Trong vụ việc ở Đắc Nông, nếu cha mẹ hoặc thầy cô kịp thời phát hiện những diễn biến bất thường trong tâm lý của các em để giúp đỡ giải tỏa thì chắc chắn điều đáng tiếc trên đã không xảy ra.

Một liệu pháp hữu hiệu ngăn chặn tình trạng trên là cha mẹ, thầy cô phải trở thành những “nhà tâm lý” cho các em. Cần có thái độ cư xử với con cái, học trò hợp tình, hợp lý, tránh tình trạng buông lỏng, nuông chiều, buông xuôi khuyết điểm của trẻ. Người lớn thường xuyên trao đổi, đối thoại cởi mở, sẵn sàng làm bạn tâm giao với trẻ, giúp trẻ vượt qua những vướng mắc, giữ trạng thái cân bằng trong cuộc sống. Người lớn không nên né tránh, tảng lờ những thay đổi tâm lý, càng không được đối xử thiên vị ở từng môi trường sống của các em.

Các tổ chức xã hội, nhất là đội thiếu niên, đoàn thanh niên cần có nhiều hình thức hoạt động phong phú, tập hợp bạn trẻ phù hợp nhu cầu tâm sinh lý lứa tuổi, có như vậy mới góp phần xây dựng kỹ năng sống tốt, giảm tối thiểu những vụ việc đáng tiếc cho trẻ vị thành niên.

Đào Đức Hanh