Một lễ trao nhà cho đối tượng chính sách. Ảnh: Internet

Dự lễ khánh thành và bàn giao nhà theo Đợt vận động “Mái ấm cho đồng bào nghèo nơi biên giới, hải đảo” ở huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế, điều khiến tôi ngạc nhiên là trong 5 hộ nhận nhà lần này, có 3 hộ đã từng được hưởng chính sách xóa nhà tạm của địa phương cách đây chưa lâu. Đó là gia đình bà Kan Xếp, dân tộc Pa Cô ở xã Hồng Thái; bà Kăn Mêr ở thôn Ta Ay, cụm Tây Nam, xã Hồng Trung và bà Kăn Min ở thôn Lê Triền 2, xã Hồng Trung.

“Vì sao các gia đình chính sách đã một lần được hỗ trợ kinh phí xóa nhà tạm mà tình trạng nhà tạm, nhà dột nát vẫn còn ?”. Giải thích cho thắc mắc của tôi, các đồng chí cán bộ địa phương cho biết: “Chương trình hỗ trợ cho các gia đình chính sách xóa nhà tạm trước đây còn hạn chế về kinh phí, chỉ 8 triệu đồng/hộ, nên được một thời gian thì nhà lại xuống cấp, hư hỏng, dột nát. Lần này, để giúp đồng bào thoát cảnh nhà tạm, địa phương lại phải tiếp tục đưa vào diện được giúp đỡ".

Được biết từ năm 2006, huyện A Lưới được Quỹ “Ngày Vì người nghèo” của cả nước hỗ trợ, đã thực hiện xong mục tiêu “xóa 1.200 ngôi nhà tạm”. Song do kinh phí ít  mà số nhà cần hỗ trợ thì nhiều, nên phần lớn những ngôi nhà được hỗ trợ không bền vững, trừ những gia đình có điều kiện, đầu tư thêm kinh phí thì căn nhà trở nên vững chắc hơn. Còn với những hộ không có điều kiện, tình trạng “tái dột nát” xuất hiện chỉ sau vài ba năm sử dụng.

Trong cuộc vận động “Mái ấm tình thương” do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động từ năm 2004 cũng xuất hiện tình thế tương tự. Do kinh phí hỗ trợ chỉ ở mức 5 triệu đồng/nhà, sau tăng lên 10 triệu đồng/nhà, nên trong số hàng nghìn ngôi nhà được làm từ chương trình này, có nhiều ngôi nhà chưa thể gọi là vững chắc. Năm nay, Trung ương Hội quyết định nâng mức hỗ trợ cho mỗi gia đình lên 15 triệu đồng/nhà, nhưng với tình hình giá cả như hiện nay, thật khó để xây dựng được một căn nhà chắc chắn.

Kinh nghiệm từ việc triển khai thực hiện Chương trình 1.500 nhà tình nghĩa, nhà đồng đội do Đảng ủy Quân sự Trung ương, Bộ Quốc phòng phát động cho thấy: Ngoài việc quy định mức hỗ trợ thấp nhất phải đạt từ 50 triệu đồng/nhà, các đơn vị trực tiếp đảm nhiệm còn huy động hàng trăm ngày công, tổ chức lực lượng khai thác nguyên vật liệu tại chỗ, nhằm bảo đảm chất lượng công trình ở mức cao nhất. Cũng từ kinh nghiệm này, triển khai thực hiện đợt “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo” do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Báo Quân đội nhân dân phát động, nhiều địa phương đã tăng mức đầu tư kinh phí, huy động lực lượng tham gia đóng góp công sức, làm tăng tổng đầu tư thực tế cho mỗi mái ấm. Ủy ban mặt trận Tổ quốc Thừa Thiên-Huế và Bộ đội Biên phòng tỉnh còn đặt ra  5 yêu cầu cụ thể trong việc bảo đảm độ bền vững của mỗi công trình gồm: Nền, cột, tường, cửa, mái. Đó là những biện pháp cần thiết để mỗi căn nhà tình nghĩa, mỗi mái ấm khi được tặng có giá trị sử dụng bền vững, lâu dài. Thiết nghĩ, đây cũng là kinh nghiệm để các tổ chức, cá nhân lưu tâm khi tham gia xây tặng nhà cho đối tượng chính sách và hộ nghèo trên cả nước.

Mai Chi