QĐND - Đó là vấn đề nóng nhất trong phiên họp của Quốc hội ngày hôm qua (20-11), khi các đại biểu thảo luận về Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Giải trình trước Quốc hội đúng ngày Nhà giáo Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận thừa nhận: Ở Việt Nam, cho đến nay vẫn chưa có đội ngũ chuyên gia chuyên nghiệp trong lĩnh vực làm sách giáo khoa, cũng như bộ máy tổ chức nghiên cứu xây dựng chương trình, sách giáo khoa. Cách làm của ta hiện nay là huy động các nhà giáo, chuyên gia tham gia biên soạn chương trình, sách giáo khoa… Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất, tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa; đồng thời khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn các bộ sách giáo khoa khác nhằm bảo đảm sự chủ động về thời gian, công việc và kiểm soát được chất lượng nội dung cần thiết trong quá trình triển khai thực hiện lộ trình, kế hoạch đổi mới chương trình, sách giáo khoa trên quy mô toàn quốc và đồng thời ở cả ba cấp học.

Ảnh minh họa

Nhiều đại biểu Quốc hội tán thành quan điểm trên đây của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thế nhưng, cũng có không ít đại biểu Quốc hội không đồng tình bởi lẽ, chức năng chính của bộ là quản lý Nhà nước về giáo dục và đào tạo. Nếu Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa tổ chức biên soạn, vừa tổ chức thẩm định sách sẽ dẫn đến tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”. Bộ làm sách giáo khoa, đồng thời nắm quyền ra đề và tổ chức thi tốt nghiệp, do vậy, theo suy luận, các trường sẽ phải “chấm” bộ sách giáo khoa này. Như vậy, cạnh tranh sẽ không công bằng. Trong trường hợp ngược lại, sách do bộ làm ra lại không được các trường chọn dùng thì ngân sách Nhà nước cấp cho việc viết sách sẽ bị lãng phí. Vì những lẽ đó, một số đại biểu Quốc hội đề nghị, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần đứng ra xây dựng chương trình chuẩn chứ không nên trực tiếp tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa như đề xuất.

Sách giáo khoa có tầm quan trọng đặc biệt trong hệ thống giáo dục. Đây là công việc khó khăn, tỉ mỉ, liên quan đến nhiều ngành khoa học khác nhau. Ở các nước phát triển, việc làm sách giáo khoa được thực hiện một cách chuyên nghiệp. Nhu cầu bức thiết của công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước nhà là phải có những bộ sách giáo khoa mới. Tuy nhiên, đổi mới giáo dục liên quan trực tiếp đến con người nên phải hết sức thận trọng và phải có lộ trình thích hợp. Đổi mới không có nghĩa là xóa tất cả những cái cũ, mà phải kế thừa những vấn đề hợp lý của chương trình cũ. Vì thế, theo ý kiến của nhiều chuyên gia giáo dục và đại biểu Quốc hội, cần phải đổi mới từng bước. Trước mắt, cần đánh giá khách quan bộ sách giáo khoa hiện hành, giữ lại những cuốn sách phù hợp, chỉ thay những quyển sách, những nội dung không phù hợp. Trong những cuốn sách không phù hợp, cần điều chỉnh, bổ sung chương trình theo hướng làm cho nó cụ thể hơn, cập nhật hơn, có tính thực hành cao hơn để phát huy tính tích cực của người học. Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo nên ban hành các cơ chế chính sách để tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân biên soạn dần từng quyển hoặc từng bộ sách giáo khoa thay thế sách hiện hành. Không đặt vấn đề thay đổi toàn bộ sách giáo khoa ngay một lúc vì làm gấp như vậy vừa khó bảo đảm chất lượng, vừa tốn kém. Vấn đề quan trọng là phải tổ chức thật tốt việc thẩm định những cuốn sách nói trên.

ĐỖ PHÚ THỌ