Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân và nông thôn, đầu năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. Sau gần 1 năm thực hiện, trên cả nước đã xuất hiện nhiều điển hình nông thôn mới.

Đường bê tông mới tại ấp 12, xã Vĩnh Viễn, huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang - Ảnh: Báo Hậu Giang

Chính phủ chỉ đạo, địa phương sáng tạo thực hiện

Thủ tướng cũng đã phê duyệt Đề án "Phát triển văn hoá nông thôn đến năm 2015, định hướng đến năm 2020" bao gồm 4 nội dung chính: Nâng cao chất lượng gia đình văn hóa; nâng cao chất lượng làng văn hóa; thực hiện tiêu chí phát triển văn hóa nông thôn mới cấp xã; hoàn thiện hệ thống thiết chế và hoạt động văn hóa, thể thao ở nông thôn.

Với đề án này, phát triển văn hóa nông thôn sẽ gắn liền với việc phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, trong đó phương châm chính là phát huy vai trò chủ động của cộng đồng dân cư địa phương. Việc xây dựng nông thôn văn minh, hiện đại phải bảo tồn, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Triển khai việc xây dựng nông thôn mới, Bộ Xây dựng đã đề nghị các địa phương triển khai công tác lập quy hoạch xây dựng nông thôn giai đoạn 2009-2015 và có thông tư hướng dẫn việc lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn.

Sau đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) đã triển khai thực hiện xây dựng thí điểm 11 xã nông thôn mới trên địa bàn cả nước. 

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Hồ Xuân Hùng nhận xét: Việc điều chuyển, huy động các nguồn vốn từ các chương trình vào xây dựng nông thôn mới đã được thực hiện tốt, hết sức linh hoạt.

Trung bình mỗi xã thí điểm sẽ cần khoảng 156 tỷ nhưng không phải tất cả 156 tỷ đồng là do Trung ương cấp về. Khảo sát và tính toán cho thấy, vốn huy động trong dân bằng tiền, bằng hiến đất, bằng ngày công lao động…sẽ chiếm từ 7-10%. Huy động các doanh nghiệp, HTX…tham gia vào xây dựng, tổ chức sản xuất… khoảng 20%. Vay tín dụng phát triển sản xuất chiếm khoảng 25%. Vốn từ ngân sách của Chính phủ, địa phương và vay ODA sẽ chiếm từ 50- 55%. Số còn lại là huy động từ các chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng khẳng định, cho đến thời điểm này các địa phương đã triển khai với lịch trình, công việc rất chi tiết.

Những mô hình thành công cần nhân rộng

Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới bao gồm 5 nhóm về quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, kinh tế và tổ chức sản xuất, văn hóa - xã hội - môi trường và về hệ thống chính trị.

Bộ tiêu chí cũng đưa ra chỉ tiêu chung cả nước và các chỉ tiêu cụ thể theo từng vùng với 19 tiêu chí để xây dựng mô hình nông thôn mới bao gồm: Quy hoạch và thực hiện quy hoạch, giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, chợ nông thôn, bưu điện, nhà ở dân cư, thu nhập bình quân đầu người/năm, tỷ lệ hộ nghèo, cơ cấu lao động, hình thức tổ chức sản xuất, giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường, hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh và an ninh, trật tự xã hội.  

Hà Nội đã sớm xúc tiến việc xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới (NTM) xã Thụy Hương (Chương Mỹ), phấn đấu đến năm 2011 đạt tiêu chí mô hình “NTM thời kỳ CNH, HĐH” để nhân ra diện rộng. Đây là 1 trong 11 mô hình triển khai thí điểm xây dựng NTM của cả nước trong 2 năm từ tháng 6/2009 đến tháng 6/2011.

Theo ông Đào Đức Toàn, Phó Trưởng ban Ban chỉ đạo, sau 7 tháng, bước đầu đã thu được nhiều kết quả. Trong năm 2009, tổng kinh phí đầu tư xây dựng NTM ở đây đạt 14,8 tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước chỉ có 5,5 tỷ đồng.

Hiện Thụy Hương đã hoàn thành công tác quy hoạch xây dựng theo tiêu chí của Bộ Xây dựng. Đối với các công trình xây dựng cơ bản, xã đã thi công được hơn 1,8/4,58km đường trục giao thông xã, đường thôn xóm thi công được 2/3,9km cần xây dựng.

Đối với hệ thống thủy lợi, xã đang nâng cấp Trạm bơm Trại Tằm, kiên cố hóa được hơn 2/4,16km kênh mương.

Trong nông nghiệp, địa phương đã lập và phê duyệt dự án sản xuất và tiêu thụ rau an toàn quy mô 80ha và đang triển khai lập dự án chuyển đổi 15ha trồng cây ăn quả, 10ha trồng hoa, 10ha nuôi trồng thủy sản và 9,5ha chăn nuôi tập trung xa khu dân cư...

Ngoài Thụy Hương, thành phố Hà Nội cũng đã xây dựng thêm 3 xã là Song Phượng (Đan Phượng), Mai Đình (Sóc Sơn) và Đại Áng (Thanh Trì), dự kiến hoàn thành vào năm 2011 và đề ra mục tiêu từ nay đến 2015, toàn thành phố có từ 45 đến 50% số xã đạt tiêu chí NTM.

Còn tại TP Hồ Chí Minh, mô hình NTM được thí điểm ở xã ven đô Tân Thông Hội (huyện củ Chi) với tổng vốn đầu tư là 542,6 tỷ đồng (vốn ngân sách nhà nước 64,3%, vốn cộng đồng chiếm 53,6%).

Ông Trần Văn Chí - Chủ tịch UBND xã Tân Thông Hội chia sẻ kinh nghiệm: Kinh phí hỗ trợ của trung ương rất nhỏ so với nhu cầu cần phải đầu tư nếu không có sự đồng thuận trong dân chắc chắn khó thực hiện được. Qua vận động, nhiều người dân đã tự nguyện hiến đất để đầu tư kết cấu hạ tầng. Các DN đã, đang và chuẩn bị đầu tư tại địa bàn xã cũng đã tích cực chung tay ủng hộ chương trình với số tiền rất lớn”.

Anh Nguyễn Văn Quyền, ấp Thượng tỏ ra phấn khởi: “Từ khi có chương trình Nông thôn mới, chúng tôi như ngầm thi đua giữa các ấp với nhau, đời sống, điều kiện sinh hoạt văn minh hơn, cách thức sản xuất nông nghiệp chuyên nghiệp hơn. Chúng tôi sẽ tiếp tục ủng hộ chương trình bằng tất cả khả năng”.

Trong 19 tiêu chí của xã, hiện nay xã đã đạt 9 tiêu chí, phấn đấu năm 2011 sẽ đủ 19 tiêu chí. Đồng chí Trương Tấn Sang, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư đã đến xã Tân Thông Hội (huyện Củ Chi, TPHCM) trong năm 2009 để kiểm tra việc xây dựng mô hình nông thôn mới. Phát biểu chỉ đạo, đồng chí nhấn mạnh, điều quan trọng của việc xây dựng mô hình xã điểm nông thôn mới xã hội chủ nghĩa là cách làm, trong đó điều đặc biệt chú ý là cách phát huy sức dân và nhân rộng mô hình sang các xã khác của các huyện ngoại thành TP. Hồ Chí Minh và cả nước.

Theo: Chinhphu.vn-Công Trí