QĐND Online – Đây là nhận định của PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế TP. Hồ Chí Minh khi trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội sáng 6-6…

PV: Giảm giá bán lẻ xăng dầu trong nước, cơ quan chức năng thường đưa ra các lý do phải tính toán tăng thuế, trích quỹ bình ổn, đảm bảo hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Ông suy nghĩ thế nào về lập luận này?

PGS.TS Trần Hoàng Ngân: Không chỉ giá xăng dầu, giá điện mà là tất cả các loại giá mà Nhà nước quản lý, người tiêu dùng đều đòi hỏi sự minh bạch, rõ ràng, để mọi người hiểu rõ, từ đó có sự đồng thuận. Hiện tượng giá xăng dầu thế giới hiện nay giảm không đem lại niềm vui mà là cảnh báo của sự suy thoái kinh tế kép có thể xảy ra với thế giới. Hiện nay, các nước đang chuẩn bị các gói kích thích kinh tế. Với Việt Nam, sự điều hành giá theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước khi giá xăng dầu thế giới đang giảm thì không có lý do gì mà Bộ Tài chính không điều chỉnh giảm giá theo.

 Hiện nay, ngay cả cước phí vận tải cũng chưa giảm vì giá xăng dầu chưa giảm đủ liều lượng.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế TP. Hồ Chí Minh

PV: Vậy theo ông, giải thích việc tăng thuế và trích quỹ bình ổn nên chưa thể giảm giá mạnh trong đợt vừa rồi có hợp lý không?

PGS.TS Trần Hoàng Ngân: Đó là điều hành kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Đây là công cụ cần thiết, vì nếu giá xăng dầu tăng trở lại mà chúng ta không có công cụ như quỹ bình ổn thì lại gây biến động giá trong nước. Nhưng xu thế hiện nay đã cho thấy việc bức thiết phải điều chỉnh giảm giá xăng dầu.

PV: Thưa ông, còn sự bất cập nào để có thể thật sự công khai, minh bạch?

PGS.TS Trần Hoàng Ngân: Tôi chưa thấy rõ sự minh bạch. Hiện nay, chúng ta chưa thấy rõ giá xăng dầu được tính ra sao. Điều này đỏi hỏi cần công khai và minh bạch hơn.

Với giá điện cũng vậy. Giá điện thậm chí còn quan trọng hơn cả giá xăng dầu. Do vậy, chúng ta cần xây dựng một lộ trình tái cơ cấu ngành điện. Bởi để tính được giá điện, chúng ta phải dựa vào báo cáo tài chính kiểm toán của ngành điện. Nhưng báo cáo tài chính của ngành điện lại là một ngành kinh doanh tổng hợp, có kinh doanh ngoài ngành. Vì vậy, dựa vào đây để tính toán giá điện là chưa hợp lý,  đòi hỏi phải tái cơ cấu ngành điện. Tức là ngành điện phải tập trung vào ngành điện, thoát nhanh ra khỏi đầu tư ngoài ngành. Theo tôi trong vòng 5 năm là có thể thoát ra được.

PV: Ông bình luận gì khi tăng giá thì rất nhanh nhưng khi giảm giá lại chậm, ít?

PGS.TS Trần Hoàng Ngân: Điều hành giá xăng dầu là cả một nghệ thuật và rất phức tạp. Phức tạp ở chỗ, giá xăng dầu thế giới đảo chiều liên tục. Điều này chúng ta cần thông cảm cho người điều hành. Nhìn ra thế giới, nhiều nước cũng lúng túng lắm do việc đảo chiều liên tục này. Năm 2008 giá lên 147USD/thùng sau đó cuối năm rớt xuống còn 70 USD/thùng. Năm 2010 lên 120USD/thùng rồi lại rớt lại 90 USD/thùng. Sau đó lên đến 112 USD/thùng rồi đến nay lại rớt  xuống 84 USD/thùng.

Nếu chúng ta điều chỉnh giá xăng nhanh quá thì tác động mạnh, khiến giá cả hàng hóa lên ngay. Nhưng khi chúng ta hạ thì giá hàng hóa có giảm theo không? chắc chắn là không nhiều. Như vậy, phải nhìn xu hướng của giá để điều chỉnh, cái này đỏi hỏi nghệ thuật điều hành giá của Chính phủ. Tất nhiên cần sự minh bạch để người dân đồng thuận và chia sẻ.

PV: Ông đánh giá như thế nào về nghệ thuật điều hành giá xăng dầu của Chính phủ thời gian qua?

PGS.TS Trần Hoàng Ngân: Tôi thấy chưa linh hoạt bởi thời gian điều chỉnh quá chậm và thiếu đối thoại một cách công khai, mạnh mẽ, chi tiết cho người dân hiểu rõ. Theo tôi nên rút ngắn thời gian điều chỉnh xuống còn từ 1 tuần đến 10 ngày.

PV: Từ trước tới nay mỗi khi có sự điều chỉnh, doanh nghiệp lúc nào cũng nói là mua ở thời điểm giá cao. Có phải họ không bao giờ mua được ở vùng giá thấp?

PGS.TS Trần Hoàng Ngân: Chính vì chưa minh bạch nên chúng ta không biết được doanh nghiệp mua vào thời điểm nào. Ở đây đỏi hỏi nghệ thuật điều hành. Nếu chúng ta chọn được một người quản lý giỏi, biết được xu hướng giá dầu trong thời gian tới lên hay xuống thì chúng ta sẽ biết hoặc có những công cụ bảo hiểm giá cả, bảo hiểm trong tương lai trong mua bán xăng dầu.

PV: Xin cảm ơn ông!

Xuân Dũng (ghi)