QĐND Online – Tiếp tục chương trình làm việc phiên họp thứ 41, sáng 21-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu (XNK) (sửa đổi). Các đại biểu đều thống nhất tán thành phải sửa đổi Luật Thuế XNK để trình Quốc hội xem xét thông qua trong 1 kỳ họp. Tuy nhiên, nhiều đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cần rà soát để làm rõ thêm một số vấn đề, bảo đảm sự hợp hiến, phù hợp với hệ thống pháp luật và loại bỏ những quy định chung chung, thiếu cụ thể…

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng giải trình một số câu hỏi về thuế XNK trong phiên làm việc.


Nhiều hạn chế trong luật hiện hành

Bên cạnh các kết quả tích cực đạt được, Luật Thuế XNK hiện hành đã bộc lộ một số tồn tại, hạn chế. Thứ nhất, Việt Nam đã gia nhập WTO được 8 năm và ký kết 10 Hiệp định FTA. Thời gian tới Việt Nam sẽ tiến tới ký kết một số Hiệp định FTA quan trọng như Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định Việt Nam - EU. Từ năm 2018 trở đi, mức thuế suất, thuế nhập khẩu về cơ bản sẽ được xóa bỏ theo các cam kết thuế quan. Theo đó, để góp phần bảo vệ sản xuất trong nước, cần thiết phải bổ sung, nâng cấp cơ sở pháp lý một số nội dung quan trọng về các biện pháp phòng vệ thương mại về thuế (thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, thuế tự vệ…) quy định ở ba Pháp lệnh hiện hành thành nội dung của Luật nhằm phát huy công cụ hữu hiệu này trong bảo vệ sản xuất trong nước, trong trường hợp các ngành sản xuất trong nước bị thiệt hại hoặc bị đe dọa thiệt hại do các hành vi bán phá giá, trợ cấp, phân biệt đối xử của các đối tác thương mại, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Thứ hai, Luật thuế XNK ban hành từ năm 2005 nên một số nội dung quy định tại Luật không còn phù hợp với quy định của hệ thống pháp luật nói chung và một số luật liên quan như: Luật Quản lý thuế, Luật Hải quan, Luật Đầu tư, Luật Bảo vệ môi trường… và thực tiễn xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa những năm gần đây.

Thứ ba, một số quy định trong Luật hiện hành chưa phù hợp với những nội dung cam kết trong hội nhập quốc tế mà Việt Nam đã và sẽ tham gia. Trong đó, có những quy định theo các cam kết quốc tế cần thực hiện nhưng thực tế hiện nay đang được quy định tại văn bản dưới luật phải luật hóa để bảo đảm tính minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi trong thực hiện như quy định về miễn thuế đối với hàng hóa có trị giá tối thiểu hoặc có số tiền thuế phải nộp tối thiểu; hàng mẫu không có giá trị thương mại, ấn phẩm quảng cáo đơn lẻ; miễn thuế đối với hàng hóa nhập khẩu theo Điều ước quốc tế.

Thứ tư, một số quy định trong Luật Thuế XNK hiện không còn phù hợp, cần được sửa đổi để tạo hành lang pháp lý để thực hiện các mục tiêu về phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu cải cách hành chính trong giai đoạn mới và định hướng cải cách về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đã được xác định trong Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020 như nguyên tắc ban hành biểu thuế, thuế suất quy định trong Luật chưa bảo đảm khuyến khích phát triển sản xuất và xuất khẩu; số lượng mức thuế suất còn nhiều, phức tạp; quy định về đối tượng miễn thuế, hoàn thuế còn chưa hợp lý làm tăng thủ tục hành chính và chưa tạo thuận lợi cho người nộp thuế.

Rà soát cụ thể các tác động của việc sửa đổi

Theo tờ trình của Chính phủ, Dự thảo Luật Thuế XNK sửa đổi gồm 22 Điều, được bố cục thành 5 Chương. Tuy nhiên, theo Thường trực Ủy ban Tài Chính-Ngân sách của Quốc hội, dự thảo có khá nhiều điều, khoản giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành quy định chi tiết, như: Biểu thuế suất; giá tính thuế; thẩm quyền ban hành biểu thuế, mức thuế; Danh mục hàng hóa miễn thuế... Do đó, đề nghị Chính phủ cần rà soát các điều, khoản để quy định cụ thể và chi tiết ngay trong Luật.

Quang cảnh buổi làm việc.

Góp ý vào dự án luật, nhiều đại biểu cho rằng, trong thời gian qua, để đáp ứng được yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế, hệ thống chính sách thuế của Việt Nam liên tục có sự điều chỉnh, đặc biệt việc điều chỉnh giảm thuế suất đối với thuế XNK và một số sắc thuế nội địa quan trọng, có số thu ngân sách nhà nước lớn. Ngoài ra, để tháo gỡ khó khăn cho sản xuất trong nước, trong giai đoạn vừa qua, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách miễn, giảm, giãn, hoãn tiền thuế cho người dân và doanh nghiệp. Đây là những nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ động viên từ thuế và phí trên GDP còn thấp, có xu hướng giảm qua các năm. Trong bối cảnh sản xuất kinh doanh chưa thoát khỏi thời kỳ khó khăn, nhu cầu chi ngân sách nhà nước lại ngày một tăng, việc giảm tỷ lệ động viên đã gây khó khăn nhất định trong cân đối ngân sách nhà nước.

Cùng với đó, việc sửa đổi Luật thuế XNK lần này nhằm đáp ứng được các yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, phù hợp với các Hiệp định thương mại về thuế quan mà Việt Nam đã và đang ký kết, theo đó, dự kiến trong vòng 10 năm tới mức độ tự do hóa thương mại sẽ đạt 97-98% dòng thuế. Vì vậy, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Ksor Phước đề nghị Chính phủ, ngoài việc đánh giá tác động tăng, giảm thu NSNN trong việc sửa đổi Luật thuế XNK, cần bổ sung đánh giá một cách tổng thể của Chính sách thuế, khả năng bù đắp số hụt thu NSNN do sửa đổi Luật thuế XNK từ các phương án khác để đảm bảo không làm giảm tỷ lệ huy động từ thuế, phí trên GDP trong giai đoạn tới, góp phần bảo đảm an ninh tài chính quốc gia. Cùng với đó, phải đánh giá được lợi ích của người dân, doanh nghiệp, nhà nước trong việc sửa đổi để quy định làm sao giúp đất nước hội nhập tốt hơn, đồng thời nâng cao "sức khỏe" của đất nước.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh đến yêu cầu sửa đổi hỗ trợ được nông nghiệp, giúp ngành nông nghiệp phát triển tốt, bền vững hơn. Cùng với đó là việc sửa đổi thuế có trợ giúp tốt hơn cho ngành cơ khí chế tạo và công nghiệp phụ trợ trong nước.

Đồng quan điểm với Chủ tịch Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu, băn khoăn về việc thay đổi thuế tác động thế nào với nông nghiệp, công nghiệp của đất nước, liệu sự thay đổi có góp phần tích cực thúc đẩy hai ngành này phát triển tốt, hiệu quả nhất trong điều kiện hội nhập của đất nước hiện nay. Đồng thời ông yêu cầu cần rà soát lại dự thảo để có thể quy định cụ thể được tất cả các điều, nội dung đưa ra, vì trong luật còn một số quy định chung chung, có tính chất định hướng sẽ rất khó thực hiện, triển khai trong thực tế.

Nhiều ý kiến đề nghị Ban soạn thảo rà soát lại cụ thể hơn để đảm bảo phù hợp với hiến pháp và hệ thống pháp luật.

Bài và ảnh: XUÂN DŨNG