Ngày 23-12, bà Lê Thị Tuyết Hoa - vụ phó Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án tham nhũng, Viện KSND tối cao - cho biết việc tương trợ tư pháp với Nhật Bản, liên quan đến vụ án đưa và nhận hối lộ xảy ra tại Ban quản lý dự án đại lộ đông - tây và môi trường nước TP.HCM đang được thực hiện theo thẩm quyền.

Theo bà Hoa, hai bên đều đã có những hợp tác tốt và VN cũng đã yêu cầu phía bạn cung cấp thêm các nội dung cụ thể liên quan đến vụ án do VN khởi tố, trong đó có việc nhận hối lộ của ông Huỳnh Ngọc Sĩ.

Đề nghị của Nhật Bản

Theo đề nghị của Văn phòng dự án JICA tại Hà Nội, ngày 8-7, Viện KSND tối cao đã có cuộc làm việc với hai công tố viên Nhật Bản để trao đổi về trách nhiệm, các hoạt động tương trợ tư pháp theo quy định của pháp luật VN. Sau đó, ngày 11-7, Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) có công văn gửi Viện KSND tối cao kèm theo đề nghị hợp tác của giám đốc Viện Công tố địa phương Tokyo liên quan đến vụ án xảy ra tại Công ty PCI (Nhật Bản).

Bản đề nghị gồm sáu phần, trong đó phần 4 đề nghị cho Nhật Bản đưa hai công tố viên vào hợp tác điều tra đối với ông Huỳnh Ngọc Sĩ - giám đốc BQL dự án hành lang đông - tây và môi trường nước của UBND TP.HCM. Theo tài liệu của Viện Công tố Nhật Bản, ông Huỳnh Ngọc Sĩ bị nghi ngờ nhận hối lộ 220.000 USD của ông Morita - tổng giám đốc Công ty cổ phần PCI (bị can đã bị khởi tố tại Nhật Bản). Công ty PCI là đơn vị trúng thầu tư vấn xây dựng cho BQL dự án.

Viện KSND tối cao đã có công văn gửi bộ trưởng tư pháp Nhật Bản và giám đốc Viện Công tố địa phương Tokyo nêu rõ việc đề nghị đưa công tố viên sang hợp tác điều tra tại VN không được quy định tại pháp luật VN. Cùng thời điểm này, Viện KSND tối cao gửi đề nghị hợp tác điều tra tới Bộ Công an để phối hợp khi Bộ Tư pháp Nhật Bản có hồ sơ chính thức.

Hoàn thành một số nội dung

Ngày 1-9, Viện KSND tối cao nhận được hồ sơ đề nghị tương trợ tư pháp từ Bộ Tư pháp Nhật Bản và đã yêu cầu Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng (C37 - Bộ Công an) thực hiện việc tương trợ tư pháp. Hai bên đã có trao đổi với nhau về việc đề nghị cung cấp đầy đủ các tài liệu liên quan đến việc nhận hối lộ của ông Huỳnh Ngọc Sĩ qua con đường ngoại giao.

Ngày 8-12, C37 đã khởi tố vụ án hình sự về tội nhận hối lộ và đưa hối lộ xảy ra từ năm 2003 đến 2006 tại BQL dự án đại lộ đông - tây và môi trường nước TP.HCM. Đồng thời với quyết định khởi tố này, Bộ Công an, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng cũng có công văn gửi Bộ Tư pháp Nhật Bản, trong đó có chín nội dung yêu cầu Bộ Tư pháp Nhật Bản cung cấp những nội dung liên quan cụ thể về những việc nhận hối lộ của ông Huỳnh Ngọc Sĩ.

Theo đánh giá của bà Lê Thị Tuyết Hoa, Viện KSND tối cao đã thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ là về tương trợ tư pháp trong vụ án này, trong đó có việc hướng dẫn phía Nhật Bản thực hiện đúng theo quy định của pháp luật VN.

M.QUANG - T.THÀNH

Ông Hoàng Phước Hiệp (vụ trưởng Vụ Quan hệ quốc tế, Bộ Tư pháp):

Muốn sử dụng kết quả điều tra, hai bên phải ký thỏa thuận

Trong việc hợp tác điều tra giữa các nước, ví dụ giữa Nhật Bản và VN, nếu Nhật Bản muốn sử dụng kết quả điều tra của VN để có thêm căn cứ truy tố bị can là người Nhật Bản thì hai bên phải ký một thỏa thuận về hợp tác điều tra. Thậm chí là thỏa thuận về một trường hợp cụ thể.

Thỏa thuận đó có thể có nhiều điều khoản, nhưng quan trọng nhất là điều khoản về bảo đảm bí mật thông tin. Theo đó, kết quả điều tra của VN chỉ được sử dụng giới hạn trong những cơ quan nhất định của Nhật Bản (ví dụ viện công tố hoặc tòa án của phía Nhật Bản) mà không được tiết lộ ra ngoài. Khi đã thống nhất như vậy, phía Nhật Bản có thể không mở phiên tòa công khai.

Liên quan đến việc hợp tác điều tra, thực tế đã có một số nước, ví dụ như Hoa Kỳ, đề nghị được cùng tham gia điều tra với cơ quan chức năng của VN. Quy định của pháp luật nước ta hiện không cho phép việc này. Tuy nhiên, nếu nước ta phê chuẩn Công ước quốc tế về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (VN đã ký, chưa phê chuẩn), hoặc Công ước Liên Hiệp Quốc về chống tham nhũng (VN đã ký, chưa phê chuẩn) thì trong trường hợp nhất định phía nước ngoài (nếu đã là thành viên của các công ước này) có thể viện dẫn quy định có trong các công ước để cử người sang tham gia điều tra tại nước ta.

M.Q - V.V.THÀNH