Ngày 7-10, tại Hà Nội, hơn 200 đại biểu là các nhà quản lý, hoạch định chính sách, các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế trong nước và quốc tế đã tham dự Diễn đàn quốc gia về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và Thích ứng với biến đổi khí hậu. Diễn đàn do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Cơ quan Chiến lược giảm nhẹ rủi ro thiên tai của Liên hợp quốc và Chương trình hỗ trợ của Chính phủ Ô-xtrây-li-a phối hợp tổ chức. Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải đã tới dự và phát biểu tại Diễn đàn...

Thiên tai ngày càng phức tạp, khó lường 

Một thông tin mà nhiều đại biểu tham dự Diễn đàn chưa biết, ngay trong lúc các tỉnh miền Trung-Tây Nguyên đang gồng mình khắc phục hậu quả, thì vào ngày 5-10, tại tỉnh Bình Thuận đã xảy ra trận lũ quét, làm 3 người chết và mất tích, nhiều xã thuộc huyện Bắc Bình bị ngập lụt nặng, 127 căn nhà bị ngập, tốc mái và cuốn trôi, 1.204ha lúa, hoa màu, cây ăn trái bị ngập, hư hỏng, một số công trình giao thông, thủy lợi bị sạt lở, hư hại.

Vết thương nhỏ Bình Thuận gộp cùng nỗi đau lớn miền Trung!

Bão số 9 gây ngập lụt ở huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng. Ảnh: TTXVN 

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn-Trưởng ban chỉ đạo Phòng, chống lụt bão Trung ương Cao Đức Phát mở đầu Diễn đàn bằng giọng nói trầm buồn: “Năm nay, bên cạnh hàng chục trận dông lốc, mưa đá, lũ quét, sạt lở đất… đã có 10 cơn bão hoạt động trên Biển Đông. Đặc biệt, cơn bão số 9 là một trong những cơn bão mạnh nhất trong vòng 40 năm trở lại đây, tàn phá khốc liệt các tỉnh miền Trung-Tây Nguyên. Tính đến sáng 7-10, cơn bão này đã làm 163 người chết, 11 người mất tích và 634 người bị thương. Hàng nghìn công trình phúc lợi, giao thông, thủy lợi, thủy nông bị hư hỏng, sạt lở hoặc bị lũ cuốn trôi, thiệt hại ước tính lên tới hơn 14.000 tỉ đồng”.

Diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp, khó lường, không chỉ ở những khu vực nhạy cảm như miền Trung, mà ngày càng diễn ra trên diện rộng. Tính từ đầu năm 2009 đến nay, thiên tai đã làm gần 300 người chết và mất tích, 963 người bị thương, thiệt hại về kinh tế lên tới hơn 24.400 tỉ đồng. Tính trung bình 5 năm qua, mỗi năm thiên tai cướp đi gần 400 người, thiệt hại về tài sản ước tính chiếm từ 1 đến 1,5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Buồn thay, đối tượng dễ bị tổn thương nhất lại chính là nông dân!

Bão số 9 gây thiệt hại sập nhà dân ở xã An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi). Ảnh: TTXVN 

Tại Diễn đàn, các đại biểu không chỉ quan tâm đến những diễn biến thiên tai gần đây, mà tập trung thảo luận các vấn đề có tính chiến lược như tầm nhìn và hành động của Việt Nam về giảm nhẹ rủi ro thiên tai trong bối cảnh đang diễn ra biến đổi khí hậu; định hướng lồng ghép giảm nhẹ rủi ro thiên tai vào tiến trình phát triển quốc gia một cách an toàn, bền vững.

Ông Nguyễn Xuân Diệu, Chánh văn phòng Ban chỉ đạo Phòng, chống lụt bão Trung ương cho biết: Tháng 11-2007, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chiến lược Quốc gia về phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai, phù hợp với đặc điểm từng khu vực, vùng, miền khác nhau. Chẳng hạn: Tại vùng Đồng bằng Bắc bộ và Bắc Trung bộ phương châm là “Phòng, chống lũ triệt để”; tại vùng Duyên hải miền Trung, miền Đông Nam bộ và hải đảo là “Chủ động phòng tránh, thích nghi để phát triển”; vùng Đồng bằng sông Cửu Long là “Sống chung với lũ”; khu vực miền núi và Tây Nguyên phương châm là “Chủ động phòng tránh”. Lộ trình, biện pháp thực thi phải rất cụ thể, chi tiết, khoa học. Riêng đối với khu vực miền núi và Tây Nguyên, muốn giảm nhẹ được rủi ro thiên tai phải xây dựng bản đồ, khoanh vùng những nơi có nguy cơ cao về lũ quét và sạt lở đất, quy hoạch dân cư, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, xây dựng hệ thống cảnh báo, thông tin liên lạc đến cấp thôn, bản, khai thông các đường thoát lũ, phát triển hệ thống hồ kết hợp chống lũ, chống hạn… Tóm lại, đòi hỏi một chiến lược dài hơi và một nguồn kinh phí đầu tư lớn.

Cần chuyển từ “nói” sang “làm” nhiều hơn

Nhiều ý kiến cho rằng: Ở nước ta vẫn còn rất nhiều tồn tại trong vấn đề quản lý và giảm nhẹ thiên tai, như thiếu nguồn lực để đầu tư cơ bản, lâu dài, năng lực phản ứng còn chậm do sự phân cấp chưa cao, thiếu đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp cấp cơ sở, kết cấu hạ tầng chưa đủ kiên cố, dễ bị tổn thương, hệ thống dự báo, cảnh báo còn có khiếm khuyết, đặc biệt là khu vực miền núi, công tác tìm kiếm, cứu nạn còn thiếu trang, thiết bị chuyên dùng, chưa có lực lượng chuyên nghiệp ở cấp cơ sở...

Bà Marrgareta Wahlstrom, Đặc phái viên của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về Chương trình giảm nhẹ rủi ro thiên tai nêu ý kiến: Năm ngoái, trên thế giới có tới hơn 236.000 người thiệt mạng và hơn 211 triệu người bị ảnh hưởng do thiên tai, trong đó có Việt Nam. Điều này có liên quan đến biến đổi khí hậu. Vì vậy, Chính phủ các nước cần phải hành động khẩn trương nhằm giải quyết mối nguy cơ về biến đổi khí hậu. Đã đến lúc chúng ta cần chuyển từ “nói” sang làm nhiều hơn, trước hết là học hỏi những kinh nghiệm, kiến thức, chuyển giao kỹ thuật công nghệ... Tại Diễn đàn Toàn cầu về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai mới đây, 153 chính phủ và nhiều tổ chức thuộc Liên hợp quốc đã thống nhất kêu gọi: Cần lồng ghép vấn đề thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai vào công tác hoạch định và triển khai chính sách phát triển quốc gia, tăng cường tài chính và đầu tư cho các giải pháp giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Chúng tôi cam kết sẽ cùng phối hợp hành động với Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên cho biết: Theo kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam mới được công bố chính thức, cuối thế kỷ 21, nhiệt độ trung bình ở Việt Nam có thể tăng 2,3 độ C so với trung bình thời kỳ 1980-1999, mực nước biển có thể dâng 0,75m. Trong Chiến lược quốc gia về phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020, có việc tập trung đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật cho hoạt động khí tượng, thủy văn nhằm nâng cao năng lực dự báo bão, lũ, hạn hán, xâm mặn, báo tin động đất, cảnh báo sóng thần và các hiện tượng khí tượng, thủy văn nguy hiểm. Trọng tâm là nâng cao chất lượng và thời gian dự báo bão, áp thấp nhiệt đới, lũ.

Trong phát biểu của mình, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải nêu rõ: Việt Nam là một trong 5 quốc gia trên thế giới sẽ chịu tác động nặng nề do biến đổi khí hậu. Quan điểm và giải pháp tổng thể của Việt Nam đối với giảm nhẹ thiên tai là lấy phòng ngừa là chính, Nhà nước và nhân dân cùng làm, sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước cũng như của cộng đồng, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Đặc biệt là thúc đẩy thực hiện lồng ghép các hoạt động giảm nhẹ thiên tai vào trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của từng vùng, từng lĩnh vực vì một Việt Nam an toàn và bền vững hơn.

LÊ THIẾT HÙNG