Những ngày giáp Tết Mậu Tý, người dân từ Thành phố Hồ Chí Minh về quê ăn Tết rất đông, khiến các bến xe Miền Đông và Miền Tây trở nên quá tải. Cảnh chen chúc mua vé và chờ xe diễn ra khá phổ biến.

Nỗi khổ chờ xe

Sáng 4-2, chúng tôi đến bến xe Miền Đông. Người chen người trong phòng mua vé, nhất là các tuyến đi Quảng Ngãi, Nha Trang. Anh Nguyễn Văn Hoàng, quê ở Quy Nhơn, làm ở tiệm bi-da, nét mặt hớn hở vì vừa mua được 2 vé cho mình và bạn đi chuyến chiều. Anh cho biết, sáng 4-2 chủ mới trả lương và thưởng Tết, anh vội ra bến xe mua vé về quê nên chưa kịp sắm sửa gì. Trên các ghế trong phòng đợi, nhiều người ngủ gục vì đợi chờ mệt mỏi. Chị Nguyễn Thị Vân, quê ở Đà Nẵng là công nhân Khu công nghiệp Lê Minh Xuân, lo lắng:

- Em mua vé cả tuần trước, tính xong việc là sáng nay về nhà luôn. Ai ngờ, xe đang kẹt trên đường chưa vào được, không biết chiều nay có xe về không?

Cô nhân viên phục vụ căng tin bến xe cho chúng tôi biết, hôm nay đã đỡ rồi, chứ ngày 3-2, cả mấy nghìn người có vé phải chầu chực, chờ đợi vì xe phía Bắc và miền Trung không vào kịp. Quán của cô hết sạch thức ăn phục vụ khách, người ta chen nhau nằm cả ra nền quán. Ông Nguyễn Ngọc Thừa, Giám đốc bến xe Miền Đông mắt thâm quầng, phân bua: “Đêm qua, tôi chợp mắt được chưa đầy tiếng đồng hồ, vì phải giải quyết cho hàng nghìn người về Bắc”. Theo ông Thừa, nguyên nhân chính do tai nạn giao thông ở Đèo Cả đêm 2-2, dẫn đến tình trạng ách tắc giao thông, các xe chạy phía Bắc không kịp vào thực hiện chở khách theo kế hoạch. Ngày 3-2, dự định chạy 2.000 xe, thì chỉ chạy được 1.500 xe; đến sáng 4-2 đã cơ bản giải quyết khách tồn đọng hôm trước. Trong dịp Tết, hằng ngày bến xe Miền Đông đã tăng cường từ hơn 1.000 đầu xe lên hơn 2.000 đầu xe vận chuyển khách. Nếu không có sự cố khách quan, thì bến xe đủ sức phục vụ khách.

Cảnh chờ xe tại bến xe Miền Đông.

Tại bến xe Miền Tây, tình trạng quá tải cũng không kém. Càng gần ngày Tết, người về các tỉnh miền Tây càng đông. Đa phần họ là những người lao động phía Nam, nhà gần, tranh thủ kiếm thêm tiền, đợi sát ngày mới về quê. Bình thường lượng khách hơn 10.000 lượt người/ngày, trước Tết mỗi ngày tăng hơn 20.000 lượt, riêng ngày 3-2 tăng lên đến hơn 50.000 lượt người, 2.200 đầu xe đã xuất bến trong ngày. Ông Trương Thanh Hải, Trưởng phòng điều hành bến xe Miền Tây cho tôi biết, để tăng cường phục vụ hành khách ngày Tết, bến xe đã huy động 90 xe hon-đa ôm, 31 sinh viên tình nguyện hướng dẫn và nhanh chóng giải tỏa khách xuống bến. Mấy ngày qua tình trạng khách phải chờ đợi, muộn chuyến là do ùn tắc giao thông tại các phà Cần Thơ, Rạch Miễu, dẫn đến xe quay đầu không kịp.

Ngại chen lấn mua vé xe trong bến, nhiều hành khách đã ra các cây xăng dọc quốc lộ 1A và quốc lộ 13 đứng vẫy xe từ trong bến ra hoặc xe dù để mong về quê sớm. Một số xe khách các tỉnh chở khách đã không vào bến, đỗ dọc đường cho khách xuống rồi quay đầu đến những điểm hẹn để nhanh đón khách ra Bắc, nhằm trốn tránh các khoản thu bến bãi. Tình trạng này đã sinh ra lực lượng “cò” khá phổ biến trước bến xe.

Tại cây xăng Huệ Thiên 2, cả trăm người già trẻ, đang chờ xe về Trung. Bà Hoàng Thị Lan, quê ở Quy Nhơn than thở: “Tôi phải mất 50 nghìn đồng xe ôm đưa ra đây đợi xe về quê, đã 2 tiếng rồi mà chưa đi được. Nhìn xe nào cũng chật ních, mà hét với giá cao gấp hai lần trong bến”. Ông Nguyễn Đình Đức đi Nha Trang, ngao ngán: “Mua vé trong bến không được, tính ra đây có xe đi ngay, ai ngờ mất tiền cò mà xe thì chẳng thấy đâu”.

Ga tàu trật tự

Sáng ngày 4-2, tức 28 Tết, chúng tôi có mặt ở ga Sài Gòn. Một quang cảnh khá trật tự, không còn thấy cảnh nhốn nháo khi nhà ga tổ chức bán vé tàu Tết giữa tháng 12. Lác đác có người đến trả vé vì ngoài Bắc rét đậm, họ quyết định ở lại đón tết. Được biết, kể từ khi nhà ga thông báo tiến hành kiểm tra giấy tờ tùy thân khớp với tên người trên vé, đã có rất nhiều người đến trả lại vé. Theo thống kê của ga Sài Gòn, chỉ tính từ ngày 1-12-2007 đến ngày 3-2-2008, số vé tàu Tết đi về các tỉnh phía Bắc trả lại nhà ga là 31.758 vé. Như vậy, trung bình mỗi ngày có đến gần 1.000 vé được trả lại! Với lệ phí khi trả cho một vé là 20% giá trị tiền vé (trừ những trường hợp đổi tên cho người thân trong gia đình, dòng tộc), thì con số “thất thu” của giới kinh doanh vé tàu tết ngoài luồng là không nhỏ. Con số này sẽ gợi cho những nhà quản lý nhiều suy nghĩ.

Ông Nguyễn Văn Thành, phó trưởng ga, cho chúng tôi biết, trước Tết gần 2 tháng, do nhà ga làm tốt công tác phối hợp tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và tổ chức bán vé trước, nên năm nay không còn xảy ra hiện tượng hành khách ứ đọng trong những ngày giáp Tết như những năm trước.Theo ông Thành, đến thời điểm này, khi biết nhà ga không còn vé bán, những hành khách có nhu cầu về quê ở các tỉnh phía Bắc ăn Tết mà chưa có vé đã chuyển hướng đi ô tô. Tuy vậy, nhà ga vẫn dành một số vé dự phòng, cho những trường hợp không mua được vé đi ô tô mà có nhu cầu cần về gấp giải quyết việc bất khả kháng dù lượng vé này không nhiều.

Không để người dân lỡ Tết vì tàu xe

Tiến hành “khảo sát nhanh” tại các bến xe trọng điểm ở Hà Nội như Giáp Bát, Gia Lâm, Mỹ Đình, Lương Yên, chúng tôi thấy những ngày qua, mặc dù lượng hành khách tăng khá cao, nhưng hầu như không có tình trạng ùn ứ khách, lộn xộn, mất trật tự. Điều này cũng trùng hợp với đánh giá của ông Nguyễn Hoàng Linh, Trưởng phòng Quản lý vận tải, Sở Giao thông công chính Hà Nội: Đây là năm các doanh nghiệp vận tải, các bến xe phục vụ hành khách tốt nhất trong dịp Tết. Các đơn vị đã dự phòng 200 xe khách trong những ngày cao điểm, nhưng ít phải sử dụng. Một trong những yếu tố thành công trong vận chuyển khách Tết này, theo ông Linh là ngành giao thông vận tải (GTVT) cũng như các bến xe của Hà Nội đã hiệp đồng chặt chẽ với ngành GTVT các tỉnh, dự tính khá sát lượng khách đi lại để lên kế hoạch điều động phương tiện. Tuy nhiên, tại một số nút giao thông trọng điểm cửa ngõ thủ đô tại đường Pháp Vân, Giải Phóng, đầu quốc lộ 5… chúng tôi thấy một lượng khách không nhỏ vẫn đứng đón xe dọc đường, mặc dù bến xe cách đó không xa.

Ủy ban An toàn giao thông quốc gia xác định: Một trong những trọng tâm chỉ đạo bảo đảm trật tự an toàn giao thông trong dịp Tết Mậu Tý là ô tô vận chuyển khách đường dài tuyến Bắc-Nam; đặc biệt chú ý các đoạn: Huế-Quảng Nam; Nha Trang-Bình Thuận thường xảy ra các vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng cũng như tình trạng ùn tắc khách ở các bến tàu, bến xe…

Ông Nguyễn Văn Thanh, Phó cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho biết: Do lượng khách đi tàu xe từ các tỉnh phía Nam ra Bắc đông gấp đôi, gấp ba ngày thường, nên tình trạng quá tải, ùn ứ cục bộ ở một số bến tàu, xe là khó tránh khỏi. Để hạn chế tình trạng “xe dù, bến cóc”, lái xe, chủ xe ép khách, ép giá, bán khách, chở quá số khách quy định, các cơ quan chức năng khuyến cáo hành khách nên vào bến mua vé đi xe. Theo chỉ thị của Bộ Giao thông-Vận tải, đối với xe chở quá số khách quy định, Thanh tra giao thông phối hợp với cảnh sát giao thông (CSGT) lập danh sách số người vi phạm phải chuyển tải và yêu cầu lái xe, chủ xe vi phạm phải thanh toán hoàn trả 100% cước đăng ký khai thác trên tuyến.

Tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm hành vi chở quá số khách trên xe của lực lượng CSGT là biện pháp quan trọng, hiệu quả hạn chế tình trạng trên. Theo ông Nguyễn Văn Thanh, ngành giao thông vận tải các địa phương sẵn sàng bố trí đủ xe chuyển tải. Tại TP Hồ Chí Minh, những ngày qua, các đội CSGT liên tục tuần tra, lập biên bản xử phạt với các trường hợp vi phạm. Từ đêm 2-2, đến chiều 3-2, riêng Đội 6, Phòng CSGT đường bộ Công an thành phố đã lập biên bản gần 150 xe dù, xe rước khách sai quy định, tạm giữ một xe 45 chỗ chở tới 90 người.

Dù gặp khó khăn do lượng khách tăng đột biến trong mấy ngày Tết, nhưng quyết tâm chung của lãnh đạo các bến, tàu xe là không để người dân nào phải ở lại đón giao thừa tại bến hoặc ăn Tết dọc đường. Để thực hiện được điều này, theo chúng tôi, không chỉ các bến xe tăng cường lực lượng, phương tiện, điều hành khoa học, mà các đơn vị làm nhiệm vụ bảo đảm an toàn giao thông trên quốc lộ, tỉnh lộ, các bến phà… cần tích cực giải tỏa, xử lý kịp thời các điểm ùn tắc, các vụ tai nạn, bảo đảm phương tiện đi-về thông suốt, an toàn.

Bài, ảnh: Hoài Trung, Quân Thủy, Văn Dũng