Xã Vân Cốc thuộc huyện Phúc Thọ, tỉnh Sơn Tây (nay là Hà Tây). Trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Vân Cốc đã có nhiều đóng góp cho cách mạng. Không ít người dân Vân Cốc vẫn chưa quên những trận chống càn quyết liệt ở bến đò Vân Cốc; những cuộc lùng sục của giặc. Nhiều bà mẹ ở Vân Cốc đào hầm nuôi giấu cán bộ chịu đòn tra tấn dã man nhưng không khai một lời. Có bà mẹ gửi con để tham gia tiếp tế lương thực cho quân ta ở Hòa Bình lúc cách mạng khó khăn. Xã Vân Cốc thời chống Pháp có hơn 300 liệt sĩ. Đến nay nghĩa trang liệt sĩ xã có gần 1000 phần mộ được quy tụ về đây. Cái xã ấy có những người con đi “mở cõi” như ông Kim Ngọc-Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phú, ông Doãn Quang Đại-Giám đốc Công an Cà Mau và bao người con kiên cường như ông Hoàng Văn Kế, Phùng Văn Bích mưu trí dũng cảm giữ làng.

Do diện tích quá lớn, năm 1956 Vân Cốc được chia thành ba xã: Vân Phúc, Vân Nam, Vân Hà, nhưng người dân Vân Cốc vẫn thờ chung một thành hoàng và nghĩa trang liệt sĩ. Công lao đóng góp sức người, sức của cho cách mạng của người dân Vân Cốc như tạc vào thành tích của tỉnh Sơn Tây (cũ) đi vào đời sống văn hóa người dân. Vở chèo “Chị Tâm bến Cốc” nói lên lòng quyết tâm của người con gái giữ làng, mưu trí phá đồn địch. Đặc biệt, để ngăn cản âm mưu càn quét của giặc, người dân Vân Cốc đã ôm rơm đốt đình cháy trong ba ngày. Chỉ riêng hành động dũng cảm ấy cũng đáng được ghi vào sử sách khi cuộc chiến kết thúc. Bởi “Lửa rực trời Vân, máu hồng đất Cốc”.

Ngày nay, người dân ba xã thuộc Vân Cốc cũ đã có bát ăn, bát để, con cháu được đến trường, kinh tế địa phương có bước phát triển vượt bậc, song có không ít người vẫn canh cánh một điều: Đến khi nào chiến công của người dân Vân Cốc được xã hội ghi nhận?

Tiến sĩ DOÃN QUANG THIỆN