Trận lũ lịch sử do hoàn lưu bão số 5 gây ra đã gây thiệt hại nặng nề về người và của cho một số huyện của tỉnh Thanh Hóa. Ngay sau khi lũ rút, tỉnh Thanh Hóa đã cùng với các đơn vị quân đội, thanh niên tình nguyện… tích cực làm công tác khắc phục hậu quả. 3 ngày sau khi lũ rút, tổ phóng viên báo Quân đội nhân dân tiếp tục đến huyện Thạch Thành, nơi việc khắc phục hậu quả của lũ còn bộn bề công việc và chồng chất khó khăn.

Nỗi lo dân đói

Sáng qua, trao đổi với chúng tôi trước khi đi kiểm tra công tác khắc phục hậu quả lũ ở huyện Thạch Thành, đồng chí Nguyễn Văn Lợi, Bí thư Tỉnh ủy kiêm Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa bày tỏ sự trăn trở: “Mấy ngày vừa rồi, được sự hỗ trợ tích cực, hiệu quả của ngành y tế, nhất là lực lượng quân y, công tác phòng, chống dịch bệnh ở các địa phương bị ngập lũ của Thanh Hóa đã không còn nhiều lo ngại. Điều chúng tôi lo nhất bây giờ là hơn 5 vạn người dân vùng lũ đang thiếu lương thực, thực phẩm, các loại giống sản xuất và sách vở, thiết bị dạy học cho các em học sinh tiếp tục đến trường”.

Lũ đã rút nhưng nỗi lo vẫn thể hiện rõ trên khuôn mặt người phụ nữ và đứa con nhỏ. (Chụp trên đê sông Bưởi tại thôn 4, xã Thành Kim, huyện Thạch Thành)

Có mặt ở “rốn lũ” Thạch Thành lúc 7 giờ sáng, chúng tôi thấy rất nhiều bộ đội, dân quân tự vệ và thanh niên tình nguyện đang khẩn trương, cần mẫn giúp nhân dân tổng dọn vệ sinh, gặt những ruộng lúa mới ló ra khỏi nước lũ… Khi làm việc với các đồng chí lãnh đạo của huyện Thạch Thành, chúng tôi thấy gương mặt ai cũng lộ rõ vẻ lo lắng. Đồng chí Đỗ Minh Quý, Chủ tịch UBND huyện cho biết: “Mấy ngày vừa rồi, chúng tôi đã nhận được khá nhiều hàng cứu trợ của các cơ quan, đơn vị và nhân dân trong cả nước, nhưng số hàng này chỉ tạm chống đói cho hơn 56.000 nhân khẩu ở những xã bị ngập nặng được vài ngày. Trong khi hầu hết diện tích cây trồng ở 22 xã đã bị hỏng do ngập lụt thì 6 tháng tới, chúng tôi thiếu gần 2 nghìn tấn lương thực để chống đói”.

Đồng cảm với nỗi lo dân đói của các đồng chí lãnh đạo huyện Thạch Thành, chúng tôi chia nhau xuống 6 xã bị ngập lụt nặng nhất. Hình như khi nước đã rút hết, cảnh thiếu đói của người dân càng phơi bày rõ hơn. Tiếp chúng tôi trên nền ngôi nhà bị sập toàn bộ chỉ còn trơ phần móng, bà Nguyễn Thị Ngân ở thôn 4, xã Thành Kim vừa khóc, vừa giãi bày nỗi khổ: “Nhà tôi bị sập, tài sản bị lũ cuốn hết sạch rồi. Bây giờ hai vợ chồng tôi chỉ còn mỗi bộ quần áo mặc trên người, biết lấy cái gì để sống”. Nhìn ra xung quanh, chúng tôi thấy ở ngay sát nhà bà Ngân có tới 4 ngôi nhà khác cũng bị sập hoàn toàn, các gia đình này đang được bộ đội Binh đoàn Quyết Thắng dựng tạm cho túp lều để ở. Đến thăm các gia đình vẫn đang trú tạm trong những cái “lều vịt” ở trên đê sông Bưởi, chúng tôi càng thấy xót xa khi hầu hết bà con đều thiếu đói, tài sản hiện có chỉ là thùng mì tôm cứu trợ, trong khi những đồng lúa ven sông hạt đã căng tròn nhưng rũ nát, không thể ăn được nữa.

Giữa buổi sáng qua, chúng tôi gặp một số người dân từ huyện Yên Định sang thị trấn Kim Tân của huyện Thạch Thành bán lương thực, thực phẩm và giống cây trồng. Khi hỏi mua, những người này đều “hét” giá cao hơn nhiều so với trước khi bị lũ. Thậm chí có những mặt hàng đắt hơn trước tới 3-5 lần. Hỏi mua ngô giống của chị Nguyễn Thị Hòe ở trên quốc lộ 45 (đoạn chạy qua xã Thành Hưng), chị bảo “15 nghìn đồng một cân chú ạ”! Khi chúng tôi chê đắt và mong được giảm giá, chị Hòe nhất quyết không chịu và cho biết: “Hiện giá gạo ăn, giá gà vịt giống cũng đã tăng hơn trước gấp 2-3 lần. Tôi bán ngô giống chỉ 15 nghìn đồng một cân là còn rẻ chán”.

Anh Trương Văn Tuân ở xã Thành Tiến đang làm thuê ở Đà Nẵng, được tin nhà bị ngập nặng vội về quê, qua thị trấn Kim Tân định mua gạo về cứu đói cho gia đình, nhưng hỏi giá gạo tới 8 nghìn một cân, anh đành nhờ người quen ra thị xã Bỉm Sơn mua hộ.

Bao giờ cháu được đến trường?

Đến các xã Thạch Định, Thành Kim, Thành Hưng, Thành Mỹ của huyện Thạch Thành, chúng tôi thấy tất cả các trường học ở những xã này đang tấp nập tổng dọn vệ sinh. Các thầy cô giáo cùng với bộ đội Binh đoàn Quyết Thắng, Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa và thanh niên tình nguyện vừa làm, vừa bày tỏ nỗi lo không biết khi nào nhà trường mới khôi phục được những thiệt hại do lũ? Thầy giáo Lê Xuân Bình ở trường tiểu học Thành Hưng, kể: “Trường tôi bị hỏng hết các thiết bị dạy học, rất nhiều tài liệu, sách giáo khoa bị mục nước. Hầu hết sách vở của các em học sinh cũng bị lũ cuốn trôi. Chúng tôi định một tuần nữa sẽ cho học sinh đi học nhưng khi đó có lẽ nhiều em vẫn chưa thể đến trường”.

Trên đường đến các thôn ở xã Thành Mỹ, giữa cảnh bộ đội, dân quân, thanh niên tình nguyện và nhân dân hối hả dọn bùn rác và gặt “lúa mọc mầm”, chúng tôi gặp nhiều cháu nhỏ đang thả trâu bò và bắt cá. Hỏi chuyện đi học, cháu Trương Thanh Sơn ở thôn 3, ngậm ngùi: “Nhà cháu mất hết các thứ rồi. Sách vở của cháu cũng không còn chú ạ. Mấy hôm nay, cả nhà cháu phải ra đồng kiếm cá bán mua gạo. Chắc chị em cháu sẽ không được đi học nữa rồi”.

Người dân phơi các loại đồ dùng gia đình sau khi lũ rút

Làm việc với ông Lương Công Thành, trưởng phòng giáo dục huyện Thạch Thành, chúng tôi được biết hiện ngành giáo dục huyện đang gặp rất nhiều khó khăn khi có tới 20 trường từ mầm non đến trung học cơ sở của huyện bị thiệt hại nặng, hầu hết các thiết bị dạy học ở những trường này đều bị hỏng hoặc bị nước cuốn trôi. Hơn 20.000 học sinh đang phải nghỉ học vì trường ngập và không có sách vở. Giáo án, tài liệu giảng dạy của gần 1.000 giáo viên cũng bị mất, hỏng… Ông Thành cũng cho biết, huyện đang cố gắng để trong một tuần nữa (18-10) sẽ tổ chức cho học sinh ở tất cả các trường đi học, nhưng khi đó các thiết bị dạy học và sách vở học sinh chắc chắn vẫn thiếu nhiều.

Cần tấm lòng và sự chủ động

Theo báo cáo của UBND huyện Thạch Thành, trận lũ vừa rồi đã gây ra thiệt hại rất lớn. Riêng lương thực, thực phẩm và các loại cây trồng ở 104 thôn thuộc 22 xã hầu như bị mất hoàn toàn. Các thiết bị dạy học bị thiệt hại khoảng gần 800 triệu… Hiện toàn bộ học sinh ở 22 xã bị ngập vẫn đang phải nghỉ học.

Chia sẻ với những khó khăn của nhân dân vùng lũ, trong tuần qua, nhiều tổ chức và cá nhân trong cả nước đã tổ chức quyên góp, hỗ trợ cho huyện Thạch Thành hơn 500.000 gói mì tôm, lương khô và hàng trăm triệu đồng tiền mặt. Theo chỉ đạo của đồng chí Bí thư tỉnh ủy Thanh Hóa, trước mắt, địa phương phải tập trung lo cho dân đủ ăn, không để ai bị đói, không để xảy ra dịch bệnh và quyết tâm trong tuần tới toàn bộ học sinh phải được đến trường.

Để khắc phục hậu quả bão lũ, thiết nghĩ, bên cạnh sự hỗ trợ của cấp trên và cả nước, ngay bây giờ, tỉnh Thanh Hóa và huyện Thạch Thành cần phát huy nội lực bằng cách phát động phong trào giúp đỡ đồng bào vùng lũ. Tập trung vận động nhân dân những vùng không bị ngập giúp đỡ lương thực, giống vốn sản xuất và sách vở cho các em học sinh. Bênh cạnh đó, huyện và tỉnh cần có kế hoạch đưa những hàng hóa thiết yếu vào phục vụ bà con vùng lũ, không để tình trạng khan hiếm hàng dẫn đến bán ép, nhất là về lương thực, thực phẩm và các loại cây, con giống khôi phục sản xuất.

Bài và ảnh: HUY QUANG, PHÚ SƠN