Triển vọng mới phát triển vùng kinh tế động lực

Giao thông là một lĩnh vực cần thu hút đầu tư ở Tây Nguyên. Trong ảnh, thi công Đường Trường Sơn Đông, đoạn qua tỉnh Gia Lai.

Đẩy mạnh thu hút đầu tư, tạo nguồn lực để Tây Nguyên phát triển tương xứng với tiềm năng là nội dung chính được bàn thảo tại Diễn đàn “Xúc tiến đầu tư Tây Nguyên năm 2009” do ban chỉ đạo Tây Nguyên, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các tỉnh khu vực Tây Nguyên tổ chức ngày 5-9 tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc.

Vùng đất nhiều tiềm năng

Diễn đàn “Xúc tiến đầu tư Tây Nguyên năm 2009” thu hút hơn 500 đại biểu, trong đó có đại diện gần 300 doanh nghiệp trong nước, 13 tập đoàn kinh tế nước ngoài cùng đại diện Đại sứ quán và Tổng lãnh sự quán các nước: Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Ma-lai-xi-a, Liên bang Nga tham gia. Đồng chí Trương Vĩnh Trọng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Chính phủ dự và chỉ đạo diễn đàn.

Khai mạc diễn đàn, Đại tướng Lê Hồng Anh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Trưởng ban Chỉ đạo Tây Nguyên nhấn mạnh vị thế của Tây Nguyên và ý nghĩa của Diễn đàn “Xúc tiến đầu tư Tây Nguyên năm 2009” lần đầu tiên được tổ chức. Báo cáo về tiềm năng, triển vọng phát triển và cơ hội đầu tư ở Tây Nguyên do đồng chí Mai Văn Năm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban thường thực Ban chỉ đạo Tây Nguyên trình bày nêu bật tiềm năng thế mạnh của Tây Nguyên. Tây Nguyên gồm 5 tỉnh là Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông và Lâm Đồng, với diện tích 54,7 nghìn ki-lô-mét vuông, dân số hơn 4,9 triệu người, nằm tiếp giáp với các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ, Cam-pu-chia và Lào, nên có vị trí chiến lược về an ninh-quốc phòng và có nhiều thuận lợi cả trong phát triển kinh tế, nhất là việc mở rộng quan hệ kinh tế với các nước trong khu vực.

Về phát triển nông nghiệp, Tây Nguyên hiện có hơn 1,36 triệu héc-ta đất đỏ ba-dan phì nhiêu, rất thuận lợi để phát triển cây công nghiệp có giá trị cao, theo hướng sản xuất hàng hóa của các vùng chuyên canh. Tài nguyên khoáng sản vùng Tây Nguyên tuy không đa dạng nhưng tập trung lớn, trong đó quặng bô-xít có trữ lượng vào loại lớn trên thế giới, đã được Chính phủ đưa vào chương trình phát triển quốc gia. Có tiềm năng thủy điện lớn với trữ lượng lên đến 17 tỉ KWh, hiện trên hệ thống sống chính ở Tây Nguyên đã và đang xây dựng các công trình thủy điện lớn, vừa và nhỏ với tổng công suất hơn 4.000MW và mục tiêu năm 2010 đạt 5.000MW, chiếm 25% tổng công suất các nguồn điện của cả nước.

Ngoài ra, Tây Nguyên có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch do hội tụ các yếu tố địa lý, lịch sử, sinh thái, môi trường, văn hóa dân cư bản địa... Toàn khu vực hiện nay có hơn 1.900km quốc lộ, chiếm 13% quốc lộ cả nước gồm các tuyến chính là Đường Hồ Chí Minh dài 540km nối liền 4 tỉnh Tây Nguyên; tuyến Đường 14C chạy dọc biên giới Lào, Cam-pu-chia; Đường Trường Sơn Đông nối liền 7 tỉnh miền Trung và Tây Nguyên đang được xây dựng. Ba cửa khẩu quốc tế là Bờ Y, Lệ Thanh và Bu Prăng nằm trong khu vực tam giác phát triển 3 nước Việt Nam, Lào và Cam-pu-chia là tiền đề quan trọng để Tây Nguyên mở rộng giao thương quốc tế.

Cơ hội đầu tư rất lớn

Tuy nhiên, sự phát triển vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh hiện có khiến Tây Nguyên hiện còn là khu vực nghèo, tổng thu ngân sách mới đáp ứng khoảng 40% dự toán chi của địa phương. Nguồn vốn đầu tư còn thấp, trong 8 năm (2001-2008), tổng số vốn đầu tư phát triển vùng Tây Nguyên chỉ đạt 109.000 tỉ đồng, bằng 4% tổng vốn đầu tư phát triển của cả nước. Vốn ODA đạt 929 triệu USD, FDI gần 1,2 tỉ USD đầu tư vào 128 dự án tại khu vực, còn rất thấp so với hàng chục tỉ USD được đầu tư hằng năm của cả nước. Một số nguyên nhân của tình trạng trên trước hết là do cơ sở hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông khu vực còn yếu kém, vị trí địa lý Tây Nguyên nằm xa các trung tâm kinh tế lớn, không có cảng biển và đường sắt nên chi phí vận chuyển tăng cao; nguồn lao động dồi dào, nhưng chưa đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập do thiếu tay nghề và trình độ thấp; hoạt động xúc tiến đầu tư còn rời rạc, hiện mới tập trung kêu gọi đầu tư trong nước mà chưa chú trọng đến hoạt động xúc tiến đầu tư nước ngoài.

Phát biểu tại diễn đàn, Phó thủ tướng Trương Vĩnh Trọng khẳng định, vùng đất Tây Nguyên giàu truyền thống cách mạng, nhưng đời sống nhân dân có nhiều khó khăn nên Đảng và Nhà nước luôn quan tâm chăm lo tới sự phát triển toàn diện của Tây Nguyên bằng những chủ trương, chính sách rất cụ thể, thiết thực. Phó thủ tướng hoan nghênh Ban chỉ đạo Tây Nguyên, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các tỉnh Tây Nguyên tổ chức diễn đàn rất có ý nghĩa này và mong rằng sau diễn đàn sẽ có nhiều doanh nghiệp, nhiều dự án đầu tư vào Tây Nguyên, đưa Tây Nguyên phát triển thành vùng kinh tế động lực.

Cần có cơ chế, chính sách ưu đãi

Các ý kiến tham luận tại diễn đàn của nhà quản lý, chính quyền địa phương và doanh nghiệp đã tập trung làm rõ những mặt còn hạn chế, đề xuất những giải pháp nhằm thúc đẩy tiến trình thu hút đầu tư vào Tây Nguyên. Đồng chí Võ Đức Huy, Bí thư Đảng ủy Khối doanh nghiệp Trung ương kiến nghị: “Chính phủ ưu đãi hơn nữa cho doanh nghiệp đầu tư vào Tây Nguyên nhất là đối với các dự án giải quyết nhiều lao động, dự án chế biến nông-lâm sản, trồng rừng, phát triển y tế và giáo dục. Các tỉnh Tây Nguyên tạo sự thống nhất, đồng thuận cao, nói đi đôi với làm cần có quy hoạch từng tỉnh và quy hoạch liên vùng nhằm tạo thuận lợi cho nhà đầu tư”.

Cùng quan điểm trên, ông Trần Bắc Hà, Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) mong muốn: “Chính phủ sớm có quy hoạch vùng, có cơ chế chính sách đặc thù nhằm thu hút đầu tư Tây Nguyên. Cần nghiên cứu hỗ trợ các tỉnh Tây Nguyên xây dựng các kho chứa, hệ thống đại lý bán lẻ hàng hóa ở vùng dân tộc thiểu số. Các doanh nghiệp đầu tư ở Tây Nguyên nên dành 3-5% lợi nhuận sau thuế thực hiện chính sách an sinh xã hội”.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Bích Đạt đã đưa ra 6 giải pháp, cũng là những vấn đề mà các tỉnh Tây Nguyên cần thực hiện tốt để thu hút đầu tư. Đó là: rà soát, điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch phát triển ngành để cụ thể hóa các chiến lược; tận dụng và thực hiện tốt các chủ trương, chính sách ưu đãi về phát triển kinh tế-xã hội mà Chính phủ dành riêng cho Tây Nguyên; đa dạng hóa các nguồn đầu tư và các hình thức thu hút vốn đầu tư để đáp ứng nhu cầu về vốn đầu tư phát triển; lựa chọn cơ cấu đầu tư cho phù hợp với tiềm năng lợi thế của vùng, tránh đầu tư tràn lan để phục vụ chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; tập trung tăng nhanh quy mô và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội, trước mắt là phục vụ cho các khu kinh tế, khu công nghiệp; tập trung đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, ban hành các chính sách ưu đãi, hỗ trợ riêng phù hợp với điều kiện của mỗi tỉnh.

Tại diễn đàn, lãnh đạo các tỉnh Tây Nguyên đã công bố hơn 120 dự án thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau với tổng số vốn kêu gọi lên tới gần 100.000 tỉ đồng để các nhà đầu tư lựa chọn. Và ngay tại diễn đàn đã có 19 dự án được ký cam kết đầu tư với tổng số vốn hơn 10.607 tỉ đồng, trong đó các tỉnh Tây Nguyên đã cấp giấy phép đầu tư cho 16 dự án với số vốn hơn 8.525 tỉ đồng, các ngân hàng ký tài trợ 5.726 tỉ đồng cho 12 dự án.

Cũng tại diễn đàn này, hưởng ứng lời kêu gọi tham gia hoạt động an sinh xã hội của ban tổ chức, các doanh nghiệp đã hỗ trợ hơn 70 tỉ đồng thực hiện chương trình xóa nhà tạm cho đồng bào nghèo ở 5 tỉnh Tây Nguyên. Diễn đàn đã mở ra cơ hội lớn cho các tỉnh Tây Nguyên khai thác có hiệu quả tiềm năng và lợi thế để đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế, xây dựng Tây Nguyên thành vùng kinh tế động lực.

Bài và ảnh: KIỀU BÌNH ĐỊNH