TP Hồ Chí Minh nâng cao năng lực công nghệ cho doanh nghiệp KCN-KCX

Một công bố mới nhất của Sở Khoa học và Công nghệ (KHCN) TP Hồ Chí Minh sau khi khảo sát đánh giá trình độ công nghệ các doanh nghiệp trong (KCX – KCN) tại thành phố này cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp có trình độ công nghệ sản xuất lạc hậu, trình độ nguồn nhân lực tham gia sản xuất thấp chiếm hơn 50%.

Trước thực tế đó, TP Hồ Chí Minh đã và đang nỗ lực tìm kiếm những giải pháp khắc phục.

Quá nhiều doanh nghiệp có công nghệ lạc hậu

Theo ông Phan Minh Tân – Giám đốc Sở KHCN TP Hồ Chí Minh, mới đây, Sở đã tiến hành khảo sát 429/830 doanh nghiệp trong và nước ngoài tại 12 KCX – KCN để đánh giá trình độ công nghệ. Kết quả thật bất ngờ, 3/429 doanh nghiệp có trình độ công nghệ sản xuất tiên tiến thuộc về doanh nghiệp trong nước. Số doanh nghiệp có trình độ công nghệ sản xuất lạc hậu chiếm đa số với 51%.

Trong đó, ở KCN Tây Bắc Củ Chi, doanh nghiệp có trình độ sản xuất lạc hậu chiếm 67%, trung bình 23% và trung bình khá 10%. Kế đến là KCX Tân Thuận với 63% doanh nghiệp có trình độ công nghệ sản xuất lạc hậu, 36% đạt mức trung bình và 1% đạt mức trung bình khá… Riêng những KCX – KCN còn lại như: Vĩnh Lộc, Tân Tạo, Tân Bình, Linh Trung 1, Linh Trung 2, Lê Minh Xuân, Cát Lái, Bình Chiểu, Hiệp Phước thì tỷ lệ doanh nghiệp có trình độ công nghệ lạc hậu cũng ở mức 31% - 59%. Còn số doanh nghiệp có trình độ công nghệ tiên tiến ở KCN Vĩnh Lộc và Tân Tạo chiếm khoảng 2%, còn tại KCN Tân Bình là 1%…

Cuộc khảo sát trên cũng cho thấy, đa phần doanh nghiệp trong KCX – KCN đã lựa chọn giải pháp mua lại thiết bị đã sử dụng khi còn khoảng 50-90% giá trị về mặt kỹ thuật. Cá biệt có đến 10% doanh nghiệp trong KCX – KCN mua lại thiết bị và công nghệ khi giá trị kỹ thuật chỉ còn dưới 50%. Cũng chính vì thế mà các dây chuyền sản xuất hiện tại của các doanh nghiệp cũng có tuổi đời rất “đáng nể”.

Cụ thể, đối với đối tượng là doanh nghiệp nước ngoài, dây chuyền sản xuất có tuổi thọ trên 20 năm chiếm 2%, khoảng 10-20 năm là 23%, khoảng 3-10 năm là 56% và dưới 3 năm là 18%. Còn đối với doanh nghiệp trong nước, số doanh nghiệp có dây chuyền sản xuất trên 20 năm chiếm 2%, khoảng 10-20 năm chiếm 12%, khoảng 3-10 năm là 62% và dưới 3 năm là 21%.

Bên cạnh đó, tỷ lệ doanh nghiệp đạt mức độ tự động hóa hoàn toàn chiếm 25%, bán tự động chiếm 60%, 15% còn lại chỉ đạt mức thủ công cơ khí. Phần lớn thiết bị công nghệ có xuất xứ Trung Quốc, số ít có xuất xứ từ Mỹ, Nhật Bản, các nước công nghiệp châu Âu nên chất lượng cũng hạn chế.

Một yếu tố khác không kém phần quan trọng được đề cập đến trong đợt khảo sát này là trình độ nguồn nhân lực. Trong tổng số gần 130.000 công nhân khảo sát thì số lao động có trình độ cao đẳng, đại học chỉ chiếm 6%, lao động đã qua đào tạo nghề chiếm 23%, còn lại là lao động phổ thông… Trong những ngành được khảo sát, trình độ công nghệ thấp chủ yếu rơi vào các ngành như: may, gỗ, giấy, da giày, cao su và cơ khí…

Những con số trên đã cho thấy sự mất cân đối khá rõ nét trong việc đầu tư phát triển của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cũng đã có chú ý, quan tâm đến việc mua sắm, trang bị những dây chuyền sản xuất hiện đại nhưng việc nâng cao năng lực của đội ngũ lao động tương xứng với thiết bị trên lại chưa được chú trọng. Việc thu thập và sử dụng thông tin trong các hoạt động quản lý và sản xuất của doanh nghiệp còn nhiều hạn chế.

Nguyên nhân và giải pháp

Những năm đầu của thập niên 90, TP Hồ Chí Minh là một trong những tỉnh thành đi đầu trong việc lập các KCX – KCN nhằm thực hiện chủ trương mở cửa, thu hút vốn đầu tư phát triển sản xuất, xuất khẩu và giải quyết lao động thất nghiệp… trong lúc Mỹ còn cấm vận, chưa quan hệ bình thường với Việt Nam nên các tập đoàn kinh tế lớn chưa dám đầu tư nhiều. Đây cũng là thời điểm các làn sóng dịch chuyển công nghệ lỗi thời từ các nước công nghiệp phát triển sang các nước chậm và đang phát triển, trong đó có Việt Nam mà TP.HCM lại đi đầu mở cửa trước.

Vào thời điểm đó, Việt Nam nói chung và TP Hồ Chí Minh nói riêng đang rất cần vốn đầu tư phát triển, rất cần việc làm để giải quyết thất nghiệp nên đã nhấn mạnh mục tiêu lấp đầy KCN, miễn là thu hút được vốn đầu tư, tạo được nhiều việc làm, do đó chưa quan tâm đúng mức các yếu tố phát triển bền vững: công nghệ cao, ít thâm dụng lao động, ít ô nhiễm… Ngoài ra, do trước đây có nhiều cơ sở sản xuất TTCN trong nội thành gây nhiều ô nhiễm môi trường ảnh hưởng xấu đến đời sống, sức khỏe dân cư. Chính vì vậy, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh đã chủ trương di dời những cơ sở sản xuất ấy ra ngoại ô TP. Một vài KCN như: Hiệp Phước, Lê Minh Xuân, Tân Phú Trung cũng đã được giao nhiệm vụ nhận những cơ sở sản xuất kể trên.

Theo ông Lê Anh Tuấn - Phó ban Quản lý các KCX – KCN TP.HCM, hiện Ban quản lý KCX – KCN đang phối hợp với Sở KHCN đổi mới trình độ công nghệ cho các doanh nghiệp. Việc làm này không dễ nhưng Ban quản lý quyết tâm phấn đấu thực hiện. Trước mắt, Ban quản lý phối hợp với Sở KHCN triển khai trang bị phần mềm đánh giá trình độ công nghệ cho các doanh nghiệp. Đây là biện pháp cơ bản nhất để giúp doanh nghiệp đang hoạt động trong KCX – KCN tự xác định được mình đang yếu ở khâu nào (tổ chức, nhân lực, công nghệ hay thông tin). Từ đó, doanh nghiệp mới tự lập kế hoạch thay đổi phù hợp.

Kế đến, sẽ từng bước xây dựng lực lượng đội ngũ chuyên gia giỏi về chuyên môn ngành nghề, tài chính và công nghệ đủ để hỗ trợ, tư vấn cho các doanh nghiệp lập dự án vay vốn, lựa chọn công nghệ hiện đại phù hợp với từng ngành nghề sản xuất. Bên cạnh đó, Ban quản lý cũng kêu gọi Hiệp hội Doanh nghiệp KCN TP Hồ Chí Minh thành lập các chi hội doanh nghiệp tổ chức theo từng ngành nghề để tạo điều kiện hỗ trợ nhau về mặt vốn liếng, lao động, thông tin, thị trường và thậm chí cả công nghệ sản xuất.

Việc làm đầu tiên sẽ tập trung thành lập chi hội, doanh nghiệp ở 4 ngành mũi nhọn: cơ khí chính xác, điện tử – CNTT – viễn thông, hóa – dược, chế biến lương thực – thực phẩm tinh. Ngoài ra, theo chỉ đạo của UBND TP.HCM, Ban quản lý cũng đang phối hợp với Sở KHCN nghiên cứu đề án lập quỹ đổi mới công nghệ hỗ trợ cho các doanh nghiệp KCX – KCN (sẽ trình cho UBNDTP vào tháng 7/2009). Đồng thời, cử một số cán bộ chuyên viên tham gia vào 5 hợp phần của đề án đổi mới công nghệ công nghiệp sản xuất phục vụ chuyển dịch cơ cấu công nghiệp trên địa bàn TP.HCM của Sở KHCN đã được UBND TP Hồ Chí Minh phê duyệt./.

Theo VOV(Nguyễn Hòa Bình )