Tôn vinh nữ anh hùng đồng khởi

Nhân dân thắp nhang tưởng niệm đồng chí Nguyễn Thị Định.

Trời mờ sáng, vùng quê Lương Hòa, huyện Giồng Trôm còn trong cảnh tĩnh mịch, các vị khách của tỉnh bạn và địa phương chưa tới, chúng tôi đã thấy Trung tướng Phạm Hồng Thanh, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị cùng các đồng chí: Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Lê Mã Lương; Đại tá, nhà văn Phạm Hoa và Trung tá, nhà điêu khắc Nguyễn Phúc Tùng đến bên pho tượng đồng bán thân của nữ tướng Nguyễn Thị Định, làm công việc cuối cùng: Căn chỉnh lại vị trí đặt tượng. Pho tượng nặng 1.025kg, cao 1,75m nên việc căn chỉnh không hề đơn giản. Tôi biết trung tá Nguyễn Phúc Tùng đã 5 tháng nay toàn tâm toàn ý lo công việc này. Hôm nay anh cùng các đồng chí lãnh đạo cấp trên căn chỉnh để đưa tượng vào đúng vị trí trước giờ làm lễ mới hoàn thành trọn vẹn nhiệm vụ.

Cuối năm 2006, nhận lệnh của Thủ trưởng Tổng cục Chính trị và Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, Nguyễn Phúc Tùng cùng hai nhà điêu khắc Phạm Đức Đăng và Nguyễn Quốc Đạt (Hội Mỹ thuật Việt Nam) chở vật liệu (thạch cao, đất sét, dây gai, cốt thép…) vào Bến Tre bằng chiếc xe vận tải nhẹ của gia đình anh, do anh tự lái.

Khi các anh tới Thành phố Hồ Chí Minh cũng là lúc cơn bão số 9 ập vào càn quét ven biển Bến Tre. Anh Đăng có công việc phải quay ra, chỉ còn nhà điêu khắc Quốc Đạt phụ giúp Nguyễn Phúc Tùng. Tùng quyết định xuống thẳng Bến Tre cho kịp tiến độ. Từ khi nhận lệnh anh đã sưu tầm tài liệu về đồng chí Nguyễn Thị Định qua phim, ảnh, sách báo. Ý tưởng tác phẩm đã hình thành nhưng có cái khó là ban đầu Bộ Quốc phòng yêu cầu tượng thể hiện ở độ tuổi 50 đến 55, nghiêm trang, kiên nghị, không cười, nhưng đến nơi, lãnh đạo địa phương lại đòi hỏi tượng phải vui tươi, lạc quan, tin tưởng… Nếu đắp tượng nhỏ trước thì thuận hơn nhưng sẽ không kịp thời gian. Tùng quyết định đắp trực tiếp tượng lớn, đúng tỉ lệ 1/1, gấp 3 lần mẫu người thật. Tuy đã từng thành công đắp tượng Quốc Mẫu Âu Cơ (năm 2005) ở Đền Hùng, tượng Bác Hồ ở khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tỉnh Thanh Hóa, tượng cố Tổng bí thư Cay-xỏn Phôm-vi-hản (tại Lào) và tham gia đắp khối tượng “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” ở nhiều nơi, nhưng Tùng vẫn cảm thấy làm tượng lần này có nhiều khó khăn, phải tập trung cao độ mới làm tốt được. Sau nhiều lần duyệt mẫu phác thảo, lãnh đạo địa phương, thân nhân đồng chí Nguyễn Thị Định và Thủ trưởng Tổng cục Chính trị, đã góp nhiều ý kiến quý báu để sửa chữa, cuối cùng mẫu chân dung được khen ngợi. Giáp Tết Nguyên đán, Tùng hối hả ngày đêm lo đổ khuôn thạch cao từ âm bản, sang dương bản, rồi sửa, rồi chờ duyệt. Trong những ngày Tết, Tùng liên hệ với Công ty Cơ khí đúc Thắng Lợi (huyện Ý Yên, Nam Định) để đúc tượng kịp tiến độ.

Tại buổi lễ trao tặng và khánh thành tượng, Tùng và nhà điêu khắc Nguyễn Quốc Đạt đã vinh dự được UBND tỉnh Bến Tre tặng bằng khen.

Nghe Thượng tướng Lê Văn Dũng, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, thay mặt Bộ Quốc phòng phát biểu trong lễ trao tặng tượng, mọi người dự lễ càng nhận thấy công lao to lớn của đồng chí Nguyễn Thị Định: Tham gia hoạt động từ năm 16 tuổi, là thành viên quan trọng của “Bộ tham mưu cuộc Đồng Khởi” ở Bến Tre; nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, Khu ủy Khu 8; nguyên Phó tư lệnh các LLVT giải phóng miền Nam; nguyên Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; nguyên Phó chủ tịch Hội đồng Nhà nước; nguyên Phó chủ tịch Liên đoàn Phụ nữ dân chủ quốc tế; Anh hùng LLVT nhân dân. Nhắc đến đồng chí Nguyễn Thị Định, sinh thời Bác Hồ nói: “Cả thế giới chỉ có nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc”.

Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa, ngắm tượng đồng chí Nguyễn Thị Định, nói:

- Những năm Đồng Khởi, chiến đấu ác liệt tôi không được gặp chị Ba Định vì suốt 11 năm tôi bị giặc cầm tù. Sau giải phóng, tôi làm phó cho chị Ba ở Trung ương Hội Phụ nữ Việt Nam, có điều kiện thường xuyên làm việc với nhau càng thấy chị là người cán bộ tận tụy, mẫu mực của Đảng, đúng là “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”.

Trung tướng Võ Viết Thanh (em họ chồng đồng chí Nguyễn Thị Định), và các chị Nguyễn Thị Mẫn, Nguyễn Thị Ánh (cháu ruột đồng chí Nguyễn Thị Định) đều cảm ơn Bộ Quốc phòng đã trao pho tượng có hồn, rất giống cô Ba Định.

Tại buổi lễ, chúng tôi gặp nhiều bà má tuổi cao sức yếu đến thắp nhang tưởng nhớ nữ tướng Nguyễn Thị Định. Họ là những người trong “Đội quân tóc dài” năm xưa cùng đồng chí Nguyễn Thị Định kiên cường đấu tranh với kẻ thù. Đó là các má: Nguyễn Thị Thắng (78 tuổi), Trần Thị Lan (76 tuổi), Đoàn Thị E (Anh hùng LLVT nhân dân)…

Bài phát biểu của đồng chí Huỳnh Văn Be, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh không chỉ thay mặt Đảng bộ, quân và dân Bến Tre cảm ơn sự quan tâm của Bộ Quốc phòng, mà còn mang tính giáo dục truyền thống sâu sắc, nhắc nhở các thế hệ hôm nay hãy phấn đấu noi gương: “… Gần 60 năm, kể từ năm 16 tuổi cho đến giờ phút qua đời, đồng chí Nguyễn Thị Định đã hiến dâng trọn vẹn cuộc đời mình cho Đảng, cho sự nghiệp cách mạng và nhân dân. Mặc dù phải chịu đựng tù đày, tra tấn dã man của địch, phải trải qua những thời kỳ ác liệt của cuộc chiến tranh, rồi nỗi đau mất chồng, mất con… có lúc tưởng chừng như không vượt qua nổi, nhưng đồng chí vẫn vững vàng và luôn tin tưởng tuyệt đối vào sự thắng lợi của cách mạng và sự lãnh đạo của Đảng. Có thể nói, đồng chí Nguyễn Thị Định là sự kết hợp hài hòa giữa đức tính can trường, dũng cảm của một người anh hùng xông pha trận mạc với lòng nhân ái, bao dung rất đỗi dịu dàng của người phụ nữ Việt Nam. Trưởng thành từ phong trào đấu tranh máu lửa khốc liệt, đồng chí có một cuộc sống giản dị, gần gũi, gắn bó thủy chung với đồng bào, đồng chí. Dù ở bất cứ cương vị nào, đồng chí vẫn là một người chị, một người cô, người mẹ hiền Việt Nam được nhân dân, chiến sĩ cả nước tin yêu và kính trọng.