Thủy điện Sơn La thử thách lớp trẻ

Tính đến thời điểm hiện tại, Thủy điện Sơn La là nhà máy thủy điện lớn nhất Đông Nam Á. Thời kỳ cao điểm, lực lượng lao động tại công trường thủy điện này là hơn 6.000 người.

Ở nơi thiếu thời gian...

Một góc của đại công trình.

Lần đầu tiên được đặt chân đến Thủy điện Sơn La, tôi cũng như nhiều bạn trẻ trong đoàn thật sự choáng ngợp trước khung cảnh hùng vĩ của một đại công trường lớn nhất Đông Nam Á. Sự hoành tráng của công trình tạo cho chúng tôi những ấn tượng tốt đẹp, khâm phục sức mạnh diệu kỳ của con người. Với những công nhân nơi đây, công việc không phân biệt ngày đêm. Công trường luôn vang lên những âm thanh rộn rã, xe đục đá, xe cần cẩu xúc đất, xe chở vật liệu xây dựng chạy ngược, chạy xuôi như mắc cửi. Tất nhiên trong âm thanh đó không thể thiếu tiếng cười, những câu đùa đầy vui tươi, lạc quan của công nhân trên công trường. Giữa cái nắng đầu hạ gắt gao của vùng núi Tây Bắc, nơi có hai mùa rõ rệt, mưa thối đất, thối cát, đất sạt lở hàng mảng; nắng thì cháy da cháy thịt, những người thợ vẫn miệt mài công việc. Khó khăn, gian khổ chồng chất, nhưng công trường không hề gián đoạn.

Ông Dương Ninh Tùng, Phó giám đốc Công ty cổ phần Sông Đà 909-một nhà thầu trên công trình luôn đứng ở tốp đầu về hoàn thành nhiệm vụ được giao-tâm sự: Thủy điện Sơn La là công trình trọng điểm cấp quốc gia lớn nhất được cả nước quan tâm và cùng chung tay góp sức xây dựng. Vì vậy, diễn biến quá trình thi công các hạng mục công trình, qua mỗi giai đoạn, thời điểm đều được cập nhật, theo dõi chặt chẽ, nghiêm túc về tiến độ và chất lượng kỹ thuật. Được có mặt ngay từ những ngày đầu khởi công, cán bộ công ty luôn giữ vững tiến độ. Công việc chính của đơn vị là bóc đất phủ và khai thác đá, tổ chức vận chuyển đến chân công trình để cung cấp cho các đơn vị bạn thi công một cách thuận tiện, đạt năng suất và hiệu quả cao, luôn đúng hẹn và an toàn, chính xác.

Tại công trường, chúng tôi còn được nghe nhiều câu chuyện về sự tài ba của con người Việt Nam. Các nhà khoa học thuộc Công ty AGRIMECO Việt Nam đã chế tạo thành công hệ thống xi lanh thủy lực sức nâng 400 tấn để đóng mở cửa van dẫn dòng công trình Thủy điện Sơn La. Sự kiện này gây ấn tượng mạnh với không ít nhà khoa học trong và ngoài nước. Một cán bộ kỹ thuật giải thích với tôi rằng, theo nguyên lý, xây dựng các công trình thủy lợi, thủy điện đều phải xây dựng một đập bê tông cốt thép và hệ thống cống dẫn dòng. Do Nhà máy thủy điện Sơn La có quy mô rất lớn, đập bê tông cốt thép cao đến 60m, với 4 cửa cống dẫn dòng, mỗi cửa nặng 400 tấn nên để đóng, mở các cửa van này, cần một thiết bị có sức nâng 400 tấn đặt dưới cống dẫn dòng. Đây là những thiết bị cơ khí siêu trường, siêu trọng mà trước đây nước ta chưa chế tạo được. Hơn nữa, khi cống dẫn dòng bê tông được hoàn tất còn phải đắp một con đường từ đỉnh đập để đưa hàng nghìn tấn thiết bị xuống lắp đặt. Ngoài ra, cống dẫn dòng cao 60m so với mặt đất nên việc đắp đường vận chuyển thiết bị rất tốn kém (khoảng 60-70 tỷ đồng), và mất nhiều thời gian thi công. Khi vận chuyển xong thiết bị lại phải phá con đường này để thi công các hạng mục khác. Giải pháp thiết kế đóng mở cửa van và thi công vừa nhanh, vừa không phải xây dựng con đường, góp phần tiết kiệm chi phí cho Nhà nước và rút ngắn thời gian thi công. Đó là khi đổ bê tông được khoảng 12m so với mặt nền sẽ sử dụng cần cẩu tải trọng 100 tấn thả cửa van dẫn dòng vào vị trí. Đối với thiết bị nâng hạ cửa van, thay vì sử dụng 4 xi lanh thủy lực cỡ lớn đặt ở đáy cống dẫn dòng, công ty đã sử dụng cẩu trục sức nâng 400 tấn phía trên lắp xi-lanh thủy lực đặt trên đỉnh đập có thể di chuyển để lần lượt đóng từng cửa van. Bộ phận nâng, hạ được thiết kế 8 xi-lanh thủy lực, mỗi xi-lanh có sức nâng 50 tấn được gắn vào 8 thanh thép để nâng các cửa van.

...Và thừa nghị lực

Trước đây, khi xây dựng thủy điện Hòa Bình, chúng ta phải nhờ cậy vào thợ và chuyên gia Liên Xô. Nhưng với thủy điện Sơn La, các hạng mục công trình đều do bàn tay, khối óc và trái tim của những người thợ Việt Nam đảm nhiệm. Chúng tôi vô cùng khâm phục trí tuệ và sự thông minh của những người thợ Việt Nam. Cái nắng cái gió... mọi khó khăn gian khổ ở đây không khuất phục được họ. Với sức trẻ, sự tự tin, những người thợ trên công trường thủy điện Sơn La quyết tâm hoàn thành tốt trọng trách được giao.

Kỹ sư Bùi Đình Quyền, quê ở huyện Ứng Hòa (tỉnh Hà Tây) cho biết: “Đầu năm 2004, theo sự phân công công tác của lãnh đạo, tôi đến Nhà máy thủy điện Sơn La. Háo hức muốn cống hiến sức trẻ cho công trình thế kỷ, nhưng tôi chẳng bao giờ quên cảm giác khi nhìn sự ngổn ngang trước mắt. Cả một chặng đường dài, từ Hà Nội lên tới Mường La. Đường sá khó khăn, nhìn xung quanh nơi ở của công nhân là những lán trại, cây cối thưa thớt, chỉ có núi đá bao vây tứ phía. Một cảm giác e ngại dần xâm chiếm. Nhưng, tinh thần trách nhiệm của một thanh niên trẻ đã thắng. Càng gần gũi với anh em nơi đây tôi lại càng thấy yêu công việc của mình hơn. Khó khăn, vất vả là thế, thiếu thốn nhiều bề nhưng có một thứ không bao giờ thiếu là tinh thần đồng đội, sự cảm thông và sự gắn bó tình cảm mà chỉ những người làm việc xa nhà như chúng tôi mới có được”.

Còn kỹ sư trẻ Nguyễn Tiến Chung hóm hỉnh tâm sự: “Cuối năm 2006 tôi mới lên tới công trường, khi ấy cuộc sống nơi đây có phần đầy đủ hơn nên cũng đỡ nhớ nhà. Chỉ buồn là trai trẻ như chúng tôi ở đây chẳng mấy khi nhìn thấy một “bóng hồng”.

Tất cả những gì được mắt thấy, tai nghe tại công trường đã để lại trong mỗi chúng tôi một niềm tin. Khó khăn ở phía trước và điều thử thách lớn nhất đối với những người làm ra dòng điện ở đây là phải vượt qua chính mình. Chúng tôi tin vào các anh và càng tin tưởng vào một quyết tâm lớn của tất cả các lực lượng thi công trên công trình thủy điện Sơn La: Đưa tổ máy số 1 phát điện vào đầu năm 2010 và hoàn thành đại công trình vào năm 2015.

Bài và ảnh: THU HƯƠNG