Ngày 3-11, Quốc hội tiếp tục thảo luận về báo cáo của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, các báo cáo của Chính phủ về công tác thi hành án.

Phát hiện tham nhũng phần lớn do nhân dân và báo chí

Đại biểu Đặng Văn Xướng (Long An) cho rằng, 8 vụ án trọng điểm mà Chính phủ nhiều lần nhắc nhở các cơ quan tố tụng cần đẩy nhanh tiến độ, nhưng mới tiến hành xét xử được 4 vụ (đạt 50%) chưa tạo ra được động lực thúc đẩy công tác đấu tranh chống tham nhũng và niềm tin của nhân dân. Tuy nhiên, đây đều là những vụ án phức tạp, nghiêm trọng lại đang bị "vướng" ở khâu giám định thiệt hại. Sau gần hai năm điều tra, tới nay kết quả giám định thiệt hại 34 ôtô mà cơ quan điều tra xác định (nguyên Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Việt Tiến và Tổng giám đốc PMU 18 Bùi Tiến Dũng đã cho mượn, điều động trái quy định) vẫn chưa có. Trong khi đó, Cơ quan điều tra Bộ Công an cho biết đã gửi văn bản đề nghị Bộ Tài chính lập hội đồng giám định, song tới khi hoàn tất kết luận điều tra bổ sung, việc này vẫn chưa thấy hồi âm. "Chúng ta đang thiếu hành lang pháp lý đủ mạnh về việc này. Thời gian qua nhiều đơn vị đã bất hợp tác với cơ quan điều tra trong công tác giám định. Tôi không hiểu đã có ai bị xử lý về việc này chưa?", ông Xướng thắc mắc. Một số đại biểu có chung quan điểm: Việc phát hiện các vụ án tham nhũng còn quá ít, hiệu quả công tác đấu tranh chống tội phạm kinh tế hiện chưa phù hợp với tình hình thực tế, khâu xét xử lại chậm nên đã gây băn khoăn cho người dân.

Ông Nguyễn Văn Nhượng (tỉnh Quảng Bình) và nhiều đại biểu khác cũng cho rằng báo cáo của những cơ quan này trước Quốc hội chưa nêu ra được những vấn đề nổi cộm, bức xúc hiện nay; thiếu phân tích chiều sâu và phần phương hướng vẫn chung chung như mọi năm, không nêu được vấn đề cụ thể, lĩnh vực cụ thể. Theo ông Nhượng, hàng nghìn cuộc thanh tra, kiểm toán đã được tiến hành, nhưng "số việc và người bị xử lý lại không nhiều". Tỷ lệ án tham nhũng được phát hiện trong các vụ án kinh tế chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Đại biểu Đặng Văn Xướng (Quảng Ninh) cho rằng: Các chính sách mới về phòng ngừa sai phạm trong quản lý kinh tế chậm đi vào cuộc sống. Nhiều địa phương không tự phát hiện ra tham nhũng cũng vì sự yếu kém này. Phần lớn vụ việc bị phanh phui là từ nhân dân và cơ quan báo chí. Hơn nữa, chất lượng phá án tại một số cơ quan chưa cao. Vì vậy, cần phải có chính sách pháp luật về khen thưởng và bảo vệ các cơ quan, cá nhân đã tích cực phát hiện tham nhũng. Việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật chưa được chú trọng và chưa phổ cập, nên hiệu quả thấp. Các quy định của pháp luật chỉ được đưa ra áp dụng khi xét xử bị cáo, trong khi đó sự hiểu biết của công dân về pháp luật còn rất thấp. Cần phải đưa môn học giáo dục pháp luật vào trong chương trình phổ cập giáo dục với nội dung thích hợp.

“Cải cách tư pháp...cứ mãi ở kết quả ban đầu"

Vấn đề cải cách tư pháp, công khai tranh tụng tại tòa cũng được nhiều đại biểu quan tâm. Hiện nay, vai trò của luật sư chưa được bình đẳng; nhiều luật sư bị bác bỏ ý kiến một cách áp đặt do đại diện của cơ quan công tố, tòa án không đủ lý lẽ, cơ sở pháp lý bác bỏ. Rất nhiều vụ tranh tụng đã thể hiện sự yếu kém của người được giao quyền công tố, xét xử. Đại biểu Phạm Quốc Anh (Đồng Nai) đề nghị cần tổng kết về chính sách hình sự sau hơn 20 năm đổi mới, để xem xét tác động của chính sách hình sự đối với việc tăng cường pháp chế của Nhà nước pháp quyền. Việc tăng cường minh bạch, công khai tranh tụng tại tòa được ông Quốc Anh cho là khâu quan trọng trong cải cách tư pháp. "Đây là cách buộc tất cả những người tham gia phải tự nâng cao trình độ, tuân thủ các quy định của pháp luật. Nhìn vào diễn biến phiên tòa người dân biết ngay ai có kiến thức, năng lực". Đại biểu Ngô Đức Mạnh (Bình Phước) cho rằng chất lượng xét xử, tranh tụng chưa cao là do trình độ cán bộ công tố, xét xử chưa đạt yêu cầu; muốn nâng cao tính minh bạch trong xét xử phải công khai ngay từ khâu tuyển chọn cán bộ vào các cơ quan tố tụng. Bên cạnh đó là việc công bố công khai bản án để mọi người theo dõi, giám sát, điều này sẽ nâng cao trách nhiệm của những người tham gia xét xử. Đại biểu Võ Văn Đủ (Đắk Nông) cho rằng, cán bộ toà án cấp huyện hiện nay phần lớn chưa đáp ứng nhiệm vụ trong khi lại được tăng thẩm quyền xét xử, điều đó sẽ ảnh không tốt đến chất lượng xét xử. Trong lĩnh vực xét xử các vụ án hành chính, dân sự, kinh tế...nhiều ý kiến cho rằng chất lượng xét xử của toà án chưa có tính thuyết phục cao, số vụ khiếu nại trong lĩnh vực này cũng nhiều hơn các vụ việc liên quan đến hình sự. Vấn đề cải cách tư pháp cần phải được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa, chứ không nên để mãi ở tình trạng “kết quả ban đầu“./.

Theo TTXVN