Thị trấn Sông Đốc (huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau) có 6.200 hộ dân, với hơn 32.000 nhân khẩu và khoảng 15.000 người tạm cư. Cả thị trấn chỉ có khoảng 7,5km đường bộ. Thời điểm tàu, thuyền nội tỉnh và các địa phương cập cảng, việc đi lại ở đây rất khó khăn. Trong nhiều năm qua, thị trấn cửa biển này vẫn chưa được qui hoạch để xây dựng hệ thống giao thông bộ.

Đường chật, người đông

Hiện nay, đến Sông Đốc không phải chỉ theo đường sông, mà có thể bằng đường bộ với phương tiện ô tô loại nhỏ, xe máy. Tuy nhiên, khi bước chân vào thị trấn này, rất nhiều người lúng túng vì không biết ngả nào là đường, ngả nào là hẻm. Mặc dù đã đến Sông Đốc lần thứ ba, nhưng tôi cũng phải nhờ mấy anh chạy xe ôm mới đến được đồn biên phòng 692. Có rất nhiều ngõ, ngách nhỏ hẹp đan xen nhau, mà theo người dân ở đây chỗ nào cũng là đường, chỗ nào cũng có thể là chợ. Gọi là đường nhưng rất ngắn và hẹp, chỗ rộng nhất chỉ khoảng 4,3m. Chỉ cần một cơn mưa rào nhẹ, nhiều đoạn đường đã bị ngập hơn 30cm. Ông Trần Văn Của ở khóm 6 cho chúng tôi biết: “Đường ở thị trấn này chủ yếu là đổ bê tông. Nhiều đoạn bị lún, nên nước mưa không có chỗ thoát. Nếu mưa lớn, có khi phải mất 6, 7 ngày mới hết nước”.

Đường ở thị trấn Sông Đốc vừa hẹp lại hay ngập úng.
Theo báo cáo của UBND thị trấn Sông Đốc, địa phương hiện có 5.000 chiếc xe máy đã qua đăng ký, nhưng con số lưu thông thực tế tại đây có thể lên tới 6.000 chiếc. Cả thị trấn chỉ có một con đường độc đạo từ cầu cảng đồn biên phòng ra bến đò đi về thành phố Cà Mau. Những lúc cao điểm như tan trường, ngày lễ, Tết... con đường hầu như bị kẹt cứng. Hơn thế nữa, vì đường hẹp, ngắn, người và phương tiện giao thông đông, nên các vụ tai nạn giao thông xảy ra thường xuyên. Chị Huỳnh Thị Hoa, nhà ở khóm 3 nói: “Nếu ở đây một ngày mà không xảy ra 3, 4 vụ va quệt mới là chuyện lạ”. Những vụ tai nạn giao thông tuy không gây chết người, nhưng đã làm hư hỏng nhiều xe gắn máy và xảy ra nhiều vụ đánh lộn làm mất trật tự an ninh. Trong năm 2008, toàn thị trấn xảy ra gần 700 vụ tai nạn giao thông (chủ yếu là va quệt), làm hỏng hơn 200 chiếc xe gắn máy, dẫn đến hơn 130 vụ gây lộn, cãi cọ nhau.

Người dân ở đây rất ngại khi đi lại trong những ngày lễ, Tết vì nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông rất cao. Trong những ngày đó, khá nhiều người sau khi vui chơi, ăn nhậu quá chén phóng xe gắn máy với tốc độ quá nhanh và đã gây ra nhiều vụ tai nạn đáng tiếc. Cũng trong những ngày này, nhiều du khách nước ngoài đến thị trấn Sông Đốc đã chọn giải pháp là thuê người dẫn đi bộ để tham quan, hoặc thuê ca nô đi bằng đường thủy cho an toàn.

Ách tắc trong qui hoạch giao thông

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Chiến, Chủ tịch UBND thị trấn Sông Đốc nói: “Để đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, địa phương cần phải làm thêm 25km đường giao thông trên bộ nữa”. Song một vấn đề đặt ra hiện nay là, làm đường như thế nào để đạt hiệu quả cao, giảm được chi phí?”.

Việc qui hoạch đường bị ảnh hưởng bởi tình trạng lấn chiếm đất công xây dựng nhà ở, sang nhượng đất trái phép đang diễn ra khá phức tạp. Ngay trên con đường lưu thông độc đạo của thị trấn, người dân vẫn ngang nhiên căng bạt để bán hàng, tự ý cơi nới vỉa hè làm hẹp lòng đường. Có nhà còn xây bậc lên xuống lấn lòng đường. Năm 2007, lãnh đạo tỉnh Cà Mau đã về làm việc với Đảng ủy, UBND thị trấn Sông Đốc về vấn đề qui hoạch chi tiết, phát triển cơ sở hạ tầng. Lãnh đạo tỉnh cũng thừa nhận, việc qui hoạch tổng thể để phát triển đô thị ở Sông Đốc làm quá chậm, một số ý kiến đề xuất phát triển cơ sở hạ tầng chưa khả thi. Đáng lẽ ra trong năm 2008, thị trấn Sông Đốc phải hoàn thành bản vẽ qui hoạch chi tiết về phát triển đô thị và công khai để cho nhân dân được biết. Nhưng đến nay, người dân vẫn chưa biết thị trấn của mình sau này sẽ được xây dựng phát triển ra sao, hệ thống đường sá sẽ làm như thế nào.

Đường... thành chợ.
Cũng theo Chủ tịch UBND thị trấn Sông Đốc Nguyễn Văn Chiến, gần đây, chính quyền địa phương đã đề nghị với lãnh đạo huyện Trần Văn Thời và lãnh đạo tỉnh Cà Mau giúp Sông Đốc xây dựng qui hoạch hệ thống giao thông đường bộ. Qua đó, tuyến giao thông Bắc - Nam phải qui hoạch có mặt đường rộng 25m trở lên. Những tuyến nội ô cũng phải rộng từ 10 đến 15m. Tuy nhiên, cái khó của Sông Đốc hiện nay là công tác giải tỏa, đền bù rất phức tạp. Hầu hết các hộ dân sống chen chúc, giống như một khu phố cổ ở Hà Nội, hay Thành phố Hồ Chí Minh. Nếu qui hoạch một con đường chạy qua, có khi phải giải tỏa trắng cả 2, 3 khóm dân. Khi công tác giải tỏa, đền bù phức tạp, thì kinh phí để phát triển giao thông ở thị trấn Sông Đốc cũng hết sức nan giải. Trong năm 2008, toàn thị trấn chỉ làm được 2 cây cầu. Một cây cầu ngang qua kênh Quảng Thép có chiều dài 39m, rộng 1,5m, do Hội đồng giáo xứ Chợ Cầu (Thành phố Hồ Chí Minh) tài trợ 100% kinh phí. Cầu Kênh Xáng ở khóm 6 hoàn thành với tổng số vốn là 90 triệu đồng, do Hội Tương trợ người Việt tại CHLB Đức hỗ trợ hơn 60 triệu, số còn lại là do nhân dân đóng góp. Năm 2008, thị trấn Sông Đốc không có nguồn kinh phí để làm đường giao thông.

Theo chúng tôi, việc phát triển hệ thống đường giao thông trên bộ ở thị trấn Sông Đốc là rất cần thiết. Theo qui hoạch trong vài năm nữa, nơi đây sẽ phát triển thành thị xã và là trung tâm phát triển thủy sản của tỉnh Cà Mau. Do vậy, điều trước tiên phải đầu tư để Sông Đốc phát triển là hệ thống giao thông ngoại ô. Đây là vấn đề căn bản để tiến hành giãn dân, sau đó sẽ làm từng bước trong thực hiện giải tỏa, đền bù. Có như vậy, thị trấn nơi cửa biển mới có sức bật để phát triển, góp phần đưa tỉnh Cà Mau trở thành một địa phương phát triển bền vững về kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh ở miền Tây Nam Bộ.

Bài và ảnh: LÊ PHI HÙNG