Đối với nhiều người Pháp, đặc biệt là những cựu chiến binh đã từng tham chiến tại chiến trường Điện Biên Phủ năm xưa, cụm từ “Điện Biên Phủ” có ký ức không thể nào quên. Nó không chỉ ghi lại dấu ấn của cuộc chiến năm xưa, của lịch sử, mà còn là một phần máu thịt của nước Pháp để lại tại mảnh đất xa xôi ấy. Ông Mi-sen Săng-tơ, 77 tuổi, một cựu chiến binh Pháp từng tham chiến ở Việt Nam cho biết, dù 55 năm đã trôi qua, nhưng Điện Biên Phủ là hồi ức không bao giờ quên với ông. “Chiến trường khốc liệt, tiếng bom đạn, khói súng, cảnh đồng đội ngã xuống. Chúng tôi người còn người mất. Mỗi người trở về đều mang một nỗi đau, một câu hỏi đau đáu: Điện Biên Phủ là nơi nào và tại sao chúng tôi lại có mặt ở nơi ấy?”, ông Mi-sen thở dài nói.

Còn tướng Pháp Giăng Pu-giê, một cựu chỉ huy Pháp có mặt tại chiến trường Điện Biên Phủ năm 1954 kể lại rằng, cho đến giờ ông vẫn chưa hiểu rõ tại sao quân đội Pháp lại thất bại khi họ có đầy đủ vũ khí, trang thiết bị và thực lực quân sự mạnh hơn đối phương rất nhiều. Trong cuốn phim tư liệu Điện Biên Phủ (đạo diễn Pôn Đờ Gôn), tướng Giăng Pu-giê cũng thừa nhận thất bại ở Điện Biên Phủ là không thể tránh khỏi. “Lúc tôi đến Điện Biên Phủ thì mặt trận lúc ấy đã khủng hoảng lắm rồi. Những gì tôi còn nhớ được khi ở trong hầm chỉ huy chỉ là bóng tối và tôi không thể phân biệt được thời gian là ngày hay đêm. Không có ánh sáng, không thể ngủ được. Một buổi sáng, khi trận chiến đã vào thế không thể vãn hồi, tôi điện về Bộ chỉ huy và nhận được một chỉ thị quan trọng với nội dung: "Chúng ta đầu hàng vì không còn sự lựa chọn nào khác và để tránh thương vong”.

Nhìn lại những giá trị của lịch sử cũng là cách hướng tới tương lai và cách tốt nhất để rút ra các bài học lịch sử, là truyền thụ những bài học này cho các thế hệ sau của hai đất nước. Từ góc độ này, các nhà sử học, các nhà nghiên cứu cho rằng, lịch sử Điện Biên Phủ chính là “cầu nối” để hai dân tộc Việt-Pháp hiểu nhau và gắn kết với nhau cùng hướng tới một tương lai mới. Chia sẻ quan điểm này, ông Giăng Phrăng-xoa Bla-ren, nguyên Đại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam nhận định, mối quan hệ Việt Nam-Pháp trở nên gắn bó, sâu sắc cho dù đôi khi có những giai đoạn thăng trầm. Nước Pháp đã trở thành đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam trên tất cả các lĩnh vực kinh tế thương mại-chính trị, văn hóa…”.

NGUYỆT MINH