Sự khởi đầu hoàn hảo

Vệ tinh VINASAT-1

Vận hành an toàn tuyệt đối

Sau khi vệ tinh VINASAT-1 được phóng lên quỹ đạo thành công ngày 19-4-2008, những hồi hộp, lo lắng của hơn 10 năm chuẩn bị dự án lùi lại đằng sau, thay vào đó là những trách nhiệm mới trong khai thác, kinh doanh vệ tinh an toàn, có hiệu quả cao. Đây là công việc hoàn toàn mới đối với các cán bộ kỹ thuật của VNPT. Dù đã có 18 năm kinh nghiệm khai thác hệ thống thông tin mặt đất nhưng đây là lần đầu tiên Công ty Viễn thông Quốc tế (VTI) trực tiếp quản lý, vận hành và khai thác một vệ tinh riêng.

Chính vì vậy, ngay từ năm 2006, VTI đã có những bước chuẩn bị về mọi mặt, đặc biệt là việc đào tạo đội ngũ cán bộ kỹ thuật điều khiển, khai thác vệ tinh. Các kỹ sư trẻ được lựa chọn điều khiển vệ tinh VINASAT-1 phải trải qua 2 khoá đào tạo với các chuyên gia nước ngoài tại Mỹ và Luxembourg, sau đó phải thực hành điều khiển vệ tinh trên các thiết bị giả lập ngay tại Trạm Điều khiển vệ tinh tại Quế Dương (Hà Nội). 22 kỹ sư tại Trạm được phân thành các nhóm: kỹ sư vệ tinh, kỹ sư phân tích quỹ đạo, kỹ sư cao tần và kỹ sư phần mềm; thay nhau trực ca 24/24 giờ, đảm nhận nhiệm vụ thu thập các số liệu từ vệ tinh, đánh giá phân tích và đưa ra những lệnh điều khiển cần thiết để VINASAT-1 đi đúng quỹ đạo.

Để hỗ trợ cho các kỹ sư của Việt Nam, từ khi đưa vào khai thác đến nay, vệ tinh VINASAT-1 luôn được điểu khiển và giám sát với sự hỗ trợ của chuyên gia nước ngoài. Thông qua quá trình hỗ trợ này, đến nay, các kỹ sư của VTI đã trực tiếp thực hiện được hầu hết khâu giám sát, điều khiển và khai thác vệ tinh. Ông Hoàng Phúc Thắng, Trưởng đài điều khiển Vệ tinh cho biết, các cán bộ kỹ thuật tại Trạm điều khiển còn trẻ nên rất nhanh nhạy trong việc tiếp thu công nghệ, kỹ thuật mới. Bên cạnh đó, không ít người từng có nhiều năm kinh nghiệm khai thác vệ tinh Intersat nên có những thuận lợi nhất định giúp rút ngắn thời gian làm chủ kỹ thuật. Ông Thắng vui mừng cho biết, trong suốt một năm qua chưa từng xảy ra sự cố nào trong quá trình vận hành, điều khiển làm ảnh hưởng đến hoạt động của vệ tinh cũng như chất lượng cung cấp dịch vụ. Dự kiến chỉ sau một năm nữa các kỹ sư Việt Nam sẽ làm chủ hoàn toàn công việc này.

Hơn 70% dung lượng đã được khai thác

Tham gia thị trường dịch vụ vệ tinh muộn hơn các nhà khai thác khác trong khu vực như Thaicom, Measat... nên chất lượng và giá dịch vụ vệ tinh VINASAT-1 là yếu tố quan tâm hàng đầu với các khách hàng.

Kết quả đo kiểm cho thấy hầu hết thông số thực của VINASAT-1 đều vượt các chỉ tiêu thiết kế. Với công nghệ khung A2100 - công nghệ tiên tiến của nhà thầu Lockheed Martin, tuổi thọ của VINASAT-1 có thể lên tới 25,9 năm (yêu cầu là 20 năm), độ tin cậy là 0,84 (so với yêu cầu là 0,78), số bộ phát đáp có thể hoạt động là 23 bộ (yêu cầu là 20 bộ)… VINASAT-1 hoàn toàn có khả năng đáp ứng các yêu cầu cao nhất của các dịch vụ mới.

Bên cạnh lợi thế về công nghệ, chính sách giá cước của dịch vụ vệ tinh VINASAT-1 cũng được xây dựng linh hoạt, dựa trên yêu cầu cụ thể của khách hàng về quy mô dịch vụ, thời hạn dịch vụ, yêu cầu kỹ thuật... phù hợp với từng thị trường, bảo đảm tính cạnh tranh.

Đến nay, VINASAT-1 đã có các khách hàng trong nước là các Đài Phát thanh, Truyền hình Trung ương và địa phương, doanh nghiệp khai thác trong ngành dầu khí, các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông và các cơ quan bộ, ngành... Tận dụng khả năng phủ sóng rộng lớn VINASAT-1 không chỉ ở khu vực Đông Nam Á mà còn ở các thị trường lớn khác như Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc…, VTI đã chủ động đàm phán với các đối tác nước ngoài về khả năng hợp tác kinh doanh và nhu cầu sử dụng dịch vụ vệ tinh tại thị trường châu Á - Thái Bình Dương, khả năng cho thuê một số bộ phát đáp băng C tại các thị trường In-đô-nê-xi-a, Ấn Độ... cũng như đàm phán với đối tác quản lý vệ tinh Thaicom về khả năng cho thuê và hoán đổi dung lượng vệ tinh.

Ông Nguyễn Hữu Khánh-Giám đốc VTI cho biết, sau một năm khai thác thương mại, đến thời điểm này, hơn 70% dung lượng của vệ tinh VINASAT-1 đã được khai thác sử dụng, trong đó băng tần băng Ku gồm 12 bộ phát đáp đã được ký kết hợp đồng sử dụng hết dung lượng. Kết quả này đã khẳng định chất lượng dịch vụ vệ tinh đáp ứng nhu cầu của khách hàng, được khách hàng tin tưởng và đánh giá cao. Với tiến độ khai thác sử dụng vệ tinh như hiện nay, các chuyên gia tin tưởng, chỉ trong năm 2010, toàn bộ băng thông vệ tinh VINASAT-1 sẽ được khai thác hết và thời gian hoàn vốn của dự án này có thể sẽ rút ngắn hơn so với thời hạn 9 đến10 năm như dự kiến ban đầu.

VINASAT-2, ước mơ gần?

Năm 2009 và các năm tiếp theo, VTI xác định hướng khai thác là tiếp tục đẩy mạnh kinh doanh vệ tinh VINASAT-1 trong và ngoài nước, trên cơ sở khách hàng ký hợp đồng trước sẽ được phục vụ trước để bảo đảm nhanh chóng thu hồi vốn đầu tư, trong đó ưu tiên phục vụ các cơ quan, đơn vị trong nước là Đài Truyền hình Việt Nam, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an...

VTI sẽ ưu tiên sử dụng băng C để phục vụ các vùng, các dự án sử dụng quỹ viễn thông công ích, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo… những nơi mà các phương thức thông tin khác chưa đáp ứng được. Mới đây, Bộ Thông tin và Truyền thông đã yêu cầu sử dụng dung lượng vệ tinh VINASAT-1 phục vụ cho phòng, chống thiên tai và bão lụt. Đây là nhiệm vụ quan trọng và VTI cho biết sẽ có phương án xây dựng băng tần vệ tinh phục vụ cho nhu cầu này.

Nói về triển vọng sản xuất vệ tinh VINASAT-2, ông Nguyễn Hữu Khánh cho biết: “Nếu việc kinh doanh khai thác vệ tinh VINASAT-1 triển khai theo đúng kế hoạch mong đợi và nhu cầu thị trường tiếp tục phát triển, thì khả năng phóng quả vệ tinh VINASAT-2 trong vòng những năm tới là hoàn toàn khả thi”.

QUỲNH DƯƠNG