Rối nước thiếu “đất” diễn

Dự án Xây dựng nhà thủy đình cùng sân khấu khu Trung tâm văn hóa thông tin (VHTT) tỉnh Hà Tây địa chỉ số 4 Phùng Hưng, TP Hà Đông, được phê duyệt với tổng mức đầu tư gần 1 tỷ đồng. Đây là một công trình phúc lợi văn hóa nhằm bảo tồn và phát triển nghệ thuật múa rối nước truyền thống, công trình được khởi công xây dựng ngày 30-9-2003. Nhưng đến nay, công trình trên vẫn dang dở, làm mất cảnh quan đô thị, gây lãng phí cùng nhiều bức xúc trong nhân dân.

Dự án hay

Hà Tây được coi là cái nôi của nghệ thuật múa rối nước, với nhiều phường rối như: Bình Phú, Thạch Xá, Chàng Sơn (Thạch Thất); Sài Sơn (Quốc Oai); Hoàng Long (Phú Xuyên); Tế Tiêu (Mỹ Đức)… Theo tài liệu của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, làng Chàng Sơn (Thạch Thất) là một trong những nơi phát tích, từng rất nổi tiếng về nghệ thuật múa rối nước từ thế kỷ XI; Chùa Thầy (Quốc Oai), nơi thờ pháp sư Từ Đạo Hạnh, ông được coi là ông tổ của nghệ thuật múa rối nước Việt Nam.

Với mục tiêu hoàn thiện cơ sở hạ tầng nhằm bảo tồn, phát triển nghệ thuật dân gian truyền thống, tỉnh Hà Tây đã quyết định đầu tư xây dựng nhà thủy đình và sân khấu khu Trung tâm VHTT tỉnh. Đây sẽ là nơi tập trung tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, biểu diễn nghệ thuật múa rối nước vào những dịp lễ, tết, hội, hè phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật văn hóa dân gian của nhân dân; đón tiếp, phục vụ biểu diễn nhằm quảng bá với các đoàn khách quốc tế đến tham quan, du lịch hoặc kinh doanh, đầu tư vào tỉnh Hà Tây.

Quyết định 2096 QĐ/UB ngày 25-09-2003, của UBND tỉnh Hà Tây về việc duyệt tổng dự án đầu tư xây dựng nhà thủy đình và sân khấu khu Trung tâm VHTT tỉnh Hà Tây với tổng vốn đầu tư là 987,2 triệu đồng và giao cho Trung tâm VHTT, thuộc Sở VHTT tỉnh làm chủ đầu tư. Dự kiến công trình sẽ được hoàn thành sau 14-15 tháng. Công ty TNHH xây dựng Thái An đã được chọn là đơn vị thi công. Sau 14 tháng thi công, nhiều hạng mục của thủy đình đã được nghiệm thu, chỉ thiếu phần… bể nước. Thiếu bể nước, rối nước không có chỗ diễn. Và hệ quả của nó là sự xuống cấp của các công trình khác như sân khấu, khán đài, hậu trường… do không có người bảo quản và sử dụng.

Thực hiện dở

Chủ đầu tư đã có nhiều văn bản báo cáo tiến độ thực hiện dự án xây dựng công trình nhà thuỷ đình và sân khấu khu Trung tâm VHTT. Nguyên nhân chính dẫn đến dự án chưa hoàn thành để đưa vào sử dụng là do khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), một số hạng mục chưa được thi công vì lý do trong khu vực đang thi công xây dựng vẫn tồn tại 4 gia đình đang ở tạm. Mặc dù, Trung tâm VHTT đã nhiều lần trao đổi việc di dời với 4 gia đình này để GPMB kịp bàn giao cho đơn vị thi công nhưng gặp rất nhiều khó khăn. Các gia đình này đều nêu lý do họ đã nộp tiền đất từ nhiều năm nay nhưng chưa được nhận đất, họ chỉ di dời khi nào nhận được phần đất của mình. Năm 1997, theo quyết định của UBND tỉnh đã phân cho các hộ này một diện tích đất ở

khu tập thể Văn Hóa (phường Văn Mỗ) nhưng diện tích của các hộ này đến nay vẫn bị một số hộ gia đình khác chiếm dụng bất hợp pháp, chưa giải tỏa được nên các hộ này chưa có chỗ di dời. Trung tâm VHTT đã nhiều lần đề nghị UBND tỉnh Hà Tây, UBND thị xã Hà Đông (nay là Thành phố Hà Đông), Sở VHTT có biện pháp giải quyết, giúp đỡ GPMB để hoàn thiện công trình và đưa vào sử dụng.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Bá Chỉnh, Giám đốc Trung tâm VHTT tỉnh Hà Tây cho biết: “Là chủ đầu tư, nhưng công tác giải phóng mặt bằng nằm ngoài phạm vi khả năng của Trung tâm VHTT, vì thế công trình phải nằm đợi. Từ ngày công trình dừng thi công để chờ GPMB đến nay đã gần 3 năm, mặc dù Trung tâm VHTT đã có rất nhiều văn bản đề nghị UBND tỉnh, Sở VHTT giúp đỡ giải quyết GPMB, vấn đề này cũng đã được đem ra nghị sự trong kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh tháng 7 vừa qua, nhưng đến nay tất cả vẫn giậm chân tại chỗ”.

Đem những vướng mắc này ra trao đổi với ông Nguyễn Đức Toàn, Phó Giám đốc Sở VHTT Hà Tây. Ông Toàn cho biết: “Sau kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh vừa qua, UBND tỉnh đã có văn bản chỉ đạo, giao cho UBND Thành phố Hà Đông và Sở Xây dựng phải giải phóng những hộ dân chiếm dụng đất trái phép, đòi lại mặt bằng trao trả các hộ gia đình nói trên, đến lúc đó công trình sẽ tiếp tục được hoàn thiện và đưa vào sử dụng”. Chỉ đạo của UBND tỉnh đã gần 2 tháng, nhưng UBND thành phố Hà Đông và các cơ quan chức năng có thẩm quyền vẫn “án binh bất động”.

Được biết thêm, cùng với thời điểm triển khai xây dựng công trình thuỷ đình này, UBND tỉnh đã giao cho Sở VHTT chỉ đạo Đoàn Chèo Hà Tây xây dựng nội dung hoạt động, chương trình luyện tập môn nghệ thuật múa rối nước để khi công trình hoàn thành sẽ là “sân nhà” để đoàn có thể biểu diễn phục vụ nhân dân. Khi các chương trình được xây dựng, tập luyện xong xuôi, vì không có nơi biểu diễn đoàn đã phải đặt mua bể hơi cao su, xả nước vào để làm sân khấu.

Thủy đình không có bể nước, rối nước bao giờ có… nước diễn? Công trình tiền tỷ của tỉnh đang bị dở dang lãng phí vì một lý do muôn thuở: không giải phóng được mặt bằng. Lẽ nào, chính quyền và nhân dân tỉnh Hà Tây bó tay trước một số hộ dân chiếm dụng đất trái phép.

HỒNG NGUYÊN