QĐND Online – Bình ổn giá là một trong những hoạt động quan trọng của nền kinh tế, nhưng bình ổn thế nào để đạt kết quả cao nhất trong điều kiện của Việt Nam hiện nay là vấn đề cần nghiên cứu kỹ. Trong buổi thảo luận tại hội trường sáng 18-11 về dự thảo Luật Giá, nhiều đại biểu cho rằng, với những hạn chế trong việc bình ổn giá thời gian vừa qua, ban soạn thảo cần nghiên cứu kỹ, quy định cụ thể vào trong luật hàng hóa, quy trình cũng như việc kiểm tra, kiểm soát việc bình ổn giá…

Tại buổi thảo luận, các đại biểu đều đồng ý để ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, bảo đảm đời sống người dân, nhất là người có thu nhập thấp thì việc áp dụng chính sách bình ổn giá là cần thiết. Tuy nhiên, các đại biểu đều chỉ ra, qua thực hiện cho thấy, bên cạnh một số kết quả đạt được vẫn còn nhiều tồn tại, trong một số trường hợp hiệu quả thực tế chưa như mong muốn. Bản thân chính sách bình ổn chứa đựng nhiều điểm bất cập, chưa bảo đảm tính công bằng do cơ bản chỉ áp dụng ở một số thành phố lớn, tại các siêu thị, cửa hàng lớn, những nơi người nghèo không thể tiếp cận. Đặc biệt, việc áp dụng chính sách không đi đôi với biện pháp kiểm soát thực hiện dẫn đến lợi dụng chính sách để đầu cơ trục lợi, người dân không được hưởng ưu đãi, sử dụng ngân sách nhà nước lãng phí, kém hiệu quả, tạo dư luận không tốt trong một bộ phận người tiêu dùng.

Đại biểu Nguyễn Đức Kiên (đoàn Sóc Trăng) phát biểu ý kiến

Vì vậy, các đại biểu đề nghị quy định theo hướng: phải bảo đảm tính công bằng khi triển khai thực hiện; bổ sung biện pháp kiểm soát, cơ chế xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong tổ chức thực hiện; có chế tài nghiêm khắc đối với hành vi vi phạm quy định về bình ổn giá.

Đại biểu Nguyễn Thanh Phương (đoàn Cần Thơ) đi sâu vào phân tích một mặt của vấn đề này là quỹ bình ổn giá. Theo đại biểu Phương, thành lập quỹ bình ổn giá cần cân nhắc kỹ vì thực tế còn nhiều bất cập trong hoạt động của quỹ bình ổn giá xăng, dầu thời gian vừa qua. Cần tính toán xem bình ổn giá như thế nào để đối tượng hướng tới được hưởng lợi chứ không chỉ tập trung ở một số đối tượng còn những đối tượng khó khăn, ở vùng sâu, vùng xa lại không nhận được. Để bình ổn giá có hiệu quả, không nên quá tập trung sử dụng quỹ bình ổn giá mà nên tìm những biện pháp dựa trên cơ chế, chính sách để quản lý, điều chỉnh giá.

Với đại biểu Trần Quốc Tuấn (đoàn Trà Vinh), điều băn khoăn với dự thảo luật là những quy định về biện pháp bình ổn giá. Đai biểu Tuấn cho rằng, việc quy định các biện pháp bình ổn giá trong luật chưa rõ ràng. Đọc những quy đinh này sẽ không biết được ai, đơn vị nào sẽ là người đứng ra thực hiện những biện pháp bình ổn giá và thực hiện bằng cách nào. Thời gian qua, thực hiện bình ổn giá chưa tốt là do ba nguyên nhân chính: thứ nhất là việc quản lý chưa tốt việc xuất nhập khẩu, như việc nhập khẩu đường, muối, sữa trong thời gian vừa qua; thứ hai là do chưa có kênh phân phối tốt nên hàng hoá phải qua nhiều khâu trung gian dẫn đến chênh lệch giá quá lớn giữa nơi sản xuất và người mua tiêu dùng. Tại Hà Nội có thời điểm chênh lệch giá thịt lợn từ nơi nuôi đến khi tới tay người tiêu dùng lên tới 40.000đồng/kg; thứ ba là chưa có hệ thống số liệu thống kê, dự báo chính xác. Đây là thực tế dẫn đến việc thời gian vừa qua, trong nước rất phân vân việc nhập khẩu hay không nhập khẩu đường, muối, thịt lợn… Từ phân tích trên, đại biểu Tuấn đề nghị cần có những quy định giải quyết những nguyên nhân này, đặc biệt là phải có hệ thống thống kê số liệu về hàng hoá trong nước.

Đại biểu Dương Hoàng Hương (đoàn Phú Thọ) đề nghị cần quy định rõ hàng hoá bình ổn giá trong luật. Cần có quy định riêng về cơ chế hoạt động, nguyên tắc kiểm tra những biện pháp bình ổn giá để bảo đảm hoạt động này đúng nguyên tắc, bảo đảm công bằng với mọi đối tượng.

Khẳng định bình ổn giá là việc tất yếu trong điều hành kinh tế vĩ mô của bất kỳ nền kinh tế nào, Đại biểu Trần Quang Chiểu (đoàn Nam Định) ủng hộ việc bình ổn giá trong nước. Tuy nhiên, đại biểu Chiểu chỉ ra, tiêu chí xác định bình ổn giá trong dự thảo luật chưa rõ ràng, cụ thể. Giao quá nhiều cho Chính phủ trong bình ổn giá là chưa ổn. Luật cần quy định rõ tiêu chí hàng hoá cần bình ổn, đồng thời đưa ra cơ chế, quy định thời gian, không gian, điều kiện cụ thể để Chính phủ có thể căn cứ vào đó quyết định lúc nào bình ổn giá và bình ổn giá hàng hoá nào, ở đâu.

Trong việc phân tích, chỉ ra nguyên nhân của việc bình ổn giá chưa đạt yêu cầu, đại biểu Nguyễn Đức Kiên (đoàn Sóc Trăng) chỉ ra, một nguyên nhân quan trọng là việc để mất kiểm soát, bình ổn giá qua thị trường bán lẻ. Đại biểu Kiên dẫn chứng, trước đây, đất nước ta có nhiều doanh nghiệp thương mại tham gia bán lẻ. Nhưng thời gian trước, việc cổ phần hoá diễn ra mạnh đã dẫn đến việc đánh mất thị trường bán lẻ. Việc bình ổn giá không thực hiện được là do Nhà nước không có lực lượng làm đối trọng trong bình ổn giá trên thị trường.

Xuân Dũng