Phần mềm VILIS cần được xem xét lại

* Kiến nghị không triển khai nhân rộng tại Thành phố Hồ Chí Minh

Sở Bưu chính Viễn thông Thành phố Hồ Chí Minh đã có công văn gửi Thường trực UBND thành phố đề nghị không triển khai phần mềm “Hệ thống thông tin đất đai” (còn gọi là phần mềm VILIS) do Bộ Tài nguyên - Môi trường cung cấp vì kém hiệu quả và có nguy cơ lãng phí.

Tại Công văn số 465/SBCVT-CNTT ký ngày 3-7-2008 gửi thường trực UBND thành phố, ông Lê Mạnh Hà, Giám đốc Sở Bưu chính Viễn thông (hiện nay là Sở Thông tin truyền thông) cho biết: Năm 2006, Sở BCVT đã đồng ý triển khai thí điểm VILIS tại quận 6 và huyện Cần Giờ. Theo đánh giá của Sở, phần mềm này chưa đạt yêu cầu và chỉ áp dụng ở nghiệp vụ nhập, in trong khâu cấp giấy chứng nhận. Các phân hệ quản lý sau cấp giấy chưa thật sự vận hành, quản lý quy trình chưa hiệu quả, chưa sử dụng được các phân hệ xây dựng và quản lý xây dựng. Đặc biệt, theo đánh giá của tư vấn quốc tế chương trình SEMLA (chương trình hợp tác Việt Nam và Thụy Điển về tăng cường Quản lý Đất đai và Môi trường (2004-2009), hiện tại phần mềm VILIS chưa đáp ứng theo mô hình chung của thành phố như thiếu tính tổng thể về đất đai và xây dựng; chỉ tập trung vấn đề quản lý đất đai, không phải là hệ thống tổng thể về đất đai, xây dựng; chưa phải là hệ thống thông tin mà chỉ là một hệ thống hỗ trợ xử lý các giao dịch hằng ngày.

VILIS (tên chính thức là Vietnam Land Information System – VILIS) là sản phẩm của đề tài khoa học cấp Nhà nước với tên gọi “Xây dựng mô hình quản lý cơ sở dữ liệu đất đai cấp Tỉnh” của Bộ Tài nguyên-Môi trường (TNMT). Theo tin từ Bộ TNMT, năm 2005, lãnh đạo Bộ đã giao cho Trung tâm Viễn thám tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp và triển khai áp dụng VILIS. Phần mềm sau đó được giao cho cán bộ, chuyên gia của Trung tâm cơ sở dữ liệu - hệ thống thông tin (thuộc trung tâm viễn thám) phụ trách.

Cũng theo quảng bá rộng rãi của Bộ TNMT, VILIS được xây dựng trên giải pháp công nghệ ArcGIS của hãng ESRI (Mỹ), cung cấp một giải pháp tổng thể về hệ thống thông tin địa lý với các chức năng cơ bản, như: Đăng ký, quản lý biến động đất đai; quản lý quy hoạch; quản lý giá, thuế đất; đăng ký thống kê; quản lý theo quy trình; hệ thống tham chiếu không gian; quản lý truy nhập... với độ chính xác cao, giúp xây dựng một cơ sở dữ liệu có lưu trữ một cách thống nhất toàn bộ khối lượng sản phẩm bản đồ bảo đảm khả năng tích hợp, tra cứu, cập nhật một cách nhanh chóng, chính xác và bảo đảm tính an toàn, bảo mật dữ liệu; hiện đại hóa và đẩy nhanh quá trình đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cập nhật kịp thời các biến động đất đai đang xảy ra… cung cấp cho người dân một cách nhanh chóng những thông tin đất đai, đáp ứng nhu cầu quản lý đất đai và cải cách hành chính; giảm chi phí và thời gian. VILIS gồm nhiều mô đun với các chức năng hỗ trợ như: Quản lý cơ sở toán học của bản đồ, hệ thống lưới tọa độ-độ cao các cấp, mốc địa giới hành chính; quản lýcơ sở dữ liệu đất đai: bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính, bản đồ trực ảnh, bản vẽ kỹ thuật; đăng ký đất đai: quản lý hồ sơ, bản đồ địa chính và kê khai đăng ký, in giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cập nhật và quản lý biến động đất đai; hỗ trợ thống kê, kiểm kê đất đai, thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất từ bản đồ địa chính; quản lý nhà ở…

Ngày 14-2-2007, Bộ trưởng Bộ TNMT ra Quyết định số 221/QĐ-BTNMT về sử dụng thống nhất phần mềm hệ thống thông tin đất đai (VILIS) tại các địa phương và giao cho Trung tâm Viễn thám chịu trách nhiệm thực hiện. Theo Bộ TNMT, trong thời gian thí điểm tại nhiều địa phương, phần mềm này ngày càng hoàn thiện và đáp ứng được những yêu cầu của công tác quản lý đất đai, nhất là hoạt động của Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất các cấp.

Thế nhưng, cũng theo đánh giá của chương trình SEMLA thì phiên bản VILIS do Trung tâm Viễn thám cài đặt tại Sở Bưu chính Viễn thông và 2 quận, huyện thí điểm được xây dựng trên nền tảng công nghệ lạc hậu và mô hình hệ thống chưa thật sự phù hợp với quy trình thực tế tại các quận, huyện ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong khi đó, Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai các phần mềm quản lý đất đai, xây dựng tại các quận huyện và Trung tâm Thông tin tài nguyên và môi trường. Theo Sở Bưu chính Viễn thông, hiện nay, đã có 20/24 quận, huyện được phê duyệt và triển khai theo cùng một mô hình, kiến trúc chung; 19 đơn vị đã tham gia “một cửa điện tử” công khai minh bạch tình trạng hồ sơ cho người dân, 6 quận, huyện (gồm Tân Bình, quận 4, quận 11, quận 9, Thủ Đức, Bình Tân) đưa vào vận hành hệ thống tại đơn vị. Và, mô hình chính quyền điện tử tại thành phố đã được đánh giá cao, tốt nhất trong cả nước và đã được Chính phủ giao làm mô hình điểm.

“Trước đây, đã có phần mềm do các đơn vị trung ương triển khai không hiệu quả, gây lãng phí như Đề án 112”, ông Lê Mạnh Hà cho biết, đồng thời kiến nghị “không triển khai nhân rộng phần mềm VILIS tại Thành phố Hồ Chí Minh để tránh trùng lắp với các phần mềm đang triển khai ứng dụng, tránh gây lãng phí”. Trên cơ sở kiến nghị của Sở Bưu chính Viễn thông Thành phố Hồ Chí Minh, theo chúng tôi, Bộ TNMT nên xem xét lại phần mềm này trước khi triển khai thực hiện trên phạm vi toàn quốc.

XUÂN CƯỜNG