Mô tả lễ hội đâm trâu mừng được mùa ở làng Ôr, xã Kông Lơng Khơng (KBang, Gia Lai) - tiết mục sẽ được phục dựng ở festival. Ảnh: K.A 

Còn gần 2 tháng nữa "Festival cồng chiêng quốc tế năm 2009 tại Gia Lai" mới diễn ra, nhưng du khách đến TP.Pleiku những ngày này dễ nhận thấy không khí lễ hội ở mọi nơi, từ trung tâm thành phố đến các buôn, làng.

Đã sẵn sàng cho lễ hội

Không phải đến khi UNESCO công nhận "Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên là di sản phi vật thể của nhân loại", người Tây Nguyên nói chung và người Gia Lai nói riêng mới có niềm tự hào cũng như ý thức bảo vệ văn hoá của mình, trong đó có trình diễn cồng chiêng. Theo ông Phan Xuân Vũ - GĐ Sở VHTTDL Gia Lai - thì từ năm 1985, nhân kỷ niệm 10 năm Giải phóng miền Nam, Sở VHTT Gia Lai - Kon Tum (cũ) đã phối hợp với Viện Nghiên cứu âm nhạc VN tổ chức liên hoan và hội thảo khoa học về cồng chiêng.
Từ sau khi tách tỉnh, ngành VHTT Gia Lai đã chỉ đạo các cấp tổ chức liên hoan cồng chiêng theo định kỳ: Mỗi năm 1 lần ở cấp làng, xã; 2 năm/lần ở cấp huyện và 4 năm/lần ở cấp tỉnh. Đến nay, tỉnh đã có 7 cuộc liên hoan. Đặc biệt, những cuộc liên hoan gần đây đã được mở rộng nội dung theo hướng có cả nghệ thuật dân gian để bảo tồn thêm nhiều loại hình nghệ thuật: Sử dụng các loại nhạc cụ cổ truyền (ngoài cồng, chiêng), hát dân ca, dệt thổ cẩm, điêu khắc gỗ dân gian... 
"Festival cồng chiêng quốc tế năm 2009 tại Gia Lai" là một trong những hoạt động quan trọng, nhằm biểu dương giá trị của "Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên"; góp phần tuyên truyền, vận động để các dân tộc trong khu vực, trong nước hiểu về nhau hơn... Với ý nghĩa đó, một ban tổ chức sự kiện đã được thành lập gồm lãnh đạo nhiều ban, ngành trong tỉnh và Bộ VHTTDL.
Festival sẽ diễn ra từ ngày 12 - 15.11 tại TP.Pleiku với 15 hoạt động chính, bao gồm: Trình diễn cồng chiêng, phục dựng lễ đâm trâu mừng chiến thắng, phục dựng lễ Pơthi (bỏ mả), trình diễn chỉnh chiêng, tạc tượng... Trong đó, lễ khai mạc và bế mạc sẽ được truyền hình trực tiếp trên sóng VTV.
Đơn vị thực hiện là Cty Sơn Lâm đang triển khai các công đoạn dưới bàn tay tổng đạo diễn Lê Tiến Thọ - Thứ trưởng Bộ VHTTDL. Dự kiến, khoảng 3.000 người tham gia các hoạt động nói trên của 34 tỉnh, thành có cồng chiêng và 6 nước (Campuchia, Lào, Malaysia, Indonesia, Myanmar và Philippines). 
Đài PTTH của tỉnh mở mục "Hướng tới festival" luôn cập nhật công tác chuẩn bị của sự kiện. Bên cạnh đó, tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn của Bộ VHTTDL và lãnh đạo các tỉnh khu vực Tây Nguyên "chia lửa" với Gia Lai để thông qua festival này, hình ảnh của Tây Nguyên được quảng bá rộng rãi, tinh thần đoàn kết các dân tộc trong vùng được củng cố hơn nữa.

Không chỉ là cồng chiêng

Trữ lượng cồng chiêng, số lượng nghệ nhân chỉnh chiêng và những người trình diễn chỉ là vài yếu tố trong di sản được UNESCO công nhận và bảo vệ ở tầm quốc tế. Không gian văn hoá cồng chiêng phải được hiểu rộng hơn, đầy đủ hơn. Không gian ấy bao gồm: Văn hoá, kiến trúc, tập tục, nếp sinh hoạt... của cộng đồng. Cũng từ nhận thức một cách đầy đủ như vậy nên tỉnh Gia Lai đã xác định được hướng đi rõ ràng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị không gian văn hoá cồng chiêng.

Bên cạnh các chương trình của Nhà nước và Chính phủ triển khai trên địa bàn, tỉnh cũng có những nỗ lực để nâng cao nhận thức cũng như đời sống văn hoá của đồng bào: Đưa nội dung dạy trình diễn cồng chiêng vào các trường nội trú; vận động học sinh, sinh viên mặc trang phục của dân tộc mình; phát động các cuộc thi dân ca, dân vũ; tạo điều kiện cho đồng bào ở một số vùng (nếu được phép của kiểm lâm) phục dựng lại nhà rông bằng nguyên vật liệu truyền thống...

"Muốn bảo tồn giá trị "Không gian văn hoá cồng chiêng", trước hết phải nâng cao đời sống của bà con. Phải có đất, có nhà ở, con em được đi học, được chữa bệnh. Nếu bà con đói thì cồng chiêng cũng mất, nếu bà con bị những thế lực thù địch lôi kéo thì "Không gian văn hoá cồng chiêng" cũng mất. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản này là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và đặc biệt là những người Kinh cũng phải giúp đỡ cộng đồng đồng bào dân tộc trên địa bàn để cùng phát triển bản sắc văn hoá các dân tộc" - ông Phan Xuân Vũ kết luận.

Theo Lao động