“Nóng bỏng” vấn đề vốn kích cầu và môi trường

Ngày 27-10, Quốc hội làm việc tập trung tại Hội trường thảo luận về tình hình kinh tế-xã hội năm 2009, nhiệm vụ năm 2010. Phiên họp được Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam tường thuật trực tiếp, thu hút sự quan tâm của đông đảo cử tri cả nước. Nhiều vấn đề “nóng”, bức xúc đã được các đại biểu Quốc hội “mổ xẻ”. Đặc biệt các vấn đề liên quan đến gói kích cầu của Chính phủ, việc kết hợp kinh tế với quốc phòng-an ninh và môi trường đã được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, thảo luận và tranh luận sôi nổi.

Vốn kích cầu: Hiệu quả cao, nhưng còn nhiều thiếu sót

Đại biểu Nguyễn Bá Thanh (đoàn Đà Nẵng) phát biểu tại Hội trường sáng 27-10. Ảnh: Trí Dũng

Đại đa số các đại biểu Quốc hội đều nhất trí cao với nội dung Báo cáo của Chính phủ về tình hình kinh tế-xã hội năm 2009 và nhiệm vụ năm 2010 do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trình bày trước Quốc hội. Các đại biểu đánh giá cao sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự chỉ đạo điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ, sự giám sát tích cực và có hiệu quả của Quốc hội, sự phấn đấu nỗ lực và sáng tạo của các ngành, các cấp, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể nhân dân. Nhờ có các giải pháp đồng bộ đó, chúng ta đã cơ bản thực hiện được mục tiêu quan trọng nhất đề ra cho năm 2009 là ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng kinh tế hợp lý, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, tốc độ tăng trưởng GDP ước đạt 5,2%, sản xuất công nghiệp và xây dựng chuyển biến tích cực, sản xuất nông nghiệp phát triển khá, các ngành dịch vụ trong đó có du lịch tiếp tục phát triển, chính trị xã hội ổn định, quốc phòng-an ninh được giữ vững, hoạt động đối ngoại được tăng cường, góp phần nâng cao vị thế nước ta trên trường quốc tế.

Đại biểu Trần Ngọc Vinh (đoàn Hải Phòng), Nguyễn Thị Vân (đoàn Hà Tĩnh), Hồ Quốc Dũng (đoàn Bình Định) và nhiều đại biểu Quốc hội khác cho rằng: Gói kích cầu của Chính phủ triển khai trong thời gian qua là một biểu hiện cụ thể, rõ ràng của sự phản ứng chính sách rất quyết đoán, chính xác, đúng thời điểm, là một bước tiến lớn trong lãnh đạo điều hành kinh tế, xã hội của Đảng và Nhà nước. Gói kích cầu đã đem lại tác dụng tích cực cho nền kinh tế, được cử tri thừa nhận. Song mặt trái của nó không ít. Dường như gói kích thích kinh tế của chúng ta mới tập trung chủ yếu vào kích cung chứ không hoàn toàn vào kích cầu. Đa số dân cư sống ở nông thôn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã không tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước. Nguyên nhân chủ yếu là do chúng ta triển khai không đồng bộ, thủ tục rườm rà, phức tạp, không rõ ràng, thiếu thực tế và chủ yếu là do bị hạn chế bởi nguồn vốn cho vay và tỷ lệ tăng trưởng tín dụng bị khống chế. Từ đó ngân hàng chủ yếu ưu tiên nguồn vốn cho các khách hàng truyền thống, có quan hệ gắn bó lâu năm với ngân hàng, còn các doanh nghiệp khác và hộ nông dân tiếp cận nguồn vốn này rất khó khăn. Đây là điều không công bằng.

Ngoài ra, hiện tượng đảo nợ, vay tiền từ ngân hàng này gửi sang ngân hàng khác để lấy chênh lệch lãi suất cũng có, vì vậy cần phải được đánh giá chi tiết hơn về hiệu quả của gói kích cầu này.

Có nên tiếp tục triển khai gói kích cầu thứ hai?

Đại biểu Huỳnh Ngọc Đáng (đoàn Bình Dương) và một số đại biểu khác  cho rằng: Khoản cho vay hỗ trợ lãi suất của năm 2009 thực sự là liều thuốc giúp các doanh nghiệp vực dậy, nhưng thuốc cần thêm thời gian để phát huy hết công hiệu. Nếu bây giờ ta ngưng hỗ trợ cho vay và thu hồi vốn thì chẳng những thuốc không còn công hiệu, mà còn có thể phản tác dụng, tạo hiệu quả xấu về mặt xã hội. Các đại biểu đề nghị cần tiếp tục hỗ trợ lãi suất cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, những doanh nghiệp có đông lao động, các doanh nghiệp thuộc khối ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản, ngành nông nghiệp chế biến và hoạt động khoa học công nghệ… Cần tiếp tục hỗ trợ vốn vay cho nông dân, nông thôn và hộ nghèo, hộ chính sách không chỉ trong năm tới mà dài hạn hơn, với mức vốn cho vay lớn hơn, thời hạn vay dài hơn, thủ tục và điều kiện thế chấp đơn giản, dễ dàng và sát thực tế hơn.

Đại biểu Nguyễn Văn Thời (đoàn Thái Nguyên) đề nghị: Gói kích cầu ngắn hạn, nên kéo dài hết quý 1 năm 2010 và gói kích cầu về dài hạn vẫn tiếp tục. Ngoài ra, rất cần có gói kích cầu thứ hai giúp cho các doanh nghiệp bắt đầu được phục hồi "sức khỏe", tiếp tục có "sức khỏe" để thực hiện được nhiệm vụ chính trị mà Quốc hội và Chính phủ đã giao.

Tuy nhiên, cũng có không ít đại biểu đề nghị không triển khai gói kích cầu thứ hai. Đại biểu Nguyễn Bá Thanh (đoàn Đà Nẵng), Trần Hồng Việt (đoàn Hậu Giang) nhấn mạnh: Để đảm bảo bình đẳng giữa các thành phần kinh tế cạnh tranh lành mạnh, đồng thời góp phần hạn chế tiêu cực trong hệ thống ngân hàng và giảm bội chi ngân sách, đề nghị Chính phủ dừng gói tín dụng ngắn hạn ưu đãi.

Đại biểu Nguyễn Văn Ba (đoàn Khánh Hòa) phân tích: Nếu đưa ra gói kích cầu nữa cần phải đặt ra mục tiêu là phải đưa tiền đến đúng chỗ, đúng lúc và coi đây là một cây gậy để điều khiển nền kinh tế, đáp ứng yêu cầu tái cấu trúc nền kinh tế mà chúng ta đã đề ra. Tuyệt đối không hỗ trợ tràn lan, không cào bằng như vừa rồi.

Cần kết hợp kinh tế với quốc phòng-an ninh

Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, trong kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội phải gắn với xây dựng nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân. Đại biểu Trần Ngọc Vinh (đoàn Hải Phòng) phân tích: Một vấn đề quan trọng của nền kinh tế đó là chiến lược kinh tế biển đã được Đảng và Nhà nước khẳng định là vô cùng quan trọng. Kinh tế biển chiếm hơn 50% GDP. Song, trong Báo cáo của Chính phủ chưa đề cập và phân tích sâu giữa phát triển kinh tế biển gắn với quốc phòng-an ninh và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Theo đại biểu, để phát triển kinh tế của 28 tỉnh, thành phố ven biển gắn với quốc phòng-an ninh biển, đảo, đề nghị Chính phủ ưu tiên phân bổ ngân sách Trung ương năm 2010 cho các vùng này, đồng thời thành lập quỹ phục vụ những vùng biển, đảo trọng điểm và có ngày truyền thống về biển, đảo.

Đại biểu Nguyễn Văn Sỹ (đoàn Quảng Nam), Lê Bá Nguyên (đoàn Quảng Trị) và một số đại biểu băn khoăn: Trong Báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội mục tiêu tổng quát về lĩnh vực quốc phòng, an ninh có nêu rõ là bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội. Nhưng trong Báo cáo của Thủ tướng trình bày trước Quốc hội thì nội dung về trật tự an toàn xã hội không được đề cập. Các đại biểu đề nghị, cần thiết phải tăng cường bảo đảm an ninh quốc gia và bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ đất nước trong thời điểm hiện nay. Nhà nước cần tăng cường đầu tư cho biển đảo và vùng biên giới.

Đại biểu Tống Văn Thoóng (đoàn Lai Châu) thiết tha kiến nghị: Đầu tư vào 62 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a của Chính phủ cần đầu tư một cách toàn diện cả lĩnh vực kinh tế, xã hội và quốc phòng- an ninh. Các đơn vị lực lượng vũ trang đứng chân trên địa bàn các huyện này cũng nên được hưởng hỗ trợ theo Nghị quyết 30a, để các đơn vị này phát triển đồng bộ hơn và cơ bản hơn.

Vedan làm nóng nghị trường

Đại biểu Danh Út (đoàn Kiên Giang) làm nóng nghị trường bằng việc nêu dẫn chứng vụ Vedan: Công ty Vedan xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải 14 năm qua, thiệt hại môi trường, sức khỏe, kinh tế hàng chục ngàn hộ nông dân, đó là vi phạm pháp luật. Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường trả lời chất vấn đã hứa nhưng đến nay hơn 11.000 hộ nông dân chưa được bồi thường. Không chỉ thế mà Vedan còn được Bộ Khoa học Công nghệ trao giải thưởng sản phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng năm 2009.

Trả lời câu hỏi của các nhà báo bên lề kỳ họp Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên cho biết: Bộ trưởng không biết về một giải thưởng như vậy của Vedan. Một số đại biểu Quốc hội cũng bất bình về việc Vedan được nhận giải thưởng.

Cũng liên quan đến vấn đề môi trường, đã có rất nhiều đại biểu Quốc hội lên tiếng cảnh báo về thảm họa ô nhiễm môi trường. Đại biểu Trần Văn Tấn  (đoàn Tiền Giang) bức xúc: “Cùng với sự trải thảm đỏ mời gọi của các nhà đầu tư xây dựng, các doanh nghiệp sản xuất cũng đồng thời xuất hiện tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trong cả những xí nghiệp đơn lẻ trong khu dân cư và rất nhiều xí nghiệp trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Nếu chúng ta không có giải pháp kiên quyết ngăn chặn kịp thời thì thảm họa môi trường sẽ xuất hiện không xa và việc khắc phục sẽ trả một giá rất đắt so với hiệu quả thu được”.

Đại biểu Trần Tiến Cảnh (đoàn Hà Nam) đề nghị: Khai thác và sử dụng tài nguyên phải được kiểm tra chặt chẽ để bảo vệ được môi trường làm giàu cho đất nước. Đất nước ta đang cần nhiều tài nguyên nhiên liệu, chúng ta khai thác nhiều để xuất khẩu là không nên.

Đỗ Phú Thọ