Đã có không ít công trình được xây dựng dở dang rồi để cho cỏ mọc, gây lãng phí lớn

Ngày 31-10, Quốc hội làm việc tập trung tại Hội trường. Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu điều khiển phiên họp. Sau khi nghe các Báo cáo của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra của các Uỷ ban của Quốc hội về về tình hình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và công tác phòng, chống tham nhũng, các đại biểu Quốc hội đã sôi nổi đóng góp các ý kiến, thảo luận, tranh luận về các vấn đề được coi là “nóng” nhất này.

Kết quả chưa được như mong đợi

Phát biểu ý kiến trước Quốc hội, đại đa số các vị đại biểu đều khẳng định: Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và phòng, chống tham nhũng là hai trong số những giải pháp được ưu tiên và rất quan trọng, góp phần tích cực vào việc kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội. Công tác này còn góp phần giữ vững an ninh chính trị, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và củng cố quốc phòng. Tuy nhiên các vị đại biểu Quốc hội cũng cho rằng kết quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí chưa đạt kết quả mong đợi. .

Đại biểu Nguyễn Tấn Tuân (Khánh Hoà) và Hồ Quốc Dũng(Bình Định) nhấn mạnh: Việc triển khai thực hiện Luật phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm chống lãng phí của Chính phủ trong thời gian vừa qua đã thu được nhiều kết quả . Nhưng thật đáng tiếc là về cơ chế chính sách của chúng ta trên nhiều lĩnh vực còn sơ hở, bất cập, thiếu đồng bộ, nhất là lĩnh vực đất đai, xây dựng, thuế, cổ phần hóa... đã là “mảnh đất màu mỡ” cho nạn tham nhũng và lãng phí phát triển. Trong năm 2008, một vấn đề nổi lên gây lãng phí lớn đó là vấn đề quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Công tác quản lý đất đai có nhiều yếu kém song việc khắc phục còn rất chậm, nhất là chất lượng quy hoạch thấp, dự báo không sát tình hình, quy hoạch còn chạy theo phong trào; việc triển khai quy hoạch ở cấp huyện, xã còn chậm, nhiều quy hoạch chưa thực sự gắn kết với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội, không đảm bảo các điều kiện về hạ tầng, xử lý chất thải, gây ô nhiễm môi trường sinh thái . Tình trạng giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất sai quy định, không đúng đối tượng, không đúng thẩm quyền, sử dụng đất không đúng mục đích vẫn diễn ra phức tạp, gây khiếu kiện kéo dài.

Đại biểu Nguyễn Văn Lưu (Cà Mau)đã liệt kê ra rất nhiều loại tham nhũng, lãng phí, trong đó, có những loại mà hàng ngày nhiều người vẫn phải chung sống như lãng phí thời gian, giấy tờ của công dân hoặc doanh nghiệp do thủ tục hành chính. Đây chính là rào cản lớn đối với người dân và doanh nghiệp gây tổn thất và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của kinh tế.

Đại biểu Sùng Thị Chư (Yên Bái) cảnh báo về tình trạng thất thoát, lãng phí trong xây dựng cơ bản dẫn đến một số công trình không đảm bảo về chất lượng xây dựng. Việc xử lý hoặc sử dụng kinh phí, ngân sách của một số cơ quan sai mục đích, cho vay, cho tạm ứng hoặc sai chế độ. Chi vượt mức tiêu chuẩn là một trong những nguyên nhân gây tham nhũng, lãng phí.

Đại biểu Bùi Thị Bình (Hoà Bình) phản ảnh những bức xúc của cử tri khi thấy không ít công trình dự án đầu tư xây dựng thiếu đồng bộ, chỗ thì đào lên, chỗ thì lấp xuống, vừa xây xong thì lại phá đi nhưng không thấy ai bị truy cứu trách nhiệm.

Cần kiên quyết, triệt để và đồng bộ hơn

Các đại biểu Quốc hội đều nhất trí cho rằng, việc phòng ngừa tham nhũng, lãng phí là công việc khó khăn, đòi hỏi phải được tiến hành một cách thường xuyên, liên tục và đồng bộ trên tất cả các mặt về hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật; giáo dục, tuyên truyền, phổ biến pháp luật; công tác giáo dục đạo đức, chính trị, tư tưởng cho cán bộ, công chức; tăng cường chế độ kỷ luật công vụ; công khai, minh bạch các thủ tục hành chính; thu nhập của cán bộ, công chức, kiểm tra, thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm... Chính vì vậy, nhiều đại biểu cho rằng các phương hướng, nhiệm vụ mà Chính phủ đưa ra chưa đủ mạnh, chưa mang tính đột phá và định hướng chưa rõ cho công tác phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Tiến độ xử lý một số vụ án tồn đọng

- Vụ Điện kế điện tử tại TP. Hồ Chí Minh (khởi tố ngày 18-8-2005): Hiện đang được điều tra bổ sung, chờ kết quả giám định.

- Vụ án Nguyễn Đức Chi (ở Khánh Hoà, khởi tố ngày 26-5-2005) được tách ra làm hai mảng: Mảng tội danh lừa đảo, Toà án nhân dân tỉnh Trà Vinh đã xét xử sơ thẩm từ ngày 8 đến 16-10-2008, tuyên phạt Nguyễn Đức Chi 4 năm tù về tội “Sử dụng trái phép tài sản”.Tòa cũng ghi nhận thoả thuận của Nguyễn Đức Chi đồng ý thanh toán tiếp cho Công ty Lương thực Trà Vinh 160.240 USD; mảng tội danh làm giả tài liệu của các cơ quan, tổ chức đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an điều tra bổ sung.

- Vụ PMU18, mảng tội danh kinh tế (khởi tố ngày 2-3-2006) đã được chuyển tới Toà án TP Hà Nội để xét xử; mảng tội danh tham ô trong Dự án Cầu Bãi Cháy (khởi tố ngày 7-8-2008) đang được điều tra bổ sung.

(Nguồn: Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng )

Đại biểu Vi Trọng Lễ (Phú Thọ) đề nghị: Việc tuyên truyền công tác phòng chống tham nhũng cần phải được các cấp, các ngành quan tâm, đối mới hơn nữa cả về hình thức và nội dung, đi vào chiều sâu để pháp luật đến với đông đảo quần chúng nhân dân, từ đó mới tạo được sự đồng thuận cao giữa quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước với hành động cụ thể của nhân dân về phòng chống tham nhũng.

Đại biểu Hồ Quốc Dũng(Bình Định) đề nghị chấn chỉnh chế độ hội họp, hội nghị, hoàn thiện cơ chế khoán biên chế và quỹ tiền lương gắn với hiệu quả công tác, vì khi chúng ta khoán biên chế và quỹ tiền lương thì các cơ quan đơn vị ít đi công tác cơ sở, cho nên không nắm bắt được tình hình và xử lý công việc rất chậm. Chính phủ cần có những quy định mạnh để chấn chỉnh việc lạm dụng trong tổ chức việc cưới, việc tang, lễ hội...Công việc hiếu, hỉ này đang bị biến thành chỗ trả ơn, trả nghĩa, phô trương kinh tế, phung phí tiền của.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hà (Hà Nội) kiến nghị Quốc hội và Chính phủ sớm tổng kết, đánh giá để sửa đổi đồng bộ các luật liên quan đến thực hành tiết kiệm, chống lãng phí như Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu,… tạo sự thống nhất, quy định rõ trách nhiệm cá nhân, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, làm cơ sở cho các cơ quan, đơn vị của nhà nước đánh giá kết quả công tác phòng, chống tham nhũng, công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí của đơn vị mình.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Minh (Ninh Thuận) nêu vấn đề đang được dư luận rất quan tâm hiện nay. Vì sao các vụ tham nhũng chưa được tự phát hiện từ nội bộ các cơ quan, tổ chức, đơn vị mà đều được phát hiện từ nhân tố bên ngoài chủ yếu là báo chí. Theo đại biểu đó là do tâm lý an phận, ngại va chạm của một số đông cán bộ, công chức. Để khắc phục tình trạng này, đại biểu kiến nghị cần phải khơi dậy ý thức trách nhiệm và đạo đức của cán bộ, công chức, phát huy yếu tố dân chủ trong sinh hoạt của cơ quan đi đôi với củng cố kỷ cương, kỷ luật công vụ và hoàn thiện các quy định pháp luật. Có cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng.

Đại biểu Nguyễn Tấn Tuân(Khánh Hoà) khẳng định vai trò của báo chí trong cuộc chiến chống tham nhũng, lãng phí và đề nghị Chính phủ cần xem xét có những chính sách khen thưởng, động viên thích đáng, có quỹ hỗ trợ cho nhà báo để các nhà báo yên tâm tiếp tục có những chiến công mới, đồng thời phải có thái độ nghiêm túc đối với một số ít lợi dụng báo chí để tố cáo lẫn nhau, chia rẽ nội bộ gây dư luận xấu cho xã hội./.

Bài và ảnh: Đỗ Phú Thọ