Vườn quốc gia Chư Mom Ray thuộc tỉnh Kon Tum có diện tích 56.621ha, là nơi được các chuyên gia về đa dạng sinh học (ĐDSH) đánh giá có hệ sinh thái mang tính điển hình của khu vực Đông Nam Á. Theo điều tra của các nhà khoa học bước đầu đã xác định: Vườn có 97 loài thú, 210 loài chim, 270.000 loài thực vật, 17 loài bò sát và 25 loài lưỡng cư, trong đó có 15 loài thú đặc hữu Đông Dương.

Vùng đệm của Vườn quốc gia Chư Mom Ray (ảnh internet)

Theo phân loại của GS, TS Đặng Huy Huỳnh, nguyên Viện trưởng Viện sinh thái và tài nguyên sinh thái thuộc Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công nghệ Quốc gia thì ở đây có 9 loài động vật bị đe dọa ở mức độ cực kỳ nguy cấp, 14 loài ở mức độ nguy cấp, 57 loài ở mức độ dễ bị tổn thương. Trong tổng số 371 loài thú, chim, bò sát lưỡng cư được tìm thấy ở đây có tới 103 loài động vật thuộc diện cần được ưu tiên quản lý, bảo vệ nghiêm ngặt. Ở vườn quốc gia này vẫn còn tồn tại một số lượng khá lớn các loài thú cực kỳ quý hiếm. Nếu như trước đây người ta cho rằng loài trâu rừng chỉ còn một số lượng cá thể rất ít ở Nê-pan và Ấn Độ, còn ở Việt Nam thì đã bị tuyệt chủng. Loài bò rừng Banteng cũng chỉ được coi là chỉ tồn tại ở bán đảo Mã Lai và có nguy cơ tuyệt chủng cao. Song qua khảo sát ở Chư Mom Ray, rất nhiều lần đã nhìn thấy các loài trâu rừng, bò rừng Banteng và bò tót xuất hiện ở xã Rờ Kơi và ở các vùng đệm khác, với số lượng cá thể lên đến hàng trăm con. Qua đó, đã xác định được 5 khu vực có các loài thú ăn cỏ lớn này thường xuyên xuất hiện, và chúng di chuyển thành từng bầy đàn lớn. Những loài thú lớn được coi là tạo ra tính đặc thù và là biểu tượng cho vườn có thể kể đến là hổ Đông Dương, chà vá chân nâu, voi châu Á, bò rừng Banteng, trâu rừng, bò tót, bò xám... Ngoài ra vườn còn có cả một bộ sưu tập các loài quý hiếm khác như mang lớn, mang Trường Sơn, báo hoa mai, báo gấm, chó sói, gấu ngựa v.v...

Tổng diện tích vùng lõi của Vườn quốc gia Chư Mom Ray hơn 56.500ha, trong đó rừng nguyên sinh chiếm hơn 50% được đánh giá là có vốn rừng vô cùng phong phú và quý giá, khó có một vườn quốc gia hay khu bảo tồn nào ở nước ta sánh được. Bao gồm nhiều loài cây gỗ rất quý như gụ, cẩm lai, giáng hương, căm xe, cà te... Đặc biệt mới đây tại thung lũng Ia Bốc, các chuyên gia đã phát hiện ra một loài lan đặc hữu có hương thơm và vẻ đẹp rất lạ. Bên cạnh đó với hơn 20.000ha đồng cỏ là môi trường thuận lợi cho các loài thú ăn cỏ lớn tồn tại và phát triển, kéo theo đó là các loài động vật ăn thịt.

Với vị trí địa lý nằm ở khu vực ngã ba Đông Dương, phía Tây tiếp giáp với Vườn quốc gia Vinachay (Cam-pu-chia), phía Tây Bắc tiếp giáp khu bảo tồn thiên nhiên Đông An Pha (Lào) tạo cho Chư Mom Ray một tiềm năng lớn về mọi mặt để cấu thành một vùng bảo tồn thiên nhiên hoang dã rộng lớn mang tầm cỡ quốc tế, là hệ sinh thái mang tính điển hình của khu vực Đông Nam Á. Điều này cũng tạo cơ hội lớn cho vườn tham gia vào dự án hạ Mê Kông do các tổ chức quốc tế đầu tư, thông qua Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, mặt khác cũng là điểm đến hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước.

VIỆT DŨNG