QĐND - Theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ngày 22-5-2011 là ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011-2016. Đây sẽ là ngày hội lớn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Liên quan đến sự kiện trọng đại này, nhiều bạn đọc của Báo Quân đội nhân dân nêu ý kiến: So với các cuộc bầu cử trước đây, cuộc bầu cử này có gì khác biệt? Chúng tôi đã đến các cơ quan chức năng, tìm hiểu các văn bản hướng dẫn và trao đổi với nhiều đồng chí có trách nhiệm để trả lời câu hỏi này.

Cuộc bầu cử “hai trong một”

Tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XII đã thông qua Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND). Theo đó, lần đầu tiên trong lịch sử, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp sẽ được tổ chức cùng một ngày (ngày 22-5-2011). Cuộc bầu cử “hai trong một” này  có rất  nhiều điểm mới so với các cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các khóa trước.

Đại biểu Quốc hội khóa XII là cán bộ quân đội đóng góp xây dựng Luật. Ảnh: Trí Dũng

Theo GS.TS Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội khóa XII, Phó trưởng Tiểu ban Tuyên truyền về bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 thì điểm mới quan trọng trong cuộc bầu cử sắp tới là khu vực bỏ phiếu. Khu vực bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội cũng đồng thời là khu vực bỏ phiếu đại biểu HĐND. Trước đây, theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội, mỗi khu vực bỏ phiếu có từ 300 đến 2000 cử tri trong khi đó, mỗi khu vực bỏ phiếu của bầu cử đại biểu HĐND theo quy định của Luật Bầu cử HĐND lại có từ 300 đến 4000 cử tri. Để tiến hành cuộc bầu cử chung như trong bầu cử lần này, số lượng cử tri của khu vực bỏ phiếu bầu cử sẽ được quy định thống nhất là có từ 300 đến 4000 cử tri (trừ một số trường hợp đặc biệt). 

Theo quy định mới của Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Luật Bầu cử đại biểu HĐND, Hội đồng bầu cử ở Trung ương sẽ do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định thành lập và phụ trách cả việc bầu cử đại biểu Quốc hội và việc bầu cử đại biểu HĐND trong toàn quốc. Các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương được giao cho UBND các địa phương chịu trách nhiệm chủ trì thành lập. Ngoài ra, cuộc bầu cử lần này cũng có một số quy định mới về mẫu thẻ cử tri, mẫu phiếu bầu.

Quyền lựa chọn của cử tri được mở rộng hơn

Tham gia ứng cử và bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp là quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong việc xây dựng chính quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Vì vậy, việc lựa chọn những người bảo đảm tiêu chuẩn, xứng đáng đại diện cho nhân dân tham gia vào cơ quan quyền lực cao nhất của đất nước là yêu cầu quan trọng và có ý nghĩa chính trị to lớn. So với các cuộc bầu cử trước kia, trong cuộc bầu cử vào ngày 22-5 tới, quyền lựa chọn của cử tri được mở rộng hơn.

Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Văn Pha cho biết: Quy trình giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp lần này được xây dựng hết sức kỹ càng và dân chủ. Đơn cử, ngay bước 2-bước cơ quan, đơn vị tổ chức giới thiệu người ứng cử đã phải gồm 3 công đoạn: Lãnh đạo cơ quan tổ chức đơn vị đó dự kiến người ứng cử; tổ chức hội nghị cử tri nơi công tác để nhận xét, lấy tín nhiệm với người được dự kiến ứng cử; trên cơ sở ý kiến cử tri nơi công tác, lãnh đạo cơ quan, tổ chức họp mở rộng để chính thức giới thiệu người ứng cử. Như vậy, nếu người được dự kiến mà không được đa số cử tri nơi công tác nhất trí thì đương nhiên cơ quan, tổ chức đó phải dự kiến người khác thay thế. Khi tiếp nhận hồ sơ ứng cử, nếu không đủ các nội dung theo ba bước nêu trên thì coi như người đó chưa đủ điều kiện để ứng cử. Người được giới thiệu phải đạt tiêu chuẩn cao nhất và đảm bảo cơ cấu thành phần. Một việc nhỏ nhưng nhiều người quan tâm là phân công, sắp xếp người ứng cử về các đơn vị bầu cử cũng phải có sự tham gia của đại diện Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để tránh tình trạng “quân xanh, quân đỏ”.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội cũ chỉ quy định “Số người trong danh sách ứng cử ở mỗi đơn vị bầu cử phải nhiều hơn số đại biểu được bầu ở đơn vị đó”, nhưng Luật mới quy định rõ ràng hơn “Số người trong danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội ở mỗi đơn vị bầu cử phải nhiều hơn số đại biểu được bầu ở đơn vị đó; nếu đơn vị bầu cử được bầu ba đại biểu thì số người trong danh sách ứng cử phải nhiều hơn số đại biểu được bầu ít nhất là hai người”. 

Tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016, đồng chí Tổng bí thư, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng đã chỉ đạo: “Các địa phương phải tổ chức để những người ứng cử gặp gỡ, tiếp xúc với cử tri, trình bày về chương trình hành động của mình nếu được trúng cử làm đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, tạo điều kiện để những người ứng cử và cử tri đối thoại, giao lưu trực tiếp với nhau”.

Mọi khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác bầu cử đều được xem xét, giải quyết

Sáng ngày 18-3, Ban Dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức Hội nghị triển khai công tác tiếp dân phục vụ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII, bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 và phục vụ kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XII.

Theo đồng chí  Trần Thế Vượng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Trưởng ban Dân nguyện, yêu cầu của kế hoạch tiếp công dân là bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân liên quan đến bầu cử; bảo đảm tổ chức tốt việc tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo trong thời gian diễn ra kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XII đồng thời giúp Tiểu ban chỉ đạo, giải quyết khiếu nại, tố cáo về bầu cử và Ban Dân nguyện xử lý đơn, thư kịp thời, khách quan, chính xác; hướng dẫn, phân loại và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định.

Cũng theo đồng chí Trần Thế Vượng, việc tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị liên quan đến bầu cử là công việc rất phức tạp; ngoài việc áp dụng các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo nói chung còn phải áp dụng các quy định trong Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội, Luật Bầu cử đại biểu HĐND và các quy định của Đảng quá trình xử lý đơn thư.

Ban Dân nguyện đã và đang chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng ở Trung ương triển khai việc tiếp công dân tại Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước; qua công tác tiếp dân và khi cần thiết, đề xuất thành lập đoàn công tác về địa phương xem xét, kiểm tra, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo về bầu cử. Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước có nhiệm vụ phân công tiếp công dân, phân loại đơn, thư để xử lý theo đúng quy định; báo cáo tình hình tiếp công dân và việc xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến bầu cử. Đối với những nội dung liên quan đến bầu cử đại biểu HĐND các cấp, Trụ sở hướng dẫn, chuyển đơn, thư đó đến các tổ chức phụ trách bầu cử có thẩm quyền giải quyết. Đối với những nội dung liên quan đến bầu cử đại biểu Quốc hội, Trụ sở tập hợp, chuyển về Tiểu ban chỉ đạo, giải quyết khiếu nại, tố cáo về bầu cử vào cuối mỗi ngày.

Ban Dân nguyện cũng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tổ chức tốt công tác tiếp công dân tại địa phương, chỉ đạo các cơ quan chức năng rà soát các vụ việc khiếu nại, tố cáo trên địa bàn, đặc biệt là những vụ việc khiếu nại, tố cáo liên quan đến cuộc bầu cử. Mọi khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác bầu cử đều phải được xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Đỗ Phú Thọ