Nhớ “Những việc cần làm ngay”

Ngày 25-5-1987, Báo Nhân dân đăng trên trang nhất bài viết với hàng tít đậm: “Những việc cần làm ngay”. Tác giả ký tên N.V.L (Bút danh của đồng chí Nguyễn Văn Linh). Bài chưa tới 400 chữ song đã đi thẳng vào vấn đề nóng bỏng khi đó là việc tốc độ tăng giá không những không giảm mà còn tăng.

Bài báo chỉ rõ nhiều nguyên nhân bất chính của hiện tượng này và yêu cầu: “Các cơ quan tuyên truyền (báo chí, đài phát thanh, đài truyền hình v.v…) phải phản ánh và lên án, phải chỉ đích danh những cá nhân, những cơ quan, những tổ chức... làm các việc trái với chủ trương của Nghị quyết Trung ương 2 như đã nói trên…   Quần chúng phải có phong trào lên án ngay cả một số cán bộ, cơ quan làm bậy”.  Ngay lập tức bài báo thu hút được sự quan tâm của quần chúng. Liên tiếp những ngày sau và một thời gian dài sau đó, “Những việc cần làm ngay” trở thành một chuyên mục được nhiều báo sử dụng, còn bạn đọc thì ưa thích.   

Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh gặp gỡ các đại biểu tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI-Đại hội đổi mới năm 1986. Ảnh tư liệu

Vấn đề hàng đầu được “Những việc cần làm ngay” đề cập là vấn đề chống tiêu cực. Tác giả N.V.L phê phán mạnh mẽ các hành vi quan liêu, vô trách nhiệm, lãng phí, hách dịch, tham nhũng, ức hiếp quần chúng, lợi dụng hộ chiếu ngoại giao để buôn lậu... của một số cán bộ có chức có quyền mà xưa nay ít người dám nói tới; phê phán việc ngăn sông cấm chợ, phê phán cơ chế bất hợp lý gây ra những ách tắc trong sản xuất và phân phối lưu thông...

Qua gần một năm tiến hành đổi mới toàn diện theo đường lối của Đại hội Đảng VI, thực tiễn đã cho thấy việc thực hiện các quyết sách đổi mới bị cản trở bởi rất nhiều hiện tượng tiêu cực trên các lĩnh vực đời sống xã hội. Cơ chế quan liêu bao cấp đã gây ra sự trì trệ. Những cán bộ thoái hóa biến chất, những kẻ đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả... đã triệt để lợi dụng, đồng thời làm trầm trọng thêm sự trì trệ đó. Việc thực hiện Đổi mới phải gắn liền với việc đấu tranh chống các hiện tượng tiêu cực, tháo gỡ những ách tắc vướng mắc phải đi đôi với việc kiên quyết loại trừ những kẻ đã từng lợi dụng cơ chế bảo thủ, quan liêu để kiếm lợi, làm rối loạn kỷ cương phép nước. Trong những năm đầu tiên của quá trình đổi mới, chống tiêu cực đã trở thành nhiệm vụ quan trọng “dọn đường cho việc thực hiện Nghị quyết Đại hội VI và các nghị quyết khác của Đảng nhằm đưa nước nhà khỏi cảnh khó khăn, đi đến ổn định tình hình mọi mặt, làm cho dân bớt khổ, ngày càng được hạnh phúc như Di chúc Bác Hồ đã dặn”; “làm cho xã hội ta đã tốt đẹp, càng tốt đẹp hơn, dân ta mới tin Đảng, Đảng mới càng hiểu dân, tin dân”.

Với tinh thần lấy dân làm gốc, nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật để dân biết, dân bàn, dân kiểm tra, đi thẳng vào những vấn đề bức xúc trong xã hội, lời kêu gọi chống tiêu cực của tác giả N.V.L đã mau chóng nhận được sự hưởng ứng của đông đảo quần chúng. Cuộc đấu tranh chống tiêu cực được tác giả N.V.L khởi xướng đã mau chóng trở thành một phong trào rộng lớn trên báo chí khắp cả nước. Nhiều báo ở trung ương và địa phương như Nhân dân, Quân đội nhân dân, Lao động, Tiền phong, Đại đoàn kết, Sài Gòn giải phóng, Hà Nội mới, Tuần tin Thanh niên, Tuổi trẻ..., các đài phát thanh và truyền hình... đã tích cực hưởng ứng “Những việc cần làm ngay” trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực và biểu dương, bồi dưỡng những cái mới, cái tốt đang nảy nở... Trên các mặt báo thời kỳ này thường xuyên xuất hiện mục “Hưởng ứng Những việc cần làm ngay”.

Các vụ việc tác giả N.V.L nêu lên đều được yêu cầu đích danh những cơ quan chủ quản, những cơ quan có trách nhiệm, những cá nhân chịu trách nhiệm giải quyết triệt để và trả lời công khai trước công luận trên các phương tiện thông tin đại chúng. “Những việc cần làm ngay” và phong trào hưởng ứng “Những việc cần làm ngay” rộng rãi trong nhân dân được các phương tiện thông tin đại chúng phản ánh kịp thời sau đó là những “nhát búa” mạnh mẽ đập vào “sự im lặng đáng sợ”, lên án sự vô cảm trước những nỗi khổ của nhân dân của những người có chức có quyền, của những cơ quan có trách nhiệm, tạo nên bầu không khí công khai, cởi mở, dân chủ trong xã hội. Đây là nhân tố môi trường xã hội quan trọng để công khai hóa, dân chủ hóa đời sống xã hội, để chống tiêu cực thắng lợi, để Đổi mới thành công. Đây cũng là đòi hỏi của công luận với các cấp, các ngành có những vụ việc, có những cán bộ sai phạm.

Sau này khi được hỏi về bút danh N.V.L, đồng chí Nguyễn Văn Linh giải thích đó là “Nói và làm”. Trong câu trả lời đó đã hàm chứa nội dung đồng chí muốn nhắn gửi: Lời nói phải đi đôi với việc làm, không được nói mà không làm, nói nhiều làm ít, đánh trống bỏ dùi hoặc nói một đằng làm một nẻo. Đồng chí mong muốn mặt trận chống tiêu cực có sự tham gia hưởng ứng của các phương tiện thông tin đại chúng cũng như của đông đảo quần chúng bởi vì “Một N.V.L hay vài N.V.L không thể biết hết mọi việc, nói hết mọi việc và làm hết mọi việc. Chỉ có sự nhất trí hành động của toàn Đảng, toàn dân mới có thể tạo nên chuyển biến thật sự cho đất nước”.

*

*        *

Trong những năm đầu của quá trình đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo - khi đó đồng chí Nguyễn Văn Linh là Tổng bí thư Đảng ta, “Những việc cần làm ngay” đã tạo ra “cú hích” tạo đà cho báo chí tham gia ngày càng tích cực và mạnh mẽ trên mặt trận chống tiêu cực. Tác giả N.V.L đã đi xa nhưng những dòng đầy tâm huyết của đồng chí để lại trong “Những việc cần làm ngay” trên những trang báo từ những ngày đầu của công cuộc Đổi mới đến nay vẫn làm chúng ta xúc động. Những lời đồng chí căn dặn những người làm báo trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị soi sáng, định hướng và động viên chúng ta trong giai đoạn đấu tranh mới.