QĐND - Công ty TNHH MTV Cà phê Ea Pốk (Công ty Cà phê Ea Pốk) là doanh nghiệp Nhà nước đứng chân trên địa bàn thị trấn Ea Pốk, huyện Cư M’gar (Đắc Lắc). Hiện doanh nghiệp này có 715ha cà phê, ngoài ra còn phát triển một số ngành, nghề như chăn nuôi bò sữa, bò giống và thu mua, chế biến, xuất khẩu cà phê, tạo việc làm cho 567 lao động, trong đó có 383 lao động là người Ê Đê. Do đặc điểm phần lớn diện tích cà phê của công ty được trồng từ những năm đầu sau giải phóng, nên hiện tại có 42% diện tích vườn cà phê hơn 30 tuổi, 20% diện tích hơn 25 tuổi cho năng suất thấp cần đầu tư tái canh.

Vườn cà phê tái canh ở Công ty Cà phê Ea Pốk.

Từ năm 1996 đến nay, Công ty Cà phê Ea Pốk đã tiến hành tái canh 145ha. Là doanh nghiệp đầu tiên ở Tây Nguyên tái canh cà phê, nên công ty phải trải qua những thất bại ban đầu. Đợt tái canh đầu tiên vào năm 1996, công ty tiến hành nhổ bỏ 12ha cà phê già cỗi, năng suất chỉ đạt 1,2 tấn nhân/ha; tiến hành cày đất, nhổ hết rễ và đào hố, xử lý trồng lại ngay cà phê. Kết quả, trong năm đầu cà phê phát triển tốt, đạt vườn cây loại A. Nhưng sang năm thứ 2, vườn cây bị bệnh vàng lá, thối rễ, cây chết dần; khi bước vào kinh doanh năm thứ nhất, tỷ lệ cây chết chiếm tới 60-70%. Từ thất bại trên, năm 2000 công ty tiến hành tái canh 54ha cà phê theo quy trình nghiêm ngặt hơn: Sau khi nhổ bỏ cà phê già cỗi, gom sạch rễ, tiến hành cải tạo đất và trồng cây ngắn ngày như đậu, đỗ, ngô. Sau 3 năm trồng cây ngắn ngày, mới dọn lại đất và đào hố với kích thước 1x1x0,8m; bón lót 20-25kg phân vi sinh/hố mới tiến hành trồng mới. Sau khi trồng mới, cần trồng cây chắn gió cho vườn cà phê tái canh. Kết quả, trong thời gian kiến thiết cơ bản, vườn cây đạt loại A, không xuất hiện bệnh và dịch hại. Đến nay, 54ha cà phê tái canh đợt 2 đã bước sang thời kỳ kinh doanh, năng suất bình quân đạt hơn 3,5 tấn nhân/ha. Từ thành công trên, năm 2007 công ty tái canh 21ha, đến nay vườn cây đã 6 năm tuổi cho năng suất hơn 3,8 tấn nhân/ha. Và từ năm 2009 đến nay, công ty tiếp tục tái canh thành công 58ha.

Từ kinh nghiệm tái canh vườn cà phê già cỗi của Công ty Cà phê Ea Pốk, mới đây tại Hội nghị bàn giải pháp tái canh cà phê, UBND tỉnh Đắc Lắc đã chọn “mô hình” của doanh nghiệp này để nhân rộng ra toàn tỉnh, nhằm mục đích từ nay đến năm 2022 tái canh thành công hơn 85 nghìn héc-ta cà phê già cỗi. Được biết, hiện tại toàn tỉnh Đắc Lắc có tổng diện tích cà phê 202.022ha, trong đó cà phê kinh doanh 191.050ha, năng suất bình quân đạt 20,44 tạ/ha, sản lượng hằng năm đạt khoảng 400 nghìn tấn, chiếm 40% diện tích và sản lượng cà phê cả nước. Hiện nay, hơn 30% diện tích vườn cà phê ở Đắc Lắc đã già cỗi cần tái canh, với định mức đầu tư tái canh cà phê khoảng 150 triệu đồng/ha.

Bài và ảnh: BÌNH ĐỊNH