Nguyễn Phan Hách được độc giả biết đến qua bài thơ Hoa sữa nổi tiếng đã được nhạc sĩ Thế Duy phổ nhạc theo ý thơ thành ca khúc Mối tình đầu đầy cảm xúc Ngày xưa tôi thầm yêu một nàng thiếu nữ, tóc em dài như gió mùa thu… Bài thơ Làng quan họ quê tôi của ông cũng được phổ nhạc và phổ biến trong nhiều thế hệ với ca từ mượt mà trong sáng. Nhưng ít người biết ông còn là một nhà văn nặng lòng với thể loại tiểu thuyết. Ông đã ấp ủ viết một cuốn tiểu thuyết mang tính sử thi đồ sộ về lịch sử Việt Nam trong thế kỷ 20. Và Cuồng phong chính là cuốn sách để đời của cả cuộc đời lao động văn chương của ông. Cuồng phong là câu chuyện một gia tộc bốn thế hệ. Thế hệ thứ nhất: Cụ Cả Cồ, người nông dân với lòng yêu nước bản năng, chống cường quyền, đã khởi nghĩa chống Pháp. Thế hệ thứ hai: ông Nghè Nguyễn Đức Nguyên thoát ly giáo lý Khổng Mạnh ngàn đời, khao khát Duy Tân, dựng xây đất nước độc lập. Thế hệ thứ ba có sự phân chia trận tuyến. Một bên vẫn bám vào ngoại bang, tiếp tục quyền lợi thống trị của mình (người anh cả Đức Vĩnh); và một bên là chiến sĩ cách mạng, kháng chiến để giành độc lập, thống nhất đất nước (người em Đức Hàm và mở rộng ra nhân vật liên quan: Vũ Hùng). Thế hệ thứ tư: Đức Trung, mở rộng ra nhân vật liên quan: Viết Thiều, cũng nối tiếp trong dòng chảy kháng chiến đó. Ngày thắng lợi, họ bước vào cuộc sống đời thường, với những khát vọng đời thường của kỷ nguyên “văn minh vật chất” lấn át. Và “bi kịch số phận” đã diễn ra cho những kẻ không có bản lĩnh. Chọn cách kết cấu “rọi đèn pha”, Cuồng phong được kể lấp loáng nhưng sinh động như một cuốn phim sử thi hoành tráng. Những khoảng sáng cận cảnh xen giữa những vùng mờ nhòe mênh mông của lịch sử được tái hiện chân thực như cuộc sống qua những trường đoạn mang màu sắc điện ảnh. Và trên hết sự thật lịch sử được tôn trọng một cách tuyệt đối. Nguyễn Phan Hách không tránh né bất kỳ một vấn đề nào, kể cả những vấn đề vẫn được xem là nhạy cảm. Những hiện thực tăm tối và ánh sáng le lói của các phong trào yêu nước đầu thế kỷ. Những khoảng tối tiềm tàng ánh sáng của những thân phận. Những u uẩn của thời cải cách ruộng đất. Số phận của những người phía bên kia chiến tuyến. Những cựa quậy quẫy đạp đau thương của đêm dài trước đổi mới hay mặt trái của cơ chế thị trường. Tất cả những gì được xem là phức tạp hay nhạy cảm đều được tác giả soi rọi đèn pha vào đó để miêu tả và lý giải nó một cách thấu đáo.

Câu chuyện mê hoặc và lôi cuốn với một văn phong trong sáng và bay bổng khiến cho cuốn sách đồ sộ 704 trang như có cảm giác ào ào gió thổi, không thể nào dừng lại được.

MAI KHANH