Mấy năm trước, hàng trăm hộ dân ở hai xã Tráng Việt và Văn Khê (huyện Mê Linh – Hà Nội) vẫn ước ao có một con đường nối từ đất liền tới dải bãi bồi nằm trên sông Hồng để thuận tiện sản xuất nông nghiệp. Ước mơ ấy đã trở thành hiện thực khi Dự án xây dựng công trình hệ thống tưới thủy lợi vùng bãi tại hai xã này đã được triển khai. Tuy nhiên, ngay khi giai đoạn I hoàn thành, hai hạng mục ngầm nằm trong Dự án đều gặp sự cố nghiêm trọng.

Chúng tôi có mặt tại hạng mục tuyến ngầm của thôn Văn Quán (Văn Khê) khi sự cố đã xảy ra hơn một tháng. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết: Hồi đầu tháng 7-2009, con đập này vừa đưa vào sử dụng đã gặp sự cố sạt lở. Đoạn sạt dài 20 mét nằm phía phải tuyến. Hiện trường vẫn còn những tấm mái bê tông nứt toác nằm ngổn ngang dưới sông, bên trên là những vết xói sâu vào trong lòng đất từ 10 đến 25cm. Dọc theo con đập và phía trái xuất hiện những vết nứt mới, chiều dài từ 12 đến 15 mét.

Hệ thống ngầm tại xã Tráng Việt bị hư hỏng nặng.

Chị Bùi Thị Lan - một người dân thôn Văn Quán cho biết: “Mấy ngày qua, người dân lại phải dùng thuyền thúng để sang sông sản xuất. Bây giờ, con đập chẳng ai dám đi lại bởi bề mặt có thể sạt lún bất kỳ lúc nào”.

Ông Nguyễn Văn Bích, Phó chủ tịch UBND xã Văn Khê kể lại: “Hồi đầu tháng 7 - 2009, khi các tỉnh miền núi xuất hiện lũ lớn, Thủy điện Hòa Bình mở liền 2 cửa xả lũ cũng là lúc hạng mục tuyến ngầm của thôn Văn Quán lâm nguy. Buổi sáng, người dân vẫn đi lại bình thường nhưng đến giữa trưa, chúng tôi nghe thấy những tiếng động lớn. Vài phút sau, những tấm bê tông lát mái dày 20cm cứ tuồn tuột trôi xuống đáy sông. Đến chiều, cả con đập chìm dưới mặt nước. Cũng từ đấy, mọi hoạt động ngưng trệ”.

Trong khi đó, hạng mục tuyến ngầm của thôn Đông Cao (xã Tráng Việt) đã bị tê liệt hoàn toàn sau cơn “thịnh nộ” của sông Hồng. Đoạn đường dài hơn 400mét đã bị sạt lở 2/3. Hàng trăm chiếc cột mốc nằm chỏng trơ dưới mặt nước, trên mặt đập, nhiều tấm bê tông nứt, vỡ. Ông Nguyễn Mạnh Xuyên, Phó chủ tịch UBND xã Tráng Việt nói: “Ngay sau khi có sự cố xảy ra, UBND xã đã có biển báo cấm người dân, phương tiện lưu thông trên con đập này. Đồng thời, địa phương đã huy động dân quân chở cột mốc chắn ngang đường để tránh người dân tự ý đi lại”.

Theo Phòng Kinh tế huyện Mê Linh, hai hạng mục trên (tại địa bàn hai xã Tráng Việt và Văn Khê) nằm trong Dự án xây dựng hệ thống tưới thủy lợi vùng bãi do UBND tỉnh Vĩnh Phúc phê duyệt (thời điểm đó huyện Mê Linh chưa sáp nhập về Hà Nội-NV). Trong đó, hạng mục tuyến ngầm (giai đoạn 1) của thôn Đông Cao có chiều dài 420 mét với số vốn đầu tư hơn 3 tỉ đồng do UBND xã Tráng Việt làm chủ đầu tư; hệ thống tuyến ngầm thôn Văn Quán (giai đoạn 1) chiều dài hơn 300 mét , vốn đầu tư 2,1 tỉ đồng do UBND xã Văn Khê làm chủ đầu tư. Cả hai công trình này đều do đơn vị thiết kế là Công ty TNHH Đầu tư Thành Tuyến và đơn vị thi công là Công ty TNHH Xây dựng Hòa Thành.

Ngay sau khi có sự cố xảy ra, UBND Thành phố Hà Nội đã có công văn số 7122/UBND-NN ngày 24-7-2009 gửi Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, UBND huyện Mê Linh về việc phối hợp kiểm tra sự cố, đề xuất giải pháp xử lý. Tuy nhiên, đã gần 2 tháng kể từ khi sự cố xảy ra, công trình vẫn nằm “án binh bất động”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Đường Văn Quang, Trưởng phòng Kinh tế huyện Mê Linh cho biết: Ngày 3-8-2009, UBND huyện Mê Linh đã có công văn số 2376/ UBND – HC gửi Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội đề nghị có phương án chỉ đạo xử lý sự cố (cả trước mắt cũng như lâu dài) tuyến ngầm hệ thống tưới thủy lợi thuộc hai xã Văn Khê và Tráng Việt. Trên thực tế, nhiều phương án đã được các cơ quan chức năng bàn bạc như mở thoát nước ở vị trí cuối tuyến đập; mở cửa thoát nước ở giữa tuyến đập; dùng giỏ đá hộc bảo vệ chân và mái trên toàn bộ tuyến ngầm... Tuy nhiên, các phương án đưa ra đều có những hạn chế như chi phí lớn, gây khó khăn đi lại cho người dân hay nếu nước sông Hồng lớn có thể gây thiệt hại về tài sản và tính mạng của nhân dân. Cũng vì vậy mà đến nay vẫn chưa có phương án nào được các cấp có thẩm quyền phê duyệt dù đang trong thời điểm nóng về mưa bão. Với hiện trạng như hiện nay thì sau khi mùa mưa bão kết thúc, hai hạng mục này có nguy cơ phải xây dựng lại từ đầu.

Như vậy, nhiều tỉ đồng của Nhà nước sẽ... trôi theo dòng nước sông Hồng.

Bài và ảnh: NGUYỄN HOÀNG DIỆP