Cũng như bao trai bản, chưa đầy 18 tuổi, chàng thanh niên dân tộc Thái, Nguyễn Viết Thanh ở bản Khe Rạn, xã Bồng Khê (Con Cuông, Nghệ An) xung phong lên đường đi đánh giặc. Tháng 3-1968 do sức khỏe yếu, ông được phục viên.

Về địa phương, ông tiếp tục tham gia công tác xã hội. Hợp tác xã Khe Rạn, do ông làm chủ nhiệm một thời tiếng tăm nổi như cồn ở cái huyện miền núi này bởi mô hình sản xuất nông-lâm nghiệp kết hợp chăn nuôi. Tuy nhiên, điều mà cho đến bây giờ nhân dân luôn “tâm phục, khẩu phục” ở ông là tinh thần dám nghĩ, dám làm, tích cực lao động. Năm 1985, khi cơ chế bao cấp và cái nghèo đang ngự trị, cuộc sống của bà con dân tộc Thái nơi đây, ông Thanh đã mạnh dạn mở đất trồng lúa, trồng rừng. Ở thời buổi đó mọi người, mọi nhà chỉ biết bám chặt lấy rừng để sống, nhưng riêng ông, người ta thấy ngày hai buổi mang cuốc, dao rựa vào tận khu vực Chừa Lẹ, Huồi Cố phát cỏ, đào hố trồng mét (luồng). Sau gần một năm kiên trì, ông trồng được 4,5ha mét; Bảo vệ khoanh nuôi 2,5ha rừng tự nhiên... Năm 1993, khi Chính phủ có chủ trương giao đất, khoán rừng, ông nhận thêm 2,6ha tiếp tục trồng mét và tái sinh cây mỡ (vàng tâm) cùng nhiều loại cây lấy gỗ có giá trị khác. Dưới các tán rừng, ông trồng cọ, mây, thực hiện “lấy ngắn nuôi dài”.

Năm tháng lao động cùng với công chăm sóc, bảo vệ, những giọt mồ hôi của ông đã bắt đất, rừng “nhả vàng”, cho sản phẩm. Hằng năm gia đình ông thu nhập từ các sản phẩm của rừng hàng chục triệu đồng. Ở ông Thanh người ta thấy cách bố trí tầng cây trồng rất khoa học. Tầng cao, ông giữ cây tái sinh, chân đồi, trồng mét. Lòng khe, suối, ông ngăn đập, cải tạo thành ruộng lúa và ao nuôi cá. Lúa tốt, cá mau lớn và quan trọng luôn có nguồn nước giữ độ ẩm cho rừng. Hơn 2.000m² ruộng ao, hằng năm cho gia đình ông thu nhập hơn ba tấn lúa và hơn 2 tạ cá. Bên cạnh sản xuất, ông Thanh còn tận dụng đồng cỏ để phát triển chăn nuôi. Điều đáng quý trọng ở ông là tinh thần sẵn sàng giúp đỡ mọi người, nhất là với hội viên Hội Cựu chiến binh và gia đình chính sách, hộ nghèo. Ông sẵn sàng cho họ vay vốn không lấy lãi, sẵn sàng hướng dẫn cách làm ăn. Nhờ sự giúp đỡ của ông nhiều hộ trong thôn, bản đã thoát nghèo.

Từ hai bàn tay trắng, bằng nghị lực, sức lao động và ý chí dẻo dai, người cựu chiến binh dân tộc Thái mở ra một hướng phát triển kinh tế mới ở huyện miền núi Con Cuông. Noi gương ông, nhiều hội viên ở Khe Rạn và toàn huyện thi đua mở đất, lập trại để sản xuất, chăn nuôi và tham gia quản lý bảo vệ rừng.

PHÙNG VĂN MÙI