QĐND Online – Sáng 31-5, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe trình bày và báo cáo thẩm tra Dự án Luật Thuế bảo vệ môi trường, Luật Thanh tra (sửa đổi) và Luật Khoáng sản (sửa đổi)…

Hạn chế sản xuất và tiêu thụ hàng hoá gây ô nhiểm môi trường

Theo tờ trình Dự án Luật Thuế bảo vệ môi trường do Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh trình bày, trong thời gian qua, tăng trưởng kinh tế, quá trình công nghiệp hoá và phát triển đô thị tăng nhanh đã tác động xấu đến môi trường sinh thái. Cụ thể như sự gia tăng phát thải nước thải công nghiệp, nước thải sinh hoạt; gia tăng số lượng chất thải rắn trong sinh hoạt và trong công nghiệp; gia tăng phát thải các chất gây ô nhiễm không khí từ cả quá trình sản xuất công nghiệp và sử dụng các sản phẩm gây ô nhiễm; ô nhiễm ngày càng gia tăng cả trên mặt đất, trong lòng đất, nước và trong không khí. Hiện trạng môi trường tiếp tục xuống cấp nêu trên là những thách thức nghiêm trọng đối với sự phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam trong thời gian tới. Nếu không kịp thời có các giải pháp giảm dần lượng phát thải chất độc hại thì nguy cơ ô nhiễm sẽ ngày càng gia tăng.

Mặt khác, nước ta chưa có một sắc thuế riêng về bảo vệ môi trường để thu vào hàng hoá khi sử dụng gây ô nhiễm môi trường nhằm hạn chế sản xuất và tiêu dùng hàng hóa loại này.

Tổng thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền trình bày tờ trình dự án Luật Thanh tra (sửa đổi). Ảnh : Trí Dũng - TTXVN

Do vậy, Chính phủ dự kiến đưa 5 nhóm hàng hoá vào diện chịu thuế bảo vệ môi trường gồm: Xăng dầu (xăng các loại, nhiêu liệu bay, dầu diesel, dầu hoả, dầu mazut, dầu nhờn, mỡ nhờn); than; môi chất làm lạnh chứa hydro-clo-flo-carbon (dung dịch HCFC); túi nhựa xốp (túi ni lông); thuốc bảo vệ thực vật thuộc nhóm hạn chế sử dụng.

Số lượng hàng hhoá tính thuế được quy định cụ thể đối với từng loại hàng hoá (hàng hoá sản xuất trong nước, nhập khẩu) để phù hợp với đặc thù của sản xuất hàng hoá, tạo thuận lợi và hạn chế việc phát sinh chi phí trong quản lý thu thuế bảo vệ môi trường.

Dự kiến số thu thuế bảo vệ môi trường thu được theo mức thuế tối thiểu khung khoảng 14.300 tỷ đồng/năm, với mức thu tối đa khung khoảng 57.000 tỷ đồng/năm (Năm 2009, số thu phí bảo vệ môi trường và phí xăng dầu khoảng 11.000 tỷ đồng).

Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển qua Báo cáo thẩm tra, đánh giá cao việc Dự thảo luật đã quy định nhiều vấn đề mới, điều chỉnh cơ bản những hoạt động có tác động tới môi trường, quy định vấn đề mới chịu thuế, mức thuế, phương pháp tính thuế… Tuy nhiên, đối chiếu với mục tiêu ban hành luật, còn một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện, cụ thể: về tác động của chính sách đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh; về tính thống nhất, đồng bộ với các quy định của pháp luật; về mục tiêu khai thác nguồn thu ngân sách nhà nước. 

Khắc phục những bất cập, hạn chế của hoạt động thanh tra

Dự thảo Luật Thanh tra (sửa đổi) gồm 5 chương, 65 Điều. Luật quy định: thanh tra là chức năng thiết yếu của cơ quan quản lý Nhà nước, thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa; cơ quan thanh tra Nhà nước có trách nhiệm giúp cơ quan và thủ trưởng cơ quan qủan lý Nhà nước thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng và tiến hành thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ chức cá nhân.

Để phân biệt hoạt động thanh tra hành chính với thanh tra chuyên ngành, Luật Thanh tra sửa đổi làm rõ tính chất, đặc điểm, nội dung, đối tượng, phạm vi  thanh tra của hai loại hình hoạt động này.

Tổng Thanh tra Chính Phủ Trần Văn Truyền nêu rõ: Để khắc phục được những bất cập của Luật Thanh tra hiện hành và đáp ứng yêu cầu của công tác thanh tra hiện nay, đề cao trách nhiệm của cơ quan thah tra, người đứng đầu cơ quan thanh tra, Dự thảo Luật đã bổ sung, làm rõ nhiệm vụ quyền hạn của từng cơ quan thanh tra.

Ngăn ngừa lãng phí, khích lệ sử dụng khoáng sản hiệu quả

Dự thảo Luật Khoáng sản (sửa đổi) có 87 Điều, thể hiện trong 11 chương. Luật được xây dựng trên quan điểm, tài nguyên khoáng sản thuộc sở hữu toàn dân, hầu hết là tài nguyên không tái tạo được, phải được thống nhất quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước, phát triển bền vững kinh tế-xã hội trước mắt và lâu dài. Luật giải quyết cơ bản các vấn đề bức xúc, nổi cộm; bãi bỏ quy định bất cập; bổ sung quy định những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn; những vấn đề đã có đủ cơ sở lý luận và thực tiễn thì phải quy định ngay trong nội dung luật.

Dự thảo được Uỷ ban Kinh tế đánh giá cao về việc đã quy định cụ thể, rõ ràng hơn, tích cực tiếp thu ý kiến của các tổ chức, cán nhân, địa phương…

Tuy nhiên, đến nay, Dự thảo Luật cũng còn một số nội dung chưa nhận được sự nhất trí cao. Vấn đề đầu tiên là về thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động khoáng sản. Một số địa phương đề nghị tiếp tục phân cấp mạnh hơn thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động khoáng sản cho UBND cấp tỉnh, huyện. Vấn để thứ hai là về thẩm quyền quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản. Vấn đề này có ba nhóm ý kiến, gồm: tiếp tục giao trách nhiệm lập, trình phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản như quy định hiện hành; đề nghị tập trung đầu mối lập quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản về Bộ Tài nguyên và Môi trường; đề nghị phân loại quy hoạch khoáng sản. Vấn đề thứ ba là về thẩm quyền cấp giấy phép khai thác, chế biến khoáng sản. Có ý kiến đề nghị chuyển thẩm quyền cấp giấy phép khai thác, chế biến khoáng sản, trừ khoáng sản làm vật liệu xây dựng, khoáng sản làm nguyên liệu sản xuất xi măng từ Bộ Tài nguyên và Môi trường cho Bộ Công thương; lại có ý kiến đề nghị thẩm quyền cấp giấy phép khai thác, chế biến khoáng sản làm vật liệu xây dựng, khoáng sản làm vật liệu sản xuất xi măng từ Bộ Tài nguyên và Môi trường về Bộ Xây dựng. Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ cấp giấy phép thăm dò khoáng sản.

Buổi chiều ngày 31-5, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật thuế bảo vệ môi trường.

Xuân Dũng