Ngã ba Đông Dương-Tam giác thịnh vượng

(Ghi chép của phóng viên Báo Quân đội nhân dân gửi từ Viêng Chăn)

Thủ tướng ba nước Cam-pu-chia - Lào - Việt Nam

Tại Viêng Chăn thanh bình và rực nắng vừa diễn ra một sự kiện quan trọng liên quan tới cả 3 nước nằm trên bán đảo Đông Dương. Đó là Hội nghị thủ tướng ba nước Việt Nam, Lào và Cam-pu-chia về Tam giác phát triển Cam-pu-chia - Lào - Việt Nam lần thứ năm. Thành công của hội nghị không nằm ngoài dự kiến của các bên tham gia bởi tất cả có chung nhận thức cần tiếp tục đưa quan hệ và hợp tác giữa ba nước lên một tầm cao mới trên cơ sở các mối quan hệ hữu nghị anh em truyền thống, hợp tác toàn diện, hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, vì lợi ích phát triển và tiến bộ của mỗi nước, vì hòa bình, ổn định, hợp tác, hữu nghị và phát triển trong khu vực; bởi có sự thống nhất về sự cần thiết phải đẩy nhanh phát triển kinh tế của Khu vực tam giác phát triển nhằm giảm đói nghèo và thu hẹp sự khác biệt về kinh tế-xã hội của khu vực.

Tiếp nối thành công của bốn hội nghị trước và những thành tựu trong quá trình xây dựng Tam giác phát triển Cam-pu-chia - Lào - Việt Nam (CLV) trong thời gian qua, những thỏa thuận được khẳng định tại hội nghị lần này sẽ tạo ra xung lực và cơ hội mới để biến Tam giác CLV thành vùng phát triển thịnh vượng về mọi mặt, trở thành hình mẫu cho sự hợp tác giữa ba nước.

Tam giác CLV, được hình thành năm 1999 theo sáng kiến của Thủ tướng Cam-pu-chia Hun Xen và được Chính phủ ba nước đồng ý, nằm tại khu vực ngã ba biên giới Việt Nam, Lào và Cam-pu-chia, gồm 4 tỉnh Tây Nguyên của Việt Nam (Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông), 3 tỉnh miền Đông của Cam-pu-chia (Rạt-ta-na-ki-ni, Stung Streng, Môn-đun-ki-ri) và 3 tỉnh Nam Lào (A-ta-pư, Xa-la-văn, Xê-công). Đây là vùng có ý nghĩa chiến lược kết nối ba nước với nhau nhưng lại bao gồm những tỉnh phải đối mặt với nhiều khó khăn nhất của cả ba nước trong phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Xây dựng Tam giác CLV nhằm phát huy tiềm năng và thế mạnh của mỗi nước, nhất là trong các lĩnh vực nông-lâm nghiệp, thương mại, giao thông vận tải, điện lực, giáo dục-đào tạo, bưu chính-viễn thông, môi trường, y tế, phòng, chống ma túy và tội phạm… Cả ba bên đều xác định Tam giác này là khu vực hết sức quan trọng nên cần phối hợp để phát triển, nhất là về cơ sở hạ tầng, giao thông.

Trước đây, các bên đã thống nhất xúc tiến hàng loạt dự án hợp tác và đã thông qua Quy hoạch tổng thể, thành lập ủy ban điều phối chung, xây dựng và thực hiện các quy chế ưu đãi đặc biệt trong khu vực Tam giác phát triển. Ngoài khả năng vốn tự có, các bên cũng nhất trí tranh thủ sự hỗ trợ vốn và đầu tư từ bên ngoài cho tiến trình xây dựng Tam giác CLV, trước hết là tranh thủ sự trợ giúp của Nhật Bản. Đến nay, tiến trình xây dựng Tam giác đã đạt được một số thành quả đáng được ghi nhận: Cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội trong khu vực Tam giác đã được cải thiện đáng kể; tốc độ tăng trưởng cao hơn và dịch chuyển cơ cấu kinh tế nhanh hơn so với mục tiêu đề ra trong Quy hoạch tổng thể, tỷ lệ đói nghèo đã giảm nhanh, đời sống của nhân dân trong khu vực đang dần được nâng cao và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển so với các vùng khác trong cả ba nước. Nhiều mục tiêu của các ngành và các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh đến năm 2010 đã đạt được trong những năm gần đây, chẳng hạn sản xuất lương thực, cây công nghiệp... Điều đặc biệt được ghi nhận là an ninh trật tự trong khu vực được giữ vững, công tác quốc phòng, biên giới ngày càng được củng cố tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, ba bên cũng nhận rõ rằng, các công trình hợp tác về phát triển kết cấu hạ tầng còn chậm so với kế hoạch đề ra, chưa xây dựng được cơ chế, chính sách ưu đãi đặc biệt cho khu vực này; hợp tác đầu tư thương mại còn gặp nhiều bất cập, cơ sở hạ tầng còn yếu và thiếu, đặc biệt là thiếu vốn đầu tư…

Trên cơ sở những đánh giá đó, tại hội nghị lần này, ba Thủ tướng đã bàn thảo các biện pháp nhằm tăng cường tình đoàn kết, hợp tác, gắn bó giữa ba nước, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm an ninh, chính trị của mỗi nước; thiết lập cơ chế ưu đãi đặc biệt cho khu vực Tam giác; làm rõ kế hoạch tổng thểë phát triển kinh tế, xã hội của Tam giác được thông qua tại Hội nghị lần thứ tư (tại Đà Lạt); đề ra phương hướng triển khai nội dung nêu trong Tuyên bố Viêng Chăn về việc xây dựng Tam giác CLV, tăng cường hợp tác với Nhật Bản; tạo thế mạnh cho mỗi nước và thế mạnh chung của ba nước trong tiến trình hội nhập khu vực và quốc tế.

Rõ ràng, để đạt được các mục tiêu đề ra trong xây dựng Tam giác và thu hút được vốn đầu tư của các doanh nghiệp trong và ngoài 3 nước, cần có một quy chế đặc biệt ưu đãi cho khu vực. Vì vậy, ba Thủ tướng đã cùng thống nhất các bộ trưởng và các cơ quan liên quan thực hiện hiệu quả bản Ghi nhớ về Xây dựng Chính sách ưu đãi đặc biệt cho Khu vực vừa được Ủy ban điều phối chung ký kết ngay tại hội nghị; thống nhất rà soát lại và điều chỉnh quy hoạch phát triển tổng thể Tam giác. Xác định phát triển hạ tầng là điều kiện cho phát triển tiếp theo, các bên đã cam kết ưu tiên đầu tư của Nhà nước cho phát triển cơ sở hạ tầng ở khu vực Tam giác nhằm kết nối 10 tỉnh của ba nước tạo thuận lợi cho vận chuyển người, hàng hóa và phương tiện qua biên giới. Đồng thời, các bên khuyến khích phát triển các khu kinh tế mở dọc theo biên giới, đẩy mạnh hợp tác xúc tiến thương mại, phát triển du lịch sinh thái, mở thêm cửa khẩu… trên cơ sở bảo đảm phát triển bền vững, giữ gìn môi trường, khai thác tài nguyên hợp lý và có hiệu quả.

Tuyên bố Viêng Chăn về phát triển sâu rộng tam giác phát triển, vừa được ba Thủ tướng ký kết, làm sâu sắc thêm hợp tác trong xây dựng Tam giác CLV, nhấn mạnh ưu tiên hợp tác kinh tế theo sáng kiến của Lào. Tại cuộc họp báo của ba Thủ tướng diễn ra ngay sau hội nghị, Thủ tướng Lào Bua-xỏn Búp-phả-văn đã nói rằng cả Lào và Cam-pu-chia cảm ơn sự giúp đỡ của Việt Nam trong mọi lĩnh vực, trong đó có chương trình xây dựng Tam giác CLV và mong Việt Nam tiếp tục duy trì sự giúp đỡ ấy.