Một sự kiện quan trọng hy vọng sẽ tạo dấu mốc mới trong quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản: Nhận lời mời của Thủ tướng Nhật Bản Ta-rô A-xô, hôm nay, Tổng bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Nông Đức Mạnh lên đường đi Tô-ki-ô, tiến hành chuyến thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 19 đến 22-4-2009. Đây là chuyến thăm thứ hai của Tổng bí thư Nông Đức Mạnh kể từ năm 2002 và là chuyến thăm thứ ba của nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng ta tới Nhật Bản trong 14 năm qua. Tổng bí thư Nông Đức Mạnh đi thăm Nhật Bản lần này nhằm tiếp tục tăng cường đối thoại cấp cao Việt Nam - Nhật Bản, củng cố sự hiểu biết lẫn nhau và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước; đưa quan hệ Việt Nam - Nhật Bản lên tầm cao mới, ổn định và bền vững; đẩy mạnh giao lưu, hợp tác trên các lĩnh vực, trước hết là kinh tế, thương mại, đầu tư và viện trợ phát triển chính thức (ODA); thúc đẩy thực hiện có kết quả “Chương trình hợp tác hướng tới quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Nhật Bản” và các thỏa thuận đã được hai bên ký kết; tham khảo kinh nghiệm, tranh thủ sự ủng hộ và hỗ trợ của Nhật Bản đối với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ta; tăng cường quan hệ giữa Đảng ta với đảng cầm quyền và các chính đảng lớn của Nhật Bản; khẳng định vị trí và vai trò lãnh đạo của Đảng ta, góp phần nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam.
Là quốc đảo nằm ở khu vực Đông Bắc Á với diện tích 377.834km vuông và dân số hơn 128 triệu người, Nhật Bản ngày nay đang là một quốc gia phát triển toàn diện. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản tập trung vào phát triển kinh tế và hoàn thành công cuộc công nghiệp hóa vào cuối thập niên 60 của thế kỷ 20, vươn lên thành một cường quốc về kinh tế với nền khoa học-công nghệ hiện đại.
Việt Nam và Nhật Bản chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21-9-1973, nhưng các mối quan hệ về kinh tế, chính trị, văn hóa… giữa hai nước chỉ bắt đầu được mở rộng mạnh mẽ từ năm 1992. Nhật Bản ủng hộ đường lối đổi mới, mở cửa của Việt Nam, hỗ trợ Việt Nam hội nhập vào khu vực và thế giới. Hai bên ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn quốc tế quan trọng. Các chính đảng ở Nhật Bản đều đánh giá cao vai trò, vị trí quốc tế của Việt Nam và ủng hộ việc tăng cường quan hệ với Việt Nam. Quan hệ giữa hai nước đang phát triển tích cực dựa trên cơ sở quyết tâm của lãnh đạo hai nước và lợi ích của hai dân tộc. Trong 15 năm qua, lãnh đạo các cấp của hai nước thường xuyên tiến hành các chuyến thăm lẫn nhau hoặc gặp gỡ trao đổi bên lề các diễn đàn, hội nghị quốc tế nhằm tăng cường hiểu biết, thúc đẩy quan hệ hợp tác. Hai bên đã tạo dựng được cơ chế đối thoại ở nhiều cấp. Ngoài đối thoại về chính trị, hai bên còn xây dựng cơ chế đối thoại về kinh tế, quốc phòng-an ninh; lập Ủy ban hợp tác Việt – Nhật do hai Bộ trưởng Ngoại giao làm đồng chủ tịch. Tháng 10-2002, trong chuyến thăm Nhật Bản của Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, hai bên đã thống nhất thúc đẩy quan hệ thân thiện và hợp tác theo tinh thần “Ổn định lâu dài và tin cậy lẫn nhau”. Tiếp đó, nhân chuyến thăm Việt Nam của Ngoại trưởng Nhật Bản, hai bên đã ra Tuyên bố chung “Vươn tầm cao mới của quan hệ đối tác bền vững”. Chuyến thăm Nhật Bản của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tháng 10-2006 đã mở ra khuôn khổ mới cho quan hệ Việt – Nhật: “Hướng tới đối tác chiến lược vì hòa bình và phồn vinh ở châu Á”. Năm 2007, nhân chuyến thăm đầu tiên của người đứng đầu Nhà nước ta tới Nhật Bản, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Thủ tướng Phư-cư-đa đã ký Tuyên bố chung “Làm sâu sắc hơn quan hệ Việt Nam – Nhật Bản” và “Chương trình hợp tác hướng tới quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Nhật Bản”.
Cùng với Hiệp định đối tác toàn diện Nhật Bản – ASEAN, việc hai bên ký kết Hiệp định đối tác kinh tế song phương Việt-Nhật (2008) đã tạo ra khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho phát triển quan hệ kinh tế, thương mại giữa hai nước. Nhật Bản đang là một trong những đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam. Từ năm 1999, hai bên dành cho nhau thuế suất tối huệ quốc. Năm 2006, chính phủ hai nước đặt ra mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 15 tỉ USD vào năm 2010, nhưng đến cuối năm 2008, hai bên thực hiện vượt mục tiêu này. Nhật Bản hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba của Việt Nam. Đến cuối năm 2008, Nhật Bản đã đầu tư trực tiếp vào Việt Nam hơn 17 tỉ USD với 1.046 dự án, đứng thứ ba trong danh sách các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư trực tiếp vào Việt Nam. Nhật Bản cũng là nước cung cấp nhiều vốn ODA nhất cho Việt Nam với gần 14 tỉ USD kể từ năm 1992 đến nay, trong đó có 1,5 tỉ USD không hoàn lại. Cùng với việc đẩy mạnh quan hệ kinh tế, hai bên còn tích cực triển khai các hoạt động hợp tác rộng rãi trong các lĩnh vực văn hóa, y tế, phát triển nguồn nhân lực, nông nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, bảo vệ môi trường, du lịch, giao lưu thanh niên… Riêng trong lĩnh vực giáo dục-đào tạo, Nhật Bản dự định sẽ giúp Việt Nam đào tạo 1.000 tiến sĩ đến năm 2020 và tiếp tục tặng học bổng cho sinh viên Việt Nam…
Những thành quả tốt đẹp do mối quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt Việt Nam-Nhật Bản tạo ra trong thời gian qua là nền tảng vững chắc để hai bên có thể đẩy cao hơn nữa tầm và hiệu quả của mối quan hệ ấy. Trên cơ sở đó, chúng ta tin tưởng rằng, chuyến thăm của Tổng bí thư Nông Đức Mạnh tới Nhật Bản lần này không chỉ thúc đẩy việc thực hiện các thỏa thuận đã ký kết mà còn tạo ra phương hướng hợp tác mới vì lợi ích của hai dân tộc, vì hòa bình và phát triển.