Tập huấn về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ngày càng tăng, nhưng điều đáng lo ngại hơn là sự thiếu ý thức và hiểu biết của nông dân khi sử dụng. Dọc theo những cánh đồng của các tỉnh: Hậu Giang, An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Kiên Giang… chúng ta dễ dàng tìm thấy trên bờ, dưới ruộng và các con mương nhỏ chai lọ thuốc bảo vệ thực vật đã qua sử dụng.

Ông Nguyễn Văn Mẫn, một lão nông ở huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ nhận xét:

- Tôi thấy nhiều năm trước người dân địa phương ít sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thì sâu bệnh cũng ít. Nhưng giờ đây càng sử dụng thì sâu bệnh càng nhiều. Và sâu bệnh tăng thì người ta lại càng phải sử dụng thuốc, như một “thói quen”. Điều đáng lưu ý là người dân sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật rất tùy tiện. Phun thuốc xong họ bỏ ngay vỏ đựng trên bờ kênh, không thu gom. Khi nước lên, chai lọ, bịch ni lông, túi thuốc nổi lềnh bềnh trên kênh rạch.

Gia đình ông Mẫn có hơn một héc-ta ruộng lúa. Năm nào các loại sâu bệnh như rầy nâu, bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá, bệnh lúa von, đạo ôn, ốc bươu vàng... cũng xuất hiện nên gia đình ông phải sử dụng hơn 10kg thuốc bảo vệ thực vật để diệt trừ sâu bệnh. Đáng lưu ý là nhiều người dân thiếu ý thức, coi bao bì, vỏ chai đựng thuốc là một loại rác thải thông thường, vứt bỏ bừa bãi xuống kênh rạch, bờ sông, bờ ruộng... mà không hề nghĩ đến hậu quả độc hại của nó đối với môi trường. Có một thực trạng khác là ở nhiều địa phương còn tồn đọng số lượng lớn thuốc bảo vệ thực vật quá hạn sử dụng hoặc thuốc cấm sử dụng nhưng chỉ được bảo quản sơ sài trong các nhà kho hoặc xử lý tạm thời. Việc tiêu hủy lượng thuốc bảo vệ thực vật nói trên không dễ vì thiếu công nghệ và kinh phí xử lý tiêu hủy, phải tốn hàng tỷ đồng. Bên cạnh đó, cho đến thời điểm này, nhiều vấn đề liên quan đến ô nhiễm môi trường từ sản xuất nông nghiệp vẫn chưa được các địa phương quan tâm đúng mức.

Thuốc bảo vệ thực vật không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp nhưng tác hại của nó rất lớn nếu sử dụng không đúng quy cách. Trong 9 tháng đầu năm 2008, Chi cục Bảo vệ thực vật thành phố Cần Thơ kết hợp với Thanh tra Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiểm tra 65 cơ sở kinh doanh thì phát hiện 35 cơ sở vi phạm các qui định như: Bán thuốc quá hạn sử dụng, không có giấy phép kinh doanh, không có giấy chứng nhận bảo vệ môi trường, không có chứng chỉ hành nghề kinh doanh... Tại tỉnh Bạc Liêu, qua thanh tra, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh phát hiện hàng chục trường hợp vi phạm. Hiện các tỉnh khác ở đồng bằng sông Cửu Long cũng đang phải đối mặt với tình trạng các cơ sở cố tình vi phạm các qui định trong kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Sơn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật thành phố Cần Thơ, cho biết:

- Để hạn chế ô nhiễm môi trường ở nông thôn, một trong những biện pháp quan trọng là tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm những cơ sở kinh doanh sai qui định, buôn bán thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng, có độc tính cao.

Trao đổi với chúng tôi về giải pháp hạn chế ô nhiễm môi trường từ thuốc bảo vệ thực vật, một số nhà khoa học thuộc Khoa Nông nghiệp và Sinh học Ứng dụng (Trường đại học Cần Thơ) cho rằng: Ngành nông nghiệp cần chỉ đạo chặt chẽ và hướng dẫn nông dân sử dụng an toàn thuốc bảo vệ thực vật, sớm khắc phục tình trạng buông lỏng, thiếu kiểm soát việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Cần gắn trách nhiệm của chính quyền xã với việc bảo đảm an toàn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, vì cấp xã có đủ điều kiện để kiểm soát và là nơi gần gũi và gắn bó với nông dân… Những giải pháp được thực hiện đồng bộ mới có thể hạn chế được ô nhiêm nguồn nước do thuốc bảo vệ thực vật.

Bài và ảnh: Nguyễn Bá