Tỉnh Nam Định có 91km đê biển bảo vệ trực tiếp cho 19 xã ven biển thuộc các huyện Nghĩa Hưng, Giao Thủy, Hải Hậu với dân số hơn 200.000 người. Tuy nhiên chỉ với 18,4km đê được kiên cố hóa có thể chịu được bão cấp 10, tần suất triều cường 5% còn lại là hơn 71km đê đắp bằng đất pha cát, thì người dân vùng biển Nam Định lại lo thắt lòng khi mùa bão về.

Cán bộ, chiến sĩ QK 3 khắc phục hậu quả cơn bão số 7 ở Hải Thịnh, Hải Hậu, Nam Định (ảnh Xuân Gụ)

Với đặc thù chịu tác động nghiêm trọng của hiện tượng biển lấn, bãi thoái nên hệ thống đê biển của Nam Định cũng chịu tác động không nhỏ đến độ an toàn và khả năng chịu đựng của đê khi có bão xảy ra. Thống kê của Chi Cục Quản lý đê điều và phòng, chống lụt bão (QLĐĐ&PCLB) Nam Định cho thấy, có hơn 50km đê đi qua khu vực nền cát, đất đắp đê là cát và cát pha, trong đó 41km đê trực diện với biển, phía trong đồng là thùng đào, thường xuyên chịu sự tác động, gây hại của sóng do triều cường, gió mạnh, áp thấp nhiệt đới và bão. Do đắp bằng đất cát nên dù liên tục sửa chữa nhưng cứ mưa lớn xuống là trên thân đê, mặt đê chưa được bê tông hóa lại xuất hiện những vết nứt, sạt lở, thậm chí nứt toang hoác. Anh Trần Minh Hùng - Đội quản lý đê huyện Hải Hậu-cho biết, những đoạn đê trọng điểm trên địa bàn huyện như Hải Triều, Táo Khoai, Cồng Tròn, Hải Thịnh 3... thường xuyên được kiểm tra, cứ sạt lở là đắp đất ngay lập tức. Tuy nhiên, do là đất cát pha nên việc sửa chữa như “dã tràng xe cát” bởi cứ mưa là lại xuất hiện những điểm cần gia cố trên thân đê trong khi nếu là đất thịt thì cỏ sẽ mọc giữ đất cho thân đê tốt hơn. Trong khi đó, 18,4km đê biển được kiên cố hóa cũng chỉ ưu tiên cho những đoạn, điểm đê xung yếu mà chưa thể khép kín toàn tuyến nên tác dụng chống chọi của toàn tuyến đê bị hạn chế.

Bên cạnh những chỗ sạt lở, nhiều đoạn đê còn bị người dân bạt xẻ mái đê làm lối đi lại. Ngay những đoạn đê mới kiên cố bê tông hóa xong như Hải Thịnh, Táo Khoai cũng bị người dân làng chài làm lán, để bè mảng trên mái kè. Tình hình các tuyến đê biển ở Giao Thủy, Nghĩa Hưng cũng tương tự như vậy. Theo thống kê của Chi cục, đến cuối năm 2007 có 175 vụ vi phạm pháp lệnh đê điều, trong đó chỉ mới ngăn chặn và giải tỏa 9 vụ, tồn đọng 166 vụ, phổ biến nhất là tập kết vật liệu trên bãi sông, khai thác đất cát trong phạm vi bảo vệ đê, bạt xẻ mái đê làm lối đi lại…

Trước tình trạng đê biển như vậy nhưng việc kiên cố hóa, nâng cấp các đoạn đê còn lại ở Nam Định lại vấp phải khó khăn muôn thuở, đó là kinh phí thiếu. Chi cục trưởng Chi cục QLĐĐ&PCLB Nam Định Đỗ Văn Khánh cho biết: “Sau cơn bão số 7 (năm 2005), Thủ tướng Chính phủ đã quyết định phê duyệt chương trình nâng cấp đê biển Nam Định đến năm 2010 với tổng số vốn 1.800 tỷ đồng nhưng hai năm qua, trên mới cấp 400 tỷ đồng. Sắp tới, tỉnh đang hoàn thiện thủ tục để triển khai đầu tư xây dựng, nâng cấp 10km đê nữa của hai huyện Giao Thủy và Hải Hậu với kinh phí khoảng 250 tỷ đồng từ nguồn vốn vay của Ngân hàng Phát triển châu Á. Tuy vậy vẫn còn hơn 60km đê biển cần được sửa chữa, nhưng vì chưa có kinh phí nên không biết lúc nào mới xây được”. Ngay cả kế hoạch làm 155 mỏ kè chắn sóng ở những đoạn đê trực diện với biển để tạo lắng đọng đất cát, bồi đắp bãi cũng đang dang dở do kinh phí hạn hẹp.

Trong cuộc giao ban trực tuyến chuẩn bị cho công tác phòng, chống lụt bão năm 2008, ngày 17-5, Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định Trần Minh Oanh đã đề xuất cần phải cải tiến thủ tục đấu thầu để đẩy nhanh tiến độ kiên cố hóa vùng đê biển Nam Định. Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát thừa nhận, mặc dù ngân sách nhà nước đã đầu tư để nâng cấp, kiên cố hóa hệ thống đê biển từ Quảng Ninh đến Quảng Nam nhưng nguồn kinh phí hạn hẹp nên nhiều nơi vẫn chưa hoàn thành được việc kiên cố hóa hệ thống đê biển đủ sức chống chọi với bão lớn. Về lâu dài, Chính phủ sẽ tiếp tục đầu tư cho dự án này song trước măt các địa phương cần triển khai mọi biện pháp để có thể gia cố, bảo vệ hệ thống đê. Đồng thời, phải chuẩn bị cả phương án di dời dân ra khỏi các vùng bên trong đê khi có bão lớn.

Vì vậy, trong mùa lụt bão năm 2008, hoạt động phòng, chống lụt bão của Nam Định vừa phải lên kế hoạch để giữ đê, đồng thời cũng phải chuẩn bị cả phương án di dời, sơ tán cả trăm ngàn dân sống ven biển trong tình huống khẩn cấp.

Tuấn Nghĩa