QĐND Online - Ông Vũ Văn Diện- Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng cho biết, từ ngày 15-11-2008, mũ bảo hiểm (MBH) cho người đi môtô, xe máy sản xuất trong nước, nhập khẩu chỉ được lưu thông trên thị trường sau khi đã được chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy. Tất cả những kiểu MBH thời trang không phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ không được sản xuất và lưu hành.

Muôn mặt mũ bảo hiểm

Trong những ngày hè oi nóng, nhiều người khi ra đường phải đội trên đầu chiếc MBH truyền thống, vừa to, nặng đã trở thành nỗi phiền phức. Chính vì vậy, nhiều bạn trẻ Hà Nội đã “nhạy bén” chọn cho mình chiếc MBH thời trang gọn nhẹ, hay điều chỉnh mũ bảo hiểm của mình cho hợp với thời tiết hơn. Không đắt như những chiếc MBH truyền thống, MBH thời trang giá mềm hơn rất nhiều, được bày bán ở hầu hết các tuyến phố, lại còn rất phong phú về chủng loại. Nào là mũ lưỡi trai, mũ vành rộng, mũ in hoa, mũ bọc vải, thôi thì đủ không thiếu thứ gì. Bạn chỉ cần bỏ ra từ 80.000 đến 120.000 là đã sở hữu một chiếc mũ theo đúng gu của mình.

Thời trang, sành điệu là vậy nhưng chất lượng thì không ai dám đảm bảo. Cũng được các cơ sở gắn cho cái mác có chữ CS (dấu công bố hợp chuẩn) nhưng chỉ bằng mắt thường ai cũng có thể thấy loại mũ này không đủ tiêu chuẩn. Rất nhiều loại chỉ có lớp nhựa bên ngoài và quai đeo, không có lớp xốp hay còn gọi là lớp đệm hấp thụ xung động, có thể dùng hai tay ép là vỡ ngay. Khi chọn mua loại MBH này, người mua đều biết nó không đủ tiêu chuẩn, không đủ độ an toàn để bảo vệ tính mạng và sức khỏe khi đi xe, nhưng họ vẫn dùng với một lý do rất đơn giản là nhẹ, thời trang, lại đối phó đuợc với công an.

Mới đây, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đã có cuộc kiểm tra trên diện rộng, được biết hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại MBH thời trang như mũ vành cứng, nón lót vải thời trang khổ rộng che khuất tầm nhìn và hầu hết không đảm bảo an toàn cho người đi xe máy. Nếu xảy ra tai nạn thì chắc chắn người sử dụng mũ sẽ không có chức năng bảo vệ, chưa kể đến các hậu quả khác như các cạnh sắc nhọn khi bị vỡ đâm vào đầu...

Một cửa hàng bán mũ bảo hiểm trên phố Huế

Theo ông Vũ Văn Diện, ở các nước trên thế giới, MBH đều có dạng hình cầu (bo tròn). Ở Việt Nam cũng vậy; từ đầu năm 2008 trở về trước, MBH nhập khẩu, sản xuất và lưu thông trên thị trường cũng đều có dạng hình cầu và không gắn thêm bất cứ một thứ gì trên mũ. Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay, bên cạnh MBH với hình dạng truyền thống còn xuất hiện một số loại mũ có kiểu dáng khác lạ, một số mũ không phải là MBH gây nhầm lẫn. Các loại mũ này, đặc biệt loại có vành cứng liền khối với vỏ mũ, ở các nước không sử dụng, do đó không có tiêu chuẩn, quy chuẩn và tài liệu quy định các yêu cầu kỹ thuật cũng như phương pháp thử đối với bộ phận này.

Để không mua phải hàng kém chất luợng, theo ông Diện, người tiêu dùng nên căn cứ vào những tiêu chí sau. Đối với tiêu chuẩn kỹ thuật, bất kỳ một mặt hàng MBH nào, đều phải có nhãn ghi xuất xứ nơi sản xuất. Mặt hàng bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật phải có chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật, nghĩa là có chữ CR hoặc có chữ công bố phù hợp với tiêu chuẩn là CS.

Ngoài các tiêu chuẩn được quy định như trên, quy định quy chuẩn MBH cũng nêu rõ các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, phân phối, bán lẻ phải có cấu tạo cơ bản theo 3 kiểu dáng: mũ che nửa đầu; che cả đầu và tai; che cả đầu, tai và hàm. Mũ phải có 3 bộ phận: vỏ mũ, lớp đệm hấp thụ xung động bên trong vỏ mũ, quai đeo. Các loại MBH sản xuất phải có chu vi vòng đầu 500 - 520mm, khối lượng từ 0,8kg đến 1,5kg. Vật liệu làm quai đeo, khoá MBH và lớp đệm lót không được gây thương tổn đến da và tóc người đội mũ.

Cần những công cụ pháp lý đủ mạnh

Nhưng cũng phải nói thêm rằng, chất lượng MBH vẫn khó kiểm soát. Đây là nhận định từ phía Cục Quản lý thị trường (QLTT) khi nói về tình hình khó khăn trong hoạt động kiểm tra, kiểm soát chất lượng mũ bảo hiểm (MBH) đang lưu hành trên thị trường hiện nay. Một trong những "chiêu thức" đưa MBH giả, kém chất lượng... vào thị trường tiêu dùng đã được lực lượng QLTT phát hiện, là việc doanh nghiệp sử dụng MBH không ghi nhãn, MBH nhái nhãn hiệu không có tem kiểm định chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ, làm hàng khuyến mãi.

Ngày 28/4/2008, Bộ KH&CN đã ban hành quyết định số 04/2008/QD-BKHCN về việc ban hành và thực hiện Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về mũ bảo hiểm, theo đó từ ngày 15-11-2008 mũ bảo hiểm không đạt chuẩn sẽ không được sản xuất và lưu hành.

Theo lãnh đạo Cục QLTT, chỉ tính riêng mặt hàng MBH đang lưu hành trên thị trường, lực lượng QLTT đã thống kê được tới hơn 110 loại mũ mang tên hiệu khác nhau nên lực lượng chức năng không dễ phân biệt đâu là mũ thật, mũ giả, nhái. Hơn nữa, việc xử lý mũ vi phạm cũng gặp rất nhiều khó khăn. Về nguyên tắc xử lý, theo một cán bộ của Phòng nghiệp vụ Chi cục Quản lý thị trường TP. Hà Nội, đối với số MBH ngoại nhập lậu có thể xử phạt chủ kinh doanh và quyết định tịch thu số mũ đó, không cho lưu hành trên thị trường. Đối với MBH do các cơ sở trong nước sản xuất thì việc xử lý số mũ vi phạm đang gặp khó khăn. Theo cán bộ này, các cửa hàng vi phạm thường cho biết có người đến bỏ mối MBH cho họ, còn họ không biết cơ sở sản xuất MBH ở đâu! Trên các mũ này cũng không có địa chỉ sản xuất nên lực lượng quản lý thị trường khó kiểm tra được các cơ sở sản xuất.

Đứng trước những khó khăn đó, Tổng cục TCĐLCL đang đề nghị động tác đầu tiên là siết chặt việc kiểm tra chất lượng MBH trên thị trường và ở cơ sở sản xuất. Trên thị trường nếu không có chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, không rõ xuất xứ coi như đấy là mũ không đạt chất lượng và không được bán, đề nghị lực lượng quản lý thị trường tiến hành kiểm tra và xử lý. Bên cạnh đó, Tổng cục TCĐLCL cũng đã đề xuất với cơ quan công an phối hợp. Để xử lý, phải có những văn bản, cách thức nhận biết giúp công an có thể chứng minh ngay lúc xử phạt đó là những chiếc mũ đó không đạt chuẩn.

Thời gian tới, Bộ Khoa học & Công nghệ đang kết hợp với Hội bảo vệ người tiêu dùng làm một nghiên cứu xã hội để tư vấn cho các nhà sản xuất kiểu dáng MBH như thế nào thì phù hợp với điều kiện khí hậu, thị hiếu của người Việt Nam, mà vẫn đảm bảo chức năng bảo vệ. Trên cơ sở đó đề xuất với nhà sản xuất làm ra một mẫu mũ mới thay vì phải áp dụng các biện pháp hành chính cứng nhắc.

Bài và ảnh: Quang Quỳnh