Thời gian vừa qua, dư luận rất quan tâm việc hai nông dân Trần Quốc Hải và Lê Văn Danh ở xã Suối Dây, huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh tự tìm tòi, nghiên cứu và bỏ ra vài trăm triệu đồng chế tạo chiếc “máy bay" trực thăng. Nhiều người hoan nghênh, khâm phục sự sáng tạo của anh Hải, anh Danh, nhưng cũng có không ít người hoài nghi về hiệu quả của sản phẩm… Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, sáng ngày 4-4-2007, đoàn công tác của Bộ Quốc phòng xuống xã Suối Dây kiểm tra, thẩm định về tính năng kỹ thuật cũng như khả năng họat động của thiết bị bay này.

Cơ sở cơ khí Quốc Hải do anh Trần Quốc Hải làm chủ vốn được khá nhiều người biết đến bởi anh là người ham mê nghiên cứu, đã chế tạo được nhiều máy móc như máy cày, máy xới, máy cắt mía phục vụ sản xuất nông nghiệp… Giờ đây, Trần Quốc Hải lại càng được nhiều người biết đến hơn vì anh và anh Lê Văn Danh đã chế tạo ra được thiết bị bay có hình dáng chiếc trực thăng. Người dân xã Suối Dây, huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh từ vài năm nay đã trở nên quá quen thuộc với cảnh hằng ngày có không ít người hiếu kỳ từ nhiều nơi đến xem chiếc máy bay do hai anh chế tạo. Nhiều nhà khoa học của các cơ quan chức năng của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng, các viện nghiên cứu cũng đã đến tìm hiểu về thiết bị bay này. Là một nông dân ham mê sáng tạo, việc nghiên cứu, chế tạo thiết bị bay của anh Trần Quốc Hải là đáng khuyến khích, nhưng khi được nhìn thấy thiết bị bay, có nhiều nhà khoa học đã góp ý chân tình rằng, anh nên dành thời gian vào việc chế tạo ra những máy móc phục vụ nông nghiệp sẽ có ích hơn…

Chế tạo thiết bị bay đòi hỏi phải tuân theo những quy trình nghiêm ngặt về mặt kỹ thuật để bảo đảm tuyệt đối an toàn trong vận hành. Nhưng ở đây, thiết bị bay được hai anh chế tạo từ xưởng cơ khí của gia đình, khiến nhiều nhà khoa học trong ngành hàng không khẳng định thiết bị bay này sẽ không thể bay được. Lý do, không phải liên quan đến an ninh quốc phòng như nhiều người nghĩ, mà cái chính là nó không đáp ứng được những yêu cầu kỹ thuật rất cao của ngành hàng không. Anh Hải vẫn quyết tâm đeo đuổi khát vọng của mình, quyết tâm chế tạo cho được thiết bị bay với hy vọng nó sẽ… bay. Anh từng nhiều lần gửi đơn đề nghị với các cơ quan chức năng xin được thử nghiệm thiết bị bay nàỵ. Văn phòng Chính phủ đã truyền đạt ý kiến của Thủ tướng Chính phủ: “Giao cho Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, UBND tỉnh Tây Ninh và các cơ quan có liên quan kiểm tra kỹ, nếu có đủ điều kiện thì chỉ đạo Quân chủng Phòng không-Không quân tổ chức thử nghiệm thiết bị bay này. Việc thử nghiệm thiết bị bay phải bảo đảm các điều kiện, cơ sở khoa học cần thiết và phải bảo đảm an toàn”. Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, sáng ngày 4-4, đoàn công tác của Bộ Quốc phòng do Trung tướng Nguyễn Đức Soát, Phó tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam cùng các cán bộ, chuyên gia đầu ngành về thiết bị hàng không của Bộ Khoa học công nghệ, Cục Khoa học công nghệ (Bộ Quốc phòng), Viện Kỹ thuật Phòng không - Không quân, Nhà máy sửa chữa máy bay trực thăng A42 (Quân chủng Phòng không-Không quân)… đã xuống xã Suối Dây kiểm tra, thẩm định về tính năng kỹ thuật cũng như khả năng hoạt động của sản phẩm này.

Thiết bị bay do anh Hải chế tạo có hình dáng chiếc trực thăng, dài 11m, rộng 2,3m và cao 3,3m được gắn động cơ 250 CV. Thiết bị bay được neo chặt bởi 4 sợi dây móc với 4 khối bê tông, mỗi khối nặng hơn 3 tấn được chôn dưới mặt đất. Anh Hải cho biết, anh đã đầu tư hơn 70 triệu đồng cho việc làm bãi thử và đổ 4 khối bê tông neo giữ thiết bị bay. Anh đề nghị đoàn công tác cho được khởi động động cơ thiết bị baỵ. Khi động cơ khởi động, chiếc cánh quạt trên thân và đuôi thiết bị bay quay với vận tốc khá chậm, đứng xa hơn chục mét, sức gió từ cánh quạt thổi ra, theo ghi nhận của mọi người là quá yếu, vận tốc của cánh quạt không thể nâng nổi thiết bị bay cao khỏi mặt đất 1m. Trả lời câu hỏi của các chuyên gia đầu ngành của ngành hàng không, anh Hải tỏ ra khá am hiểu về kỹ thuật hàng không. Nhưng khi được hỏi về những nguyên tắc trong thiết kế và cách tính toán về sức bền vật liệu, vận tốc cánh quạt, công suất động cơ, chủng loại nguyên vật liệu để chế tạo thiết bị bay thì anh Hải đã không thể đưa ra được những lý lẽ thuyết phục. Anh trả lời anh chỉ là một nông dân ham tìm tòi nghiên cứu nhưng tin là thiết bị bay sẽ bay được.

Đại tá-tiến sĩ Nguyễn Mai Phong, Giám đốc nhà máy sửa chữa trực thăng A42 (Quân chủng Phòng không- Không quân) đã quan sát tỉ mỉ từ động cơ, cánh quạt, cho đến từng con ốc gắn trên thiết bị baỵ. Sau khi động cơ khởi động, anh có nhận xét: Về vận tốc của cánh quạt, với tốc độ tối đa 180 vòng/phút, theo lý thuyết, dù bay “treo” cũng không thể nâng nổi trọng lượng của thiết bị bay nặng hơn 600kg cách mặt đất từ 0,5 đến 1m. Về chất liệu chế tạo, trục chuyển động cánh quạt phải sử dụng những chất liệu đặc biệt để bảo đảm chịu đựng được ma sát cực lớn của trục quay. Cánh quạt phải được sản xuất nguyên tấm bằng hợp kim để có thể chịu được lực nâng, lực võng, sức rung khi máy bay cất cánh và triệt tiêu moment để thiết bị bay không quay tròn, bảo đảm an toàn là một việc làm đòi hỏi kỹ thuật rất cao. Những con ốc bằng vật liệu đặc biệt cũng phải được kiểm tra kỹ lưỡng. Việc thiết bị bay do anh Hải chế tạo ở xưởng cơ khí gia đình chắc chắn không thể đáp ứng được những đòi hỏi khắt khe về kỹ thuật, vì vậy việc bay thử thiết bị bay dù bay “treo” là rất khó thực hiện và không bảo đảm an toàn.

Thượng tá, thạc sĩ Hoàng Hòa Bình, chuyên viên Viện Kỹ thuật Phòng không-Không quân nhận xét: Thiết bị bay do anh Trần Quốc Hải sản xuất chỉ là dạng mô phỏng sơ khai của máy bay trực thăng. Để bay được, dù là bay “treo” cũng còn phải hoàn thiện rất nhiều chi tiết, từ thiết kế, kiểm tra sức bền nguyên liệu sản xuất, đến việc thử và kiểm tra sức nâng của động cơ, hệ thống thông tin liên lạc. Theo anh Bình, để cho thiết bị này bay được cần phải có sự tính toán dựa trên cơ sở khoa học chứ không thể dựa vào cảm tính để đánh giá là thiết bị có thể bay được như nhiều người thường nghĩ.

Đại tá Đỗ Văn Thân, Phó đoàn trưởng đoàn B70, người có hơn 30 năm lái máy bay trực thăng, đã ngồi vào buồng lái, thử chân ga, ghế ngồi, kiểm tra đồng hồ động cơ… và nhận xét: "Chân ga, trục chuyển động động cơ còn nặng, là người lái trực thăng lâu năm, tôi thấy thiết bị bay này được chế tạo còn rất sơ sài. Bản thiết kế kỹ thuật không có, chủ yếu ở dạng tự chế nên khi thử nghiệm sẽ không bảo đảm an toàn…".

Không thể phủ nhận niềm đam mê của anh Trần Quốc Hải và Lê Văn Danh trong việc say mê nghiên cứu, tìm tòi, chế tạo ra thiết bị bay này. Ngoài việc tốn công sức, thời gian, hai anh còn phải tốn khá nhiều tiền bạc cho việc chế tạo thiết bị bay. Nhưng các thành viên trong đoàn công tác đều nhất trí khẳng định, thiết bị bay này không thể bay được, dù là bay “treo”.

Sau khi đi kiểm tra thực tế, Trung tướng Nguyễn Đức Soát, trưởng đoàn công tác của Bộ Quốc phòng đã kết luận việc nghiên cứu, chế tạo thiết bị bay của hai công dân Trần Quốc Hải và Lê Văn Danh chỉ mới đạt ở mức mô hình thử nghiệm. Khả năng chế tạo thành công thiết bị bay để có thể đưa vào phục vụ dân sinh và quốc phòng là chưa có yếu tố khả thị. Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng đã giao cho Nhà máy sửa chữa máy bay trực thăng A42 tiếp tục theo dõi, đưa cán bộ kỹ thuật cùng thiết bị đến kiểm tra độ an toàn, từ khâu thiết kế đến các thông số kỹ thuật của thiết bị bay và có kết luận báo cáo trong vòng 10 ngày.. Bộ Quốc phòng cũng giao cho đoàn B70 cử những phi công có nhiều kinh nghiệm bay trực thăng xuống giúp bay thử nghiệm khi có kết luận đánh giá thiết bị bay này đủ các điều kiện bảo đảm an toàn.

Việc thiết bị bay do anh Trần Quốc Hải và Lê Văn Danh chế tạo sẽ được các cơ quan chức năng trả lời chính thức trong một ngày gần đây. Bộ Quốc phòng cùng các cơ quan chức năng của Bộ Khoa học-Công nghệ đã tạo mọi điều kiện để giúp hai anh có thể thực hiện được ước mơ của mình. Nhưng chế tạo được một chiếc máy bay là việc không đơn giản. Vì vậy, việc thiết bị bay hiện chưa… bay là do yêu cầu của việc bảo đảm an toàn chứ không phải do có sự ngăn cấm của các cơ quan chức năng. Khi hội đủ các yếu tố kỹ thuật bảo đảm an toàn, thiết bị sẽ được phép thử nghiệm.

Bài và ảnh: PHẠM VĂN MẤY