Nông dân huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long, thu hoạch lúa hè thu. Ảnh: TTXVN

Từ đầu năm đến nay, vấn đề tiêu thụ lúa cho nông dân diễn ra theo những cung bậc trái chiều: Đầu năm giá lúa thấp, giữa quý II giá gạo cao ngất ngưởng do cơn sốt ảo trên thị trường..., rồi từng bước hạ nhiệt, lắng dịu. Vào thời điểm này thì tình trạng lúa gạo rớt giá, tồn kho, tiêu thụ chậm đang là nỗi lo của người nông dân khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Làm gì để giúp nông dân tiêu thụ nhanh lúa, gạo? Chính phủ, các bộ, ngành chức năng đã nỗ lực vào cuộc...

Đề nghị nâng giá sàn thu mua lúa lên hơn 5.000 đồng/kg

Tại buổi giao ban trực tuyến sáng 9-8 do Phó thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải chủ trì, lãnh đạo 13 tỉnh, thành phố khu vực đồng bằng sông Cửu Long đều tập trung kiến nghị: Các doanh nghiệp cần đẩy nhanh tiến độ thu mua lúa, gạo cho nông dân, đồng thời nâng mức giá sàn mua lúa lên hơn 5.000 đồng/kg, bảo đảm người trồng lúa có lãi 40% theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ thẳng thắn: “Tôi cho rằng, trong thời gian qua chúng ta thiếu thông tin về thị trường lúa gạo, không kịp thời điều chỉnh hoạt động xuất khẩu dẫn đến tình trạng lúa bị ứ đọng như hiện nay. Về lâu dài, các bộ, ngành liên quan cần có sự phối hợp đồng bộ, kịp thời làm tốt hơn nữa vấn đề này. Tại Cần Thơ, các doanh nghiệp đã thu mua được 40.000 tấn lúa, trong khi trong dân còn khoảng 200.000 tấn. Đề nghị Nhà nước tăng khối lượng tiêu thụ trên thị trường; ngành ngân hàng cho doanh nghiệp vay vốn ngắn hạn từ 4 đến 6 tháng với lãi suất thấp để thu mua lúa gạo cho dân. Đồng thời giãn nợ cho các hộ nông dân chưa bán được lúa gạo”.

Cùng chung quan điểm này, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Võ Trọng Nghĩa nêu ý kiến: Là một tỉnh có sản lượng lúa lớn nhưng Đồng Tháp chỉ có hai doanh nghiệp xuất khẩu, các doanh nghiệp khác không được phép xuất khẩu trực tiếp. Khi hỏi Hiệp hội Lương thực Việt Nam thì được trả lời: “Các anh khác chưa có kinh nghiệm xuất khẩu”. Tôi đề nghị, nên cho phép các doanh nghiệp có đủ điều kiện được tham gia xuất khẩu, đẩy nhanh tiến độ thu mua lúa gạo. Sau hai vụ lúa đông xuân và hè thu được mùa, sản lượng lúa ở Đồng Tháp đạt 670.000 tấn (khoảng 300.000 tấn gạo). Hiện tỉnh còn hơn 100.000 tấn gạo chưa tiêu thụ được, trong khi giá lúa chỉ hơn 4.000 đồng/kg, giảm hơn 1.000 đồng so với hai tháng trước.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tiền Giang kiến nghị: Vụ hè thu tới, khả năng bà con tiếp tục được mùa. Tỉnh còn khoảng 260.000 tấn lúa cần phải tiêu thụ ngay trong tháng 8 và tháng 9 tới, trong khi chỉ tiêu thu mua của các công ty chỉ khoảng 40.000 tấn. Nếu không giải quyết được khâu tiêu thụ, vụ tới sẽ lại tiếp tục tồn đọng, nông dân rất lo. Để kích thích hoạt động xuất khẩu, đề nghị Nhà nước không đánh thuế đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, các ngân hàng nên cho phép doanh nghiệp vay bằng ngoại tệ, vì lãi suất thấp hơn. Chính phủ cũng nên có chính sách riêng về giá lúa, ưu đãi vốn vay cho doanh nghiệp, về công tác thu mua tạm trữ lúa gạo.

Các ngành cùng vào cuộc!

Lãnh đạo Tổng công ty Lương thực miền Nam nêu lên một thực tế: “Thực tế là chúng tôi đã mua một số lượng lớn gạo nhưng chưa xuất khẩu được. Cách đây vài tháng, khi lên cơn “sốt” gạo, nhiều nước đã mua số lượng lớn gạo dự trữ, hiện họ cũng đang tồn kho và đang ép giá chúng ta. Hiện nay, chúng tôi còn khoảng 367.000 tấn gạo, trong đó có hơn 300.000 tấn chưa có hợp đồng xuất khẩu. Chúng tôi đã có kế hoạch mua tiếp nhưng nói thật là rất khó khăn vì thiếu vốn, nếu vay thì phải chịu lãi suất ngân hàng quá cao”.

Lãnh đạo ở 13 tỉnh phía nam và các doanh nghiệp tham gia giao ban trực tuyến tỏ vẻ phấn khích khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính và Bộ Công thương trực tiếp giải đáp những vấn đề vừa nêu.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu nói:

- Tôi biết, hiện nay các doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong xuất khẩu. Trong tháng 7, chúng tôi đã phục vụ đủ vốn cho sản xuất, hiện dư nợ của hệ thống Ngân hàng Nhà nước vẫn còn 13.800 tỉ đồng. Ngay sau khi nhận được ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh thu mua lúa gạo cho nông dân, chúng tôi đã chỉ đạo các ngân hàng thương mại Nhà nước bảo đảm đủ vốn để các doanh nghiệp thu mua lúa cho bà con, được áp dụng khung lãi suất thấp tạo điều kiện cho doanh nghiệp tăng sản lượng xuất khẩu. Đối với nông dân, nếu chưa tiêu thụ được lúa sẽ được gia hạn nợ và vụ sản xuất tới vẫn được vay vốn bình thường tại ngân hàng. Việc các doanh nghiệp không được vay ngoại tệ là có lý do, vì chúng ta không thể “đô-la hóa” nền kinh tế! Chúng tôi có thể giãn nợ, cho vay tiếp để các doanh nghiệp kinh doanh, nhưng không thể khoanh nợ cho các doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, vì Nhà nước không có chủ trương.

Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam thông báo sẽ bổ sung hạn mức cho vay tài trợ xuất khẩu 1.500 tỉ đồng đối với Tổng công ty Lương thực miền Nam, nâng tổng hạn mức cho vay lên 2.500 tỉ đồng, thời hạn cho vay tối đa là ba tháng, lãi suất cho vay ở mức thấp nhất hiện nay là 19,5%.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết:

- Chúng tôi chia sẻ những khó khăn trong việc thu mua lúa gạo hiện nay và ủng hộ quan điểm phải bảo đảm lợi ích hài hòa giữa doanh nghiệp và nông dân. Việc hỗ trợ lãi suất cho vay đối với các doanh nghiệp chỉ được thực hiện theo chương trình của Chính phủ, vì vậy các doanh nghiệp kinh doanh phải tự vay vốn. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ đang soạn thảo văn bản hướng dẫn việc chưa áp dụng mức thuế suất thuế xuất khẩu gạo (có giá xuất khẩu theo giá FOB ở mức dưới 800USD/tấn). Chúng tôi cũng sẽ bàn với các ngành liên quan để thống nhất việc nâng giá sàn đối với lúa lên 5.000 đồng/kg cho nông dân.

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên nêu giải pháp:

- Trong tuần này chúng tôi sẽ họp Tổ điều hành xuất khẩu gạo, trong đó sẽ tập trung vào hai việc lớn. Thứ nhất, điều chỉnh tiến độ giao hàng cho đối tác, phấn đấu tăng 100.000 tấn so với tháng trước. Thứ hai, tiếp tục tiến hành thương thảo các hợp đồng xuất khẩu, có cơ chế phân bổ hợp đồng thương mại tập trung, đẩy nhanh tốc độ tiêu thụ gạo với mức giá phù hợp. Trước mắt, Hiệp hội Lương thực Việt Nam cần thống nhất với các doanh nghiệp giảm bớt các khâu trung gian, bảo đảm cho nông dân có lãi mà doanh nghiệp cũng không bị thiệt.

Tất cả các ngành cùng nỗ lực vào cuộc vì người nông dân.

Nông dân không nên bán “chạy” lúa!

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, từ nay đến cuối năm, sản lượng lúa hàng hoá cần tiêu thụ toàn khu vực đồng bằng sông Cửu Long còn khoảng 4 triệu tấn, trong đó sẽ dành khoảng 3,5 triệu tấn lúa (tương đương với 1,8 triệu tấn gạo) cho xuất khẩu. Đến hết tháng 7-2008, cả nước đã xuất khẩu được 2,8 triệu tấn gạo, dự kiến hết quý III-2008 xuất khẩu đạt mức 3,6 triệu tấn. Còn lại 1 triệu tấn sẽ xuất khẩu trong quý IV.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát cho rằng: Việc giá lúa gạo giảm, tiêu thụ chậm trong thời gian qua, ngoài nguyên nhân khách quan là do giá thị trường thế giới giảm, còn có nguyên nhân là nông dân cần bán lúa để trả nợ vốn vay. Vì vậy, bà con nông dân cần bình tĩnh, không nên hoang mang, lo lắng mà bán với mức giá thấp, nhất là không vì khó tiêu thụ ở thời điểm hiện tại mà nao núng, lơ là trong sản xuất vụ hè thu và thu đông tới.

Theo Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải, mặc dù Chính phủ chỉ đạo hai tổng công ty lương thực khẩn trương thu mua từ 400.000 đến 500.000 tấn gạo tạm trữ trong tháng 8, nhưng các doanh nghiệp đã đăng ký mua 660.000 tấn. Điều này là tín hiệu đáng mừng, tạo tâm lý phấn khởi cho bà con nông dân. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần sớm triển khai việc giao hàng theo hợp đồng đã ký với đối tác. Lãnh đạo các địa phương cần chỉ đạo quyết liệt nhiệm vụ sản xuất, hỗ trợ nông dân phòng trừ sâu bệnh, thực hiện thắng lợi kế hoạch sản xuất năm 2008, nhằm bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và đạt số lượng xuất khẩu đạt từ 4,5 đến 4,6 triệu tấn theo chỉ đạo của Chính phủ.

Lê Thiết Hùng