Mặt đê nay đã thành... vườn

Hiện nay, nhiều tuyến đê vùng ven biển miền Tây Nam Bộ không được bồi đắp, gia cố vững chắc nhằm ngăn chặn sự xâm tràn của triều cường và nước mặn, trái lại còn bị xâm hại. Tỉnh Bạc Liêu là một trong những địa phương có tuyến đê biển đang bị lấn chiếm nghiêm trọng, báo động những hiểm họa khôn lường.

Mặt đê biến thành nơi trồng trọt

Những năm gần đây, tuyến đê biển Đông tại tỉnh Bạc Liêu có tổng chiều dài 52km, từ xã Vĩnh Trạch Đông (giáp tỉnh Sóc Trăng) đến cửa biển Gành Hào, huyện Đông Hải (giáp tỉnh Cà Mau), có 7km đê bị người dân chiếm dụng mặt đê, biến thành nơi trồng trọt, sản xuất hoa màu. Đoạn đê biển bị xâm hại nhiều nhất từ xã Điền Hải tới thị trấn Gành Hào. Người thì chiếm dụng mặt đê để trồng rau, người khác lại trồng dưa, ngô, bí... Mặt đê trở thành rẫy trồng hoa màu, vườn rau của người dân. Kèm theo đó là những túp lều, lán trại do những hộ dân này dựng lên để phục vụ công việc sản xuất trồng trọt, nghỉ ngơi. Những rãnh thoát nước được đào chạy dọc mặt đê. Tình trạng chiếm dụng mặt đê để trồng trọt không chỉ gây nguy hại, uy hiếp đến sự an toàn của tuyến đê mà còn tạo thành một bức tranh nham nhở, rất mất mĩ quan. Chứng kiến cảnh người ta thi nhau “xẻ thịt”, chúng tôi tự hỏi với một con đê bị lấn chiếm, băm nát mặt đê như thế liệu có đủ sức chống chọi với những con sóng dữ từ biển cả tràn vào?

Mặt đê biển thành vườn trồng rau ở xã Long Điền Tây, huyện Đông Hải, Bạc Liêu.

Tình trạng lấn chiếm, xâm hại đê biển Đông lẽ ra phải bị chính quyền địa phương xử lí kịp thời nhằm bảo vệ đê, bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, song nó đã không được thực hiện. Thậm chí, có vị cán bộ xã, huyện còn “hồn nhiên” phát biểu với phóng viên Báo Quân đội nhân dân rằng: Người dân địa phương thấy mặt đê đất bỏ trống, lãng phí nên họ trồng trọt. Trồng hoa màu ở khu vực này đem lại hiệu quả kinh tế, đem lại thu nhập khá cho người dân, góp phần vào công tác xóa đói, giảm nghèo (?!).

Việc làm này không chỉ vi phạm Luật Đê điều, mà còn gây hư hại cho rừng phòng hộ bảo vệ đê. Tuyến đê biển Đông ở tỉnh Bạc Liêu giữ vai trò rất lớn trong ngăn sóng biển, nước biển, bão, bảo vệ cho hàng chục ngàn hộ dân và hơn 100.000ha đất sản xuất nuôi trồng thủy sản. Theo cảnh báo, nếu con đê này không được quản lí, bảo vệ tốt, thì khi biến đổi khí hậu, mực nước biển tăng cao sẽ xảy ra hậu quả khó lường.

Theo con số thống kê chưa đầy đủ của Hạt Quản lý đê điều (Chi cục Thủy lợi tỉnh Bạc Liêu), toàn tuyến đê biển Đông ở Bạc Liêu hiện có khoảng 720 trường hợp vi phạm hành lang bảo vệ đê. Lí giải tình trạng này, ông Phạm Thanh Hải, Hạt trưởng Hạt Quản lý đê điều Bạc Liêu cho hay: Tình trạng người dân lấn chiếm, xây dựng công trình, sản xuất trồng trọt, vi phạm quy định về hành lang bảo vệ đê đã xảy ra từ lâu nay. Tuy nhiên, một số trường hợp người dân có nhà cửa, công trình xây dựng vi phạm hành lang bảo vệ đê là do độ chênh giữa Pháp lệnh Đê điều trước đây và Luật Đê điều hiện hành. Theo quy định của Pháp lệnh Đê điều, phạm vi hành lang bảo vệ đê tính từ chân đê về phía đồng là 15m, phía biển là 100m. Luật Đê điều lại quy định hành lang bảo vệ đê phía đồng là 25m, phía biển là 200m. Vì vậy, một số trường hợp bỗng dưng có nhà cửa, công trình xây dựng vi phạm hành lang bảo vệ đê.

Quản lí kém, dân lấn chiếm đê

Tình trạng người dân xâm hại, lấn chiếm đê biển Đông ở Bạc Liêu xảy ra từ nhiều năm nay, nhưng do không được các cấp chính quyền địa phương cương quyết xử lí kịp thời, dứt điểm nên vẫn tái diễn.

Hiện nay, ở huyện Đông Hải - một “điểm nóng” về tình trạng vi phạm, xâm hại đê - chỉ mới xử lí đối với những công trình xây dựng trên mặt đê, chân đê, còn những trường hợp lấn chiếm mặt đê để sản xuất, trồng trọt vẫn chưa bị xử lí dứt điểm. Ông Trần Quốc Sự, Phó chủ tịch UBND xã Long Điền Tây cho biết: Những hộ dân lấn chiếm mặt đê để trồng trọt, chúng tôi đã tiến hành lập biên bản, yêu cầu các hộ dân cam kết khi nào dự án cải tạo, nâng cấp đê kết hợp làm đường giao thông triển khai thì họ phải tự thu dọn, trả lại mặt bằng cho Nhà nước. Phó chủ tịch UBND huyện Đông Hải, Vũ Chí Độ, thẳng thắn nhìn nhận: Tình trạng người dân lấn chiếm đê ở Đông Hải là do chính quyền các cấp thiếu kiên quyết, buông lỏng quản lí suốt thời gian dài. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, vận động cho người dân hiểu về ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của đê biển lâu nay vẫn còn yếu. Hiện nay, những hộ dân lấn chiếm đê, xây dựng nhà cửa chúng tôi đã yêu cầu tháo dỡ công trình vi phạm, còn đối với những trường hợp lấn chiếm mặt đê để sản xuất thì vẫn chưa xử lí xong.

Theo dự báo tại hội nghị về Biến đổi khí hậu được tổ chức tại thành phố Cần Thơ năm 2009, các tỉnh khu vực ĐBSCL nói chung, tỉnh Bạc Liêu nói riêng sẽ là một trong những địa phương chịu tác động ảnh hưởng nặng nề về tình trạng nước biển dâng do biến đổi khí hậu.

Đã đến lúc chính quyền tỉnh Bạc Liêu, huyện Đông Hải cần có những biện pháp khẩn trương, kịp thời xử lí kiên quyết, dứt điểm những trường hợp lấn chiếm đê làm nơi sản xuất trồng trọt, các hành vi cố tình xâm hại đê. Bảo vệ tuyến đê biển Đông chính là góp phần ngăn ngừa thiệt hại trước thiên tai bão lũ gây ra cho con người, đặc biệt là nguy cơ nước biển dâng, xâm nhập mặn do biến đổi khí hậu. Đây là việc làm cần thiết nhằm bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, đồng thời không tạo ra tiền lệ xấu về hành vi lấn chiếm, xâm hại đê.

Bài và ảnh: NGUYỄN KIỂM