|
Theo quy định của Bộ Giao thông - Vận tải (GTVT) và Ngân hàng Thế giới (WB), các gói thầu xây lắp tại Dự án WB4 chỉ được khởi công khi đáp ứng tối thiểu 70% - 80% mặt bằng. Tuy nhiên, trong suốt quá trình triển khai cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 48 (Nghệ An), Quốc lộ 47 (Thanh Hóa), giải phóng mặt bằng luôn là ác mộng đối với các nhà thầu. Cũng cần phải nói thêm rằng, đây là những dự án thành phần thuộc Chương trình năm thứ nhất của Dự án WB4 được khởi công từ năm 2006 và lẽ ra phải kết thúc chậm nhất là vào quý IV năm 2008.
Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án 2 – đại diện chủ đầu tư, đến đầu tháng 12 năm 2008, ngoại trừ Gói thầu NIP/CP1 đoạn Nam Cấm – Cửa Lò dài 7,3 km, tất cả các gói thầu còn lại tại Dự án thành phần cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 48 đều bị vướng mặt bằng nghiêm trọng.
Trong đó, mặt bằng tại Gói thầu NIP/CP4 đoạn Thái Hòa – Yên Hợp dài 25,3 km do Tổng công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam (Vinaconex) thi công vướng “xôi đỗ” với hơn 100 hộ dân chưa chịu di dời tại các vị trí cầu. Gói thầu NIP/CP3 đoạn Yên Lý – Nghĩa Thuận dài 20 km do Liên danh Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển số 1 – Công ty Thành Công thi công mặt bằng bị “mẻ” liên tục với tổng cộng 3,46 km chưa được bàn giao.
Trong đó, có tới 40 đoạn dài trên 200 m chưa giải phóng được mặt bằng. Thậm chí, tại gói thầu này, vào giữa tháng 11/2008, liên tục xảy ra xô xát khi người dân ngăn cản đơn vị thi công tác nghiệp tại những vị trí đã bàn giao mặt bằng. Tại Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 47 đoạn Cầu Thiều – Xuân Thắng thuộc địa phận tỉnh Thanh Hóa do Công ty Liên hợp xây dựng Vạn Cường thi công, hiện chính quyền địa phương vẫn còn “nợ” chủ đầu tư và nhà thầu tới 4,25 km/20,1 km công địa thi công.
Theo tiến độ “chót” mà Bộ GTVT đưa ra, đến ngày 30/11/2008, nếu UBND tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa không bàn giao nốt số mặt bằng nói trên cho đơn vị thi công, thì Bộ này sẽ thuận theo ý kiến của WB: ngừng cấp vốn và đưa phần khối lượng còn lại do vướng mặt bằng chưa giải phóng ra khỏi phạm vi Dự án.
Mặc dù vậy, cho tới ngày 6/12/2008, đại diện Ban Quản lý dự án 2 xác nhận với phóng viên Báo Đầu tư rằng, chưa thấy bất kỳ tín hiệu nào về việc chính quyền địa phương kịp thời tháo gỡ được những nút thắt về mặt bằng nói trên. Như vậy, tiến độ thi công cải tạo các tuyến đường huyết mạch trên các huyện phía Tây của hai tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An chắc chắn không được “giải cứu”.
Việc chậm bàn giao mặt bằng tại các dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 47, Quốc lộ 48 đang để lại rất nhiều hệ lụy cho cả đối tượng thụ hưởng cũng như các bên tham gia dự án. Theo ông Nguyễn Ngọc Long, Phó tổng giám đốc Ban Quản lý dự án 2, giải phóng mặt bằng chỉ là một trong những nguyên nhân làm chậm tiến độ dự án.
Việc giá của hầu hết các loại vật liệu xây dựng như sắt, thép, nhựa đường, xăng dầu, đất, đá… biến động quá mạnh, trong khi cơ chế xử lý trượt giá không đủ bù đắp thua lỗ, đã khiến nhiều nhà thầu sẵn sàng “bỏ của”, tháo chạy khỏi dự án. Tuy nhiên, việc xử lý phạt hợp đồng đối với các nhà thầu chây ì này là rất khó thực hiện, khi mà chính chủ đầu tư cũng vi phạm khi không thể bàn giao đủ mặt bằng đúng hạn cho nhà thầu. Việc phải phụ thuộc vào chính quyền địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng đang khiến tất cả các bên tham gia dự án trở lên bị động trong việc thực hiện các mục tiêu đề ra.
Bên cạnh đó, việc có tới hai dự án thành phần không hoàn thành mục tiêu đề ra đã tạo thêm bất lợi cho Bộ GTVT khi thuyết phục nhà tài trợ tiếp tục bổ sung thêm 301 triệu USD cho Dự án WB4 trong giai đoạn II, để bảo trì 380 km và 5 tuyến quốc lộ phía Bắc.
Quan trọng hơn, chính cộng đồng doanh nghiệp và người dân sống dọc 2 tuyến đường này sẽ không được hưởng lợi trọn vẹn, khi vẫn còn không ít nút cổ chai tồn tại trên các tuyến đường vừa được Nhà nước bỏ ra hàng trăm tỷ đồng nâng cấp.
|