Lính tăng hát chèo

Màn hát chèo “Vững bước dưới cờ Đảng”, soạn lời theo làn điệu “hề mồi” và “tứ quý” do Đội văn nghệ Đoàn xe tăng H01 biểu diễn vừa kết thúc, cả hội trường rộ lên những tràng pháo tay không ngớt, những tiếng trầm trồ, khen ngợi “không ngờ lính tăng hát chèo hay thế, chả kém gì các diễn viên chuyên nghiệp...”.

Tiết mục hát chèo “Chiến sĩ xe tăng làm theo lời Bác” của Đoàn H01 đoạt giải xuất sắc trong liên hoan NTQC Tăng-Thiết giáp toàn quân năm 2009

Những tưởng lính tăng vốn sở trường với thể loại âm nhạc mạnh mẽ, sôi động và hừng hực khí thế như đặc thù nghề nghiệp của Binh chủng “thép” với vũ khí công nghệ hiện đại, thế mà lại thật tình tứ, thiết tha trong những làn điệu “luyện năm cung”, hay khắc khoải, sâu lắng trong làn điệu “tò vò”. Được tận mắt chứng kiến một buổi tập luyện của “chiếu chèo” đặc biệt này mới thấy hết niềm đam mê và sự vất vả của các diễn viên không chuyên khi luyện tập các làn điệu chèo vốn khó cả về nhịp phách, giai điệu, lẫn cách hát. Pháo thủ xe tăng Đức Hợp cho biết: Vốn đã quen với các ca khúc truyền thống cách mạng, nay tập hát chèo quả thật cũng gặp nhiều khó khăn, vì 2 thể loại âm nhạc khác nhau. Hát chèo rất khó về nhịp phách, thường hát nhịp “ngoại” tức là đảo nhịp liên tục, phải thuộc làn điệu và các đoạn “lưu không” cách chuyển giọng, rung giọng và nảy theo giọng mũi không cẩn thận là thành “tây hát chèo” ngay.

Cùng chung suy nghĩ đó y sĩ Anh Đào thổ lộ với tôi, lúc đầu mới tập cũng nản lắm, nhưng khi đã ngấm thì “say” ghê. Người có công đưa các làn điệu chèo vào tập luyện và biểu diễn là Đại úy Doãn Tâm, nhân viên câu lạc bộ đơn vị, xuất phát từ ý tưởng làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của bộ đội, anh đã tranh thủ các ngày nghỉ, giờ nghỉ tìm đến nghệ sĩ Minh Sáng, nguyên là diễn viên của Đoàn chèo Hà Tây đã nghỉ hưu để học cách hát chèo rồi về truyền đạt lại cho anh em trong đơn vị. Được sự quan tâm, động viên khích lệ của lãnh đạo, chỉ huy anh đã mạnh dạn đưa các làn điệu chèo vào chương trình biểu diễn của Đội văn nghệ, bước đầu là thăm dò, thử nghiệm, không ngờ lại được bộ đội rất yêu thích. Bây giờ trong các chương trình liên hoan văn nghệ, trong các dịp hội diễn không thể thiếu được các tiết mục “đinh” là những làn điệu chèo.

Một lợi thế nữa của chèo là có thể dễ dàng soạn lời mới cho các làn điệu chèo cổ, để các tiết mục gần gũi hơn với đời sống của bộ đội. Đây cũng là một yếu tố quan trọng để chèo có sự cuốn hút rất riêng. Điều này đã được chứng minh trong liên hoan NTQC Tăng-Thiết giáp toàn quân vừa qua, đã có rất nhiều các đơn vị xây dựng chương trình, tiết mục sử dụng chất liệu chèo truyền thống tham gia liên hoan và đã giành được những thứ hạng cao.

Sự ngọt ngào đằm thắm của những làn điệu chèo bên cạnh những ca khúc truyền thống cách mạng đang làm phong phú thêm đời sống tinh thần của những người lính xe tăng hôm nay, góp phần vào việc gìn giữ, phát triển những làn điệu dân ca để nghệ thuật hát chèo truyền thống không bị mai một.