Cách trung tâm thành phố Huế 5km về phía Đông Nam, thôn Mỹ Lam (thuộc xã Phú Mỹ, huyện Phú Vang) bao đời có nghề truyền thống làm nón lá. Chiếc nón bài thơ vốn là biểu trưng cho vẻ đẹp duyên dáng của người phụ nữ Huế. Bên bờ sông Hương hay trên cầu Tràng Tiền, những thiếu nữ thướt tha tà áo dài và đôi guốc mộc, mái tóc thề lấp lóa nón bài thơ, càng tôn thêm vẻ đẹp của Huế mộng mơ. Lâu nay ở Huế có nhiều làng làm nón, như: Phú Cam, Triều Sơn, Tây Hồ, Phú Xuân… nhưng Mỹ Lam vẫn là nơi duy trì và phát triển nghề truyền thống này tốt hơn hẳn.

Ông Trần Quy, trưởng thôn Mỹ Lam cho biết:

- Cả thôn có 350 hộ thì gần 300 gia đình làm nón. Chất lượng tốt, kiểu dáng phong phú nên nón của bà con trong thôn làm ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Mừng nhất là bảo tồn được nghề truyền thống của quê hương…

Người dân Mỹ Lam thường cùng nhau vừa chằm nón, vừa chuyện trò vui vẻ.

Chúng tôi cùng ông Quy đến thăm tổ sản xuất do chị Lê Thị Yến, Chi hội trưởng chi hội Phụ nữ thôn làm tổ trưởng. Chị Yến phấn khởi cho biết:

- Bà con đang sản xuất 6 mẫu nón mới. Đây là loại giấy lót theo kiểu nón bài thơ vừa được thiết kế. Mẫu này tái hiện phong cảnh cố đô Huế với những điệu múa cung đình và những đoạn thơ rất hay của đại thi hào Nguyễn Du và thi sĩ Hàn Mạc Tử…

Du khách tới thăm Mỹ Lam, ai cũng mua vài chục cái nón làm kỷ niệm. Khách nước ngoài thường mua nhiều hơn. Họ khâm phục tài đục lỗ bài thơ và khéo tay làm những chiếc nón kè nhỏ xíu của người Mỹ Lam. Nón bài thơ có giá bình quân 20.000 đồng/chiếc, loại đẹp hơn thì 30.000 đồng đến 50.000 đồng/chiếc. Thợ lành nghề làm một ngày được khoảng 3 đến 4 chiếc nón, trừ chi phí vật liệu, còn lại thu lãi gần 100.000 đồng. Năm vừa rồi, cả thôn tiêu thụ được gần 13.000 chiếc nón, cho lợi nhuận 1,5 tỉ đồng. Lúc nông nhàn, đàn ông trong thôn thường tụ tập vót tre, trẻ em xếp lá, vừa làm vừa trò chuyện, rất vui.

Nghề làm nón lá ngoài sự khéo léo, cần cù, còn cần tính sáng tạo, kiên nhẫn và lòng say mê và tâm huyết. Chính những điều đó đã làm nên thương hiệu “Nón lá Mỹ Lam” rất đặc trưng, khác biệt.

Bài và ảnh: XUÂN VUI