Hơn 16 năm phục vụ trong quân đội, tốt nghiệp Trường sĩ quan Chỉ huy kỹ thuật không quân, chuyên ngành Đài chỉ huy, tháng 8-1991, Trung úy Đỗ Văn Thành xin phục viên trong sự nuối tiếc của đồng đội, bạn bè (bây giờ thì anh nói lý do: “Nhà mình nghèo quá”). Trở về quê hương phường Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh (tỉnh Bắc Ninh) chỉ có chiếc ba lô với ý chí vượt khó. Anh không ngại nắng mưa, gió rét, quần quật lao động trồng rau, nuôi lợn, đêm về tranh thủ nấu rượu để có thêm thu nhập cùng vợ nuôi ba con ăn học.

Năm 1996, Nhà máy kính Đáp Cầu cần mua bao bì bằng gỗ đựng các loại kính tấm chuyên chở đi các nơi. Thế là vợ chồng anh vay được 15 triệu đồng, thuê 1.000m2 đất của thôn Thị Chung làm xưởng, lên các tỉnh miền núi mua gỗ tạp từ rừng trồng như các loại cây keo, cây mỡ… chở về sản xuất theo quy cách của nhà máy. Mỗi tháng, nhà máy thanh toán tiền hàng cho anh hai lần, anh trả tiền cho chủ gỗ một lần. Với phương châm lấy ngắn nuôi dài, lấy lãi để phát triển, dần dần anh mua sắm được một máy CD nằm cưa vòng, 2 máy CD cưa đứng, 6 máy bàn đĩa để phay, cắt, bào, đục… trị giá hơn 100 triệu đồng, chế biến từ gỗ tròn thành sản phẩm. Sức sản xuất ngày một lớn, anh mở rộng thị trường, cung cấp cả cho Nhà máy kính Việt Phương (Hưng Yên), ký hợp đồng đóng phản nằm cho các đơn vị quân đội và doanh nghiệp trên địa bàn. Có thời gian anh mở thêm 2 xưởng nữa ở nhà và ngay tại cổng Nhà máy kính Đáp Cầu để giảm cước phí vận chuyển, với gần 30 công nhân, thu mỗi năm từ 3 đến 4 tỷ đồng.

Chúng tôi gặp anh Bạch Văn Nhã, 51 tuổi, làng Thị Chung, bộ đội Quân đoàn 3, chiến đấu bảo vệ biên giới tây nam, xuất ngũ năm 1982, vào làm công nhân từ năm 2000, lương 1,5 triệu đồng/tháng. Anh Đỗ Văn Kim, 50 tuổi, công an quản lý trại giam tại Bình Thuận, xuất ngũ 1983, vào làm từ 1996, mức lương một tháng 400.000 đồng nay là 1,5 triệu đồng. Anh Trịnh Văn Vĩnh, 38 tuổi, xã Hòa Long (thành phố Bắc Ninh), bộ đội Đoàn B65, xuất ngũ 1993, vào làm từ năm 2000, lương 1,5 triệu đồng/tháng… Nhiều công nhân khác đa phần là nam giới, từng tổ, từng nhóm đang đóng đinh ghép gỗ, bề bộn từ trong nhà, ngoài hiên tràn cả trên khoảng sân rộng. Tiếng búa, tiếng máy, tiếng gọi nhau nhộn nhịp, rộn ràng.

Trả được nợ, phát triển kinh tế gia đình, có tích lũy, anh Thành giúp đỡ nhiều đồng đội, bà con có khó khăn về tiền vốn, việc làm. Anh còn hỗ trợ phường xây hội trường 10 triệu đồng, mỗi năm ủng hộ hội CCB, quỹ Vì người nghèo, quỹ phòng chống bão lụt từ 5 đến 7 triệu đồng.

TÔ KIỀU THẨM