Kiến thiết diện mạo đất nước

Hiện tại, các đô thị trên toàn quốc chưa có quy hoạch không gian ngầm, dẫn đến thiếu một tầm nhìn tổng thể, gây khó khăn, cản trở cho công tác quản lý, đầu tư xây dựng về lĩnh vực này.

Ảnh minh họa

Phát triển đô thị bền vững là mục tiêu quan trọng trong tiến trình CNH - HĐH của quốc gia trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, ứng phó với các tác động tiêu cực về ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Nhưng làm thế nào để phát triển đô thị bền vững? ý kiến của các chuyên gia cho thấy, để làm được điều này là chuyện không hề đơn giản.

Ông Lưu Đức Hải, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng): Thực hiện kiểm soát sự phát triển đô thị theo quy hoạch và pháp luật

** Ông đánh giá thế nào về quy hoạch xây dựng và phát triển đô thị Việt Nam hiện nay?

Người dân đô thị, nhất là ở những đô thị lớn, rất bức xúc về các vấn đề đang xảy ra trong đô thị như: vấn đề giao thông; xử lý nước thải, chất thải rắn trong đô thị; vấn đề công viên, cây xanh, nghĩa trang đô thị… Thời gian gần đây, đô thị nảy sinh thêm những vấn đề mới đó là những tồn tại trong thực trạng các công trình ngầm.

Hiện tại, các đô thị trên toàn quốc chưa có quy hoạch không gian ngầm, dẫn đến thiếu một tầm nhìn tổng thể, gây khó khăn, cản trở cho công tác quản lý, đầu tư xây dựng về lĩnh vực này. Bên cạnh đó là những tồn tại trong hệ thống lưới điện, cáp viễn thông… Thậm chí, ngay cả một số khu đô thị mới cũng còn tồn tại nhiều vấn đề khiến người dân bức xúc như không có công trình phúc lợi (trường học, nhà văn hóa, trạm y tế) do đó, chất lượng cuộc sống của người dân không được đảm bảo.

** Theo ông, chúng ta đã làm tốt công tác quản lý Nhà nước về quy hoạch xây dựng đô thị hay chưa?

Tôi thấy gần đây, công tác quản lý Nhà nước về quy hoạch xây dựng đô thị đã có những đổi mới, bước đầu đã có tác dụng thiết thực, tăng cường quản lý phát triển đô thị. Trên cơ sở những quy hoạch chung được phê duyệt, quá trình đầu tư xây dựng diễn ra mạnh mẽ khiến không gian đô thị không ngừng mở rộng, làm thay đổi bộ mặt đô thị.

Tuy nhiên, nhận thức Nhà nước về quy hoạch xây dựng đô thị chưa được đổi mới, tình trạng phát triển đô thị không theo quy hoạch và pháp luật còn khá phổ biến; quy hoạch chi tiết còn thiếu; kiến trúc đô thị phát triển chưa có định hướng; nhiều di sản kiến trúc, văn hóa có giá trị đang bị vi phạm và biến dạng; các chính sách, biện pháp, cơ chế tạo vốn và tạo điều kiện phát huy sức mạnh của cộng đồng vào mục đích xây dựng đô thị còn thiếu; năng lực, quyền hạn và trách nhiệm của chính quyền đô thị còn hạn chế; các tồn tại lịch sử trong quản lý nhà và đất đô thị chậm được giải quyết gây trở ngại cho việc thiết lập lại trật tự, kỷ cương và tạo nguồn lực cho phát triển đô thị.

** Trong thời đại CNH- HĐH, hệ thống đô thị ngày càng giữ vai trò quan trọng là các trung tâm phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và các vùng, miền địa phương. Phát triển đô thị bền vững là mục tiêu mà bất cứ quốc gia nào cũng muốn hướng tới. Theo ông, phát triển đô thị bền vững phải đảm bảo những tiêu chuẩn cơ bản nào?

Theo tôi, có thể đưa ra 4 nguyên tắc chính để xây dựng tiêu chuẩn phát triển đô thị bền vững: Thứ nhất, khả năng cạnh tranh tốt: điều này phụ thuộc vào nguồn tài nguyên, vị trí địa lý, văn hóa, trình độ nguồn nhân lực cao, cơ sở hạ tầng…; Thứ hai, quản lý tốt các vấn đề của đô thị như: kinh tế, công nghệ, văn hóa, an ninh, dân số, môi trường…; Thứ ba, khu định cư lành mạnh: đô thị phải tạo những điều kiện tốt cho người dân ở những khía cạnh như: văn hóa, chăm sóc y tế, giáo dục, thu nhập, nhà ở, môi trường, an toàn xã hội, dịch vụ giải trí…; Thứ tư, tài chính lành mạnh: thể hiện ở sự cân đối ngân sách giữa thu và chi, giúp cho đô thị có thể phát triển lâu dài.

** Căn cứ vào những tiêu chuẩn cơ bản đó thì trước mắt chúng ta cần tập trung giải quyết những vấn đề gì, thưa ông?

Có rất nhiều việc phải làm nhưng trước mắt cần tập trung soạn thảo, sửa đổi một số văn bản về quản lý kiến trúc quy hoạch như: nhà ở, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, công trình ngầm đô thị, cải tạo chỉnh trang các tuyến phố trong đô thị…

Bên cạnh đó, phải nâng cao hiệu lực thi hành pháp luật, cương quyết thực hiện kiểm soát sự phát triển đô thị theo quy hoạch và pháp luật. Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính về các lĩnh vực quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng như: cấp chứng chỉ quy hoạch, thỏa thuận kiến trúc quy hoạch, xét duyệt các dự án đầu tư, đền bù, giải phóng mặt bằng, đấu thầu xây dựng, giao đất, cấp phép xây dựng, cấp giấy quyền sở hữu nhà… đảm bảo xây dựng nền hành chính công trong sạch, hiệu quả.

Việc thực hiện cải cách thể chế đòi hỏi gắn bó chặt chẽ với cải cách tổ chức quản lý Nhà nước. Để chính quyền đô thị có đủ quyền hạn thì cần nâng cao năng lực, tăng cường quyền hạn, trách nhiệm và hoàn thiện bộ máy quản lý từ cấp Trung ương đến địa phương.

** Xin cảm ơn ông!./.

Ông Ngô Trung Hải, Quyền Viện trưởng Viện Kiến trúc, Quy hoạch đô thị và nông thôn: Cần phát triển đô thị một cách có trọng điểm!

Hệ thống đô thị Việt Nam tuy đang có đà phát triển nhưng lại có xu hướng thiếu tập trung, không có trọng điểm cho từng giai đoạn hoặc mang tính tự phát.

Vì vậy, thời gian tới cần tập trung thu hút vốn đầu tư, phát triển các đô thị lớn, đô thị cực lớn đóng vai trò hạt nhân, cực tăng trưởng cấp quốc gia, cấp vùng liên tỉnh hoặc cấp tỉnh, gắn với việc xây dựng các vùng kinh tế trọng điểm, các vùng đô thị lớn, các khu kinh tế tổng hợp, tạo thế phát triển cân bằng trên các vùng lãnh thổ quốc gia. Bên cạnh đó, dành nguồn lực phù hợp để đầu tư, phát triển các đô thị trung bình và nhỏ trên cơ sở khai thác triệt để các lợi thế, tiềm năng của tất cả các vùng, liên kết, hỗ trợ nhau cùng phát triển.

Đầu tư phát triển, hiện đại hóa kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xã hội, tạo môi trường thu hút đầu tư, cải thiện điều kiện sinh hoạt của nhân dân và thúc đẩy quá trình cân bằng hóa đô thị, nông thôn. Ngăn chặn tình trạng phát triển đô thị lan tỏa, thiếu kiểm soát bám dọc theo các trục quốc lộ, tỉnh lộ để đảm bảo hành lang an toàn giao thông, môi trường sinh thái và cảnh quan đô thị.

Bà Lã Thị Kim Ngân, Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội: Cần thiết lập hệ thống kiểm soát

Quy trình lập quy hoạch, thời gian thẩm định và phê duyệt quy hoạch đô thị kéo dài là một trong những nguyên nhân làm giảm sức hấp dẫn thu hút đầu tư nên không đáp ứng được nhu cầu phát triển.

Bên cạnh đó, sự tham gia của các bên trong quá trình phát triển đã tạo thêm nhiều nguồn lực cho sự phát triển song cũng phải đối mặt với các mâu thuẫn về lợi ích. Thực tế không ít đô thị khi triển khai thực hiện quy hoạch đã phá vỡ ý tưởng của đồ án quy hoạch chung và làm mất đi sự cân bằng, tính ổn định lâu dài của đô thị, để cho các lợi ích cục bộ, lợi ích kinh tế lấn át lợi ích xã hội.

Do vậy, chính quyền cần thiết lập hệ thống kiểm soát để có thể cân bằng, hài hòa các lợi ích, đảm bảo đô thị phát triển theo đúng quy hoạch đã được phê duyệt.

Bà Trần Thị Lan Anh, Cục Phát triển đô thị, Bộ Xây dựng: Quy hoạch đô thị phải có tầm nhìn xa

Quy hoạch xây dựng đô thị phải có tầm nhìn xa, chương trình, nội dung lập quy hoạch, thực hiện quy hoạch phát triển đô thị vừa phải đề ra chiến lược lâu dài, vừa phải được cụ thể hóa thành các kế hoạch hành động và sau đó cần được lồng ghép vào từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Đồng thời, phải nâng cao năng lực lập và thực hiện các quy hoạch cho các đơn vị quy hoạch để các cơ sở này có thể lập các phương án quy hoạch có nội dung tốt, nhìn xa trông rộng, thiết thực hiệu quả, nhanh chóng chuyển giao cho địa phương. Thiết lập cơ chế các thành phần liên quan thường xuyên phối hợp, tránh tình trạng chồng lấn hay sự chia cắt các ngành, cát cứ địa phương. Vì quy hoạch cần sự phối hợp, chia sẻ của toàn xã hội nên cần cơ chế phổ biến thông tin chiến lược quốc gia, quy hoạch các ngành, cũng như tiến độ thực hiện quy hoạch.

Hằng năm, giữa cơ quan quản lý quy hoạch, cơ quan lập quy hoạch, chính quyền địa phương và các bên liên quan (nhà thầu, người dân trong khu quy hoạch) nên tổ chức các cuộc họp để đánh giá đúng sai, tiến độ thực hiện và biện pháp bổ sung, khắc phục.

Theo VOV