Không nên giảm hình phạt tử hình

Uỷ ban thường vụ Quốc hội khoá XII tổ chức phiên họp thứ 15. Ảnh: TTXVN

Ngày đầu của phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về một số vấn đề lớn của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự và dự án Luật Lý lịch tư pháp.

Từ đề nghị giảm hình phạt tử hình với nhiều tội...

Theo Chủ nhiệm Ủy ban tư pháp Lê Thị Thu Ba thì Thường trực Ủy ban tư pháp và cơ quan soạn thảo cho rằng: Có thể bỏ hình phạt tử hình đối với tội phá hủy công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia (Điều 231), tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 341), tội chống loài người (Điều 342) và tội phạm chiến tranh (Điều 343). Lý do là xuất phát từ thực tiễn áp dụng, tính đến khả năng trấn áp tội phạm bằng các biện pháp khác ngoài tử hình cũng như tham khảo xu hướng chung trên thế giới là thu hẹp dần và tiến tới bãi bỏ hoàn toàn hình phạt tử hình. Hành vi cấu thành các tội phạm này thường là tập hợp của nhiều hành vi phạm tội cụ thể khác như: giết người, cướp phá tài sản, hủy hoại môi trường, môi sinh; tuyên truyền, kích động chiến tranh xâm lược; chuẩn bị, tiến hành, tham gia chiến tranh xâm lược hoặc hành vi chống lại độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia... Do vậy, nếu cần thiết phải áp dụng hình phạt tử hình đối với một số trường hợp cụ thể thì cũng có thể vận dụng các điều luật quy định về các tội xâm phạm an ninh quốc gia, giết người, cướp tài sản,... để xử lý.

Đối với tội chống mệnh lệnh (Điều 316), tội đầu hàng địch (Điều 322), thì hậu quả đặc biệt nghiêm trọng mà hành vi phạm tội gây ra có thể không phải ý muốn chủ quan của người phạm tội. Trong trường hợp chứng minh được rằng các hậu quả đó theo ý muốn chủ quan của người phạm tội thì hành vi phạm tội có thể chuyển sang tội khác.

Đến những băn khoăn

Một số ý kiến băn khoăn về nhiều khía cạnh của vấn đề. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận nêu ý kiến: Còn một số điểm chưa hoàn toàn rõ, cần phải phân tích đầy đủ hơn như cái gì bỏ, cái gì giữ lại, do quy định của luật hay sự thi hành. Vấn đề đặt ra là có duy trì án tử hình hay không chứ không vì nước ngoài kêu mà chúng ta phải theo, vì chúng ta có chủ quyền và việc này liên quan đến thế và lực quốc gia. Ý kiến cử tri cũng rất khác nhau, tùy theo từng góc độ và nhóm cộng đồng khác nhau. Cơ sở lý luận để đưa ra chính sách tội phạm, quy định cụ thể ở nhiều tội là chưa thuyết phục. Nếu thật sự cần thiết thì có thể sửa, nhưng chỉ nên chọn một vài điều, còn nếu thay đổi nhiều, một cách cơ bản về án tử hình thì cần nghiên cứu tiếp, để cuối nhiệm kỳ này mới làm.

Trưởng ban Dân nguyện Trần Thế Vượng đề nghị xác định tiêu chí, sự cần thiết để hạn chế án tử hình. Như vậy thì mới có thể thông suốt và thực hiện đầy đủ chủ trương đề ra. Tội phá hủy công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia, ít thấy xét xử song cũng có vụ mức án trong thực tiễn quá nặng. Cần có cơ quan quy định cụ thể để xử lý phù hợp. Một số tội khác như diệt chủng thì tòa án quốc tế xét xử; tội đầu hàng địch có khi chỉ vì sợ quá…

Giữ nguyên hình phạt tử hình với các tội liên quan đến quốc phòng-an ninh

Nhiều ý kiến tỏ rõ sự không đồng tình với đề nghị của Ủy ban tư pháp và ban soạn thảo dự án luật.

Phó chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn cho biết, trong các cuộc tiếp xúc, đại đa số cử tri cho rằng không thể bỏ các tội liên quan đến quốc phòng-an ninh khỏi án tử hình. Bởi vì chỉ có lợi cho kẻ thù. Không thể coi đó là xu thế chung trong khi diễn biến trên thế giới rất phức tạp. Cuộc đấu tranh chống diễn biến hòa bình của chúng ta lại ngày càng quyết liệt. Do đó, cần giữ hình phạt tử hình đối với các tội phạm phá hủy công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia; tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược; tội chống loài người; tội phạm chiến tranh; tội chống mệnh lệnh và tội đầu hàng địch. Như vậy chỉ có lợi cho cuộc đấu tranh bảo vệ hòa bình, tạo thế xây dựng đất nước trong môi trường hòa bình. Cũng là sự ngăn chặn, răn đe, cho dù chúng ta không muốn chiến tranh, không muốn có ai phá hủy các công trình, phương tiện…

Chủ tịch Hội đồng dân tộc Ksor Phước đồng tình với ý kiến đó và khẳng định: Không thể chỉ vì kinh tế thị trường, những lợi ích kinh tế trước mắt mà xao lãng, quên mất định hướng xã hội chủ nghĩa.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng-An ninh Lê Quang Bình cho biết: Dự án Luật này Ủy ban Quốc phòng-An ninh không được tham gia thẩm tra. Song thấy có nhiều vấn đề liên quan nên Thường trực Ủy ban đã tổ chức họp với các cơ quan có liên quan. Khi nói hạn chế hình phạt án tử hình thì không có nghĩa là bỏ bớt các tội phải chịu hình phạt này. Trong tình hình hiện nay chỉ nên bớt các tội không liên quan đến quốc phòng- an ninh, khi nào sửa đổi toàn diện mới nên tính đến toàn bộ tội danh. Quy định các tội này là dự liệu cho hết mọi tình huống, có khi không bao giờ dùng đến nhưng cũng vẫn cần quy định rõ trong Bộ luật.

Kết thúc cuộc thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu kết luận: Bộ luật đã qua 4 lần sửa đổi, bổ sung, đến lần này chỉ sửa đổi một số điều. Về áp dụng án tử hình, đang có hai loại ý kiến: Muốn giảm bớt nhiều tội hoặc giữ lại những tội phạm liên quan đến quốc phòng-an ninh… Tử hình là loại hình phạt đặc biệt, áp dụng với các tội phạm gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về thân thể, tính mạng, nhân phẩm con người… Vì vậy, cần giữ lại hình phạt tử hình đối với các tội phạm phá hủy công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia, tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược, tội chống loài người và tội phạm chiến tranh. Còn tội đầu hàng địch có 3 khung hình phạt, trường hợp đặc biệt nghiêm trọng mới xét xử với hình phạt tử hình. Cho dù chưa áp dụng, ít áp dụng trong xét xử hoặc nước ngoài hạn chế hay bãi bỏ mà chúng ta cũng bỏ thì lập luận không có tính thuyết phục. Còn trong xét xử, các cơ quan tiến hành tố tụng sẽ vận dụng hợp tình, hợp lý trong công tác của mình.