Vợ chồng Thượng tướng Trần Văn Trà hồi trẻ. Ảnh tư liệu 

QĐND - Sinh thời, Thượng tướng Trần Văn Trà thường tâm sự: “Đời binh nghiệp của tôi bắt đầu giống như bất cứ một thanh niên nào cùng thời có lòng yêu nước. Khi nước nhà bị xâm lược thì mọi người Việt Nam đều đứng lên cầm vũ khí đuổi thù. Tôi đã đi trọn 30 năm chống xâm lược Pháp – Mỹ. Trong đó 21 năm lăn lộn với chiến trường rồi trở về đúng nơi mình đã ra đi 30 năm trước. Đó là hạnh phúc nhất của đời người lính”.

Sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuộc đời binh nghiệp của Thượng tướng Trần Văn Trà là tình yêu nước, thương dân, là lòng trung thành đối với Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Trong những ngày đầu Nam Bộ kháng chiến đầy gian khổ, ác liệt cũng như những ngày đầu của miền Nam vừa giải phóng, đất nước gặp muôn vàn khó khăn, ông vẫn vững tin vào đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước, gắn bó máu thịt với nhân dân. Ông yêu mảnh đất quê hương ông, bên dòng sông Trà Khúc và ông đã gắn bó gần như trọn cuộc đời với Nam Bộ Thành đồng Tổ quốc. Những năm cuối đời, dù bận nhiều công việc, ông vẫn đặt ra cho mình kế hoạch viết 5 tập hồi ký, cũng bởi xuất phát từ tình yêu và trách nhiệm với mảnh đất miền Nam thân yêu.

Ấp ủ viết hồi ký, ông giải thích rõ mục đích viết là vì thế hệ trẻ: “Riêng tôi, viết hồi ký cũng là trách nhiệm trước nhân dân, trước hàng triệu người đã hy sinh cho dân tộc, và những đồng chí của tôi, những cựu chiến binh hôm nay cũng vậy. Viết là trách nhiệm thiêng liêng. Và sâu xa hơn, là ước mơ để cho lớp sau học hỏi, hiểu biết lịch sử, truyền thống của cha ông. Bởi một lẽ đơn giản, chỉ có dân tộc nào kém văn hóa mới quên truyền thống”.

Thật tiếc là công việc đang dang dở, Thượng tướng Trần Văn Trà đã ra đi, theo về với thế giới của Các Mác, Lê-nin, Hồ Chí Minh… Ông đón nhận giờ phút chia xa một cách bình thản và dặn người thân, nhớ đặt lên mộ ông 4 câu thơ: “Ra đi hai bàn tay trắng/Trở về một dải non sông/Trăng xưa, hạc cũ, dòng sông lặng/Mây nước yên bình, thiên mã thăng”.

Thế hệ trẻ nhớ về ông không chỉ với tư cách một danh tướng cách mạng, mà còn nhớ mãi hình ảnh một vị tướng luôn tâm huyết, dặn dò tuổi trẻ phải tích cực học lịch sử và không bao giờ được phép lãng quên quá khứ.

Hồng Quân